بیش از ۱۷۰۰ نفر خواهان تصویب قانونی برای پیشگیری و منع خشونت خانگی علیه زنان شدند

کارزار منع خشونت خانوادگی- بیش از ۱۷۰۰ نفر از زنان و مردان با امضای بیانیه‌ای خواهان تصویب قانون منع خشونت خانگی علیه زنان در ایران شدند.

در این بیانیه، امضاکنندگان با اشاره به آمار بالای خشونت خانگی در ایران و پیامدهای آن، خواهان تصویب قانونی برای منع خشونت خانگی علیه زنان شدند که همه انواع خشونت خانگی در آن جرم‌انگاری شود.

در متن بیانیه ضمن تاکید بر این نکته که «مردم باید بتوانند در قانون‌گذاری مشارکت فعال داشته باشند»، ویژگی‌های قانون مد نظر در ۱۰ بند آمده است.

به اعتقاد امضا کنندگان این بیانیه قانون مورد نظر باید دربرگیرنده‌ی حمایت همه‌جانبه‌ی نهادهای دولتی و عمومی مسئول از افراد خشونت‌دیده و مشارکت فعال آن‌ها در پیشگیری از خشونت خانگی باشد.

در جای دیگری از این بیانیه امضاکنندگان با مهم شمردن امر آموزش، خواهان تصویب قانونی شده اند که:‌ آموزش و آگاه‌سازی یکی از نقاط محوری آن باشد و رسانه‌ها و نهادهای آموزشی را به فعالیت در راستای حساس‌سازی و آگاه‌سازی طبقات و اقشار مختلف جامعه هم‌زمان با شروع آموزش عمومی تشویق کند.

متن کامل بیانیه به همراه اسامی امضاکنندگان در ادامه آماده است:

خواهان تصویب قانونی همه‌جانبه‌نگر برای پیشگیری و منع خشونت خانگی علیه زنان هستیم

خشونت خانوادگی علیه زنان به دلیل رخداد آن در چهاردیواری‌ها،‌ معمولاً امری پنهان است و کمتر از حد واقعی اندازه‌گیری می‌شود؛ با این وجود شایع‌ترین نوع خشونت مبتنی بر جنسیت است. طبق تنها پیمایش ملی در این زمینه (۱۳۸۳) از هر سه زن ایرانی، دو زن از ابتدای زندگی مشتركشان حداقل یک‌بار مورد همسرآزاری قرار گرفته‌اند. علی‌رغم گزارش شیوع بالای خشونت خانگی در این طرح، از آن زمان به بعد آمار ملی دیگری درباره خشونت خانگی ارائه نشده است. تمایل به انکار، تقلیل و فقدان یک تعریف مشخص از این مسئله اجتماعی از سوی نهادهای مسئول در ایران باعث شده، به این امر توجه لازم نشود و بیشتر از نظرها پنهان‌ بماند. از همین رو، انجام هرگونه اقدام جدی و همه‌جانبه ازجمله اقدام قانونی برای حمایت از زنان خشونت‌دیده و حل این مسئله هم به عقب رانده می‌شود. درحالی‌که دامنه و پیامدهای منفی این مسئله همه افراد خانواده و جامعه را در برمی‌گیرد؛ از افسردگی، انزوای اجتماعی، ترس، بی‌قراری و بی‌خوابی گرفته تا سقط‌ جنین، فرار دختران، خودکشی، خودسوزی، همسرکشی، آسیب‌های روانی و جسمی به کودکان و بسیاری از آسیب‌ها و مسائل اجتماعی دیگر.

اگرچه در قوانین کشور در موارد معدودی به برخی مصادیق خشونت در محیط خانه اشاره شده است؛ اما این موارد محدود هم در بسیاری مواقع به‌راحتی به نفع خشونت‌گران تفسیر می‌شوند و بسیاری از زنان در همان مراحل اولیه، از پیگیری قضایی صرف‌نظر می‌کنند. به‌طور نمونه، در ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی ذکر شده که اگر شوهر با وجود توان مالی، به زن خود نفقه و خرجی ندهد یا از دادن خرجی دیگر افرادی که تحت نفقه‌ او هستند، خودداری کند، دادگاه او را از سه ماه و یک روز تا پنج ماه به حبس محکوم می‌کند. با این حال اگر مرد ثابت کند که زن از او تمکین یعنی فرمان‌برداری نکرده است؛ مثلاً قهر کرده و با پای خود به خانه‌ پدر و مادرش رفته است، دادگاه به نفع مرد حکم خواهد کرد. در این قوانین نه‌تنها برای کسانی که در معرض خشونت‌های خانگی قرار دارند و نیازمند حمایت فوری‌اند، فکری نشده است، بلکه بسیاری از زنان سال‌ها برای گرفتن طلاق از همسرانی که خشونت می‌ورزند در راهروهای دادگاه‌ها تنها و سرگردان‌اند. از سوی دیگر، تغییراتی که در الگوهای زیست جامعه صورت گرفته ضرورت تدوین قوانین مناسب، رفع خلأها و روزآمدسازی قوانین را بیش‌ازپیش برجسته‌تر می‌کند.

در پاسخ به همین ضرورت، دو سال پیش جمعی از حقوقدانان در ایران پیش‌نویس «قانون منع خشونت خانگی علیه زنان» را با بهره‌گیری از قوانین ۱۸ کشور مسلمان و غیرمسلمان به‌ویژه در آسیا و آفریقا تهیه کردند. در آذرماه ۱۳۹۵ مقارن با «روز جهانی منع خشونت علیه زنان»، کارزار «منع خشونت خانوادگی» به‌منظور ترویج مطالبه‌ی «تصویب قانون منع خشونت خانگی علیه زنان» از طریق «آگاهی‌رسانی عمومی» راه‌اندازی شد.

به باور فعالان کارزار منع خشونت خانوادگی، خشونت خانگی یک مسئله خصوصی و خارج از نظارت جامعه و قانون نیست پس نباید به‌عنوان امر خصوصی از نظرها پنهان بماند. از همین رو آنها حدود ۳۵۰ روایت از خشونت خانگی را از کارگاه‌های آموزشی-ترویجی، اطلاع‌رسانی‌های خیابانی و کانال‌های ارتباطی مجازی کارزار جمع کرده‌اند تا هم زمان که به شکست سکوت زنان خشونت‌دیده کمک می‌کنند، صدای آنها را پشتیبانی برای تصویب قانون منع خشونت خانگی کنند. در حدود دوسوم این روایت‌ها به ترکیبی از چند نوع خشونت اشاره شده است که نشان می‌دهد این مسئله اجتماعی تا چه اندازه مهم و تلاش برای رفع آن ضروری است.
از سوی دیگر، فعالان کارزار به نقش مستقیم مردم در قانون‌گذاری معتقدند. آنها بر این باورند که بهترین قانون‌گذاران همان افرادی‌اند که چنین رنجی را متحمل می‌شوند و از دل این رنج می‌توانند راه‌حلی رهایی‌بخش پیشنهاد دهند. این باور، درست مقابل مسیری است که دولت و نمایندگان مجلس در ارائه طرح‌ها و لوایح طی می‌کنند؛ ازجمله لایحه «تأمین امنیت زنان در برابر خشونت» که متن آن بدون هرگونه اطلاع‌رسانی و بحث عمومی تدوین شد و تا به امروز هیچ گزارشی از محتوا و تغییرات اعمال‌شده در آن به افکار عمومی ارائه نشده است و طبعاً مشخص نیست تا چه حد مطالبات و نیازهای زنان خشونت‌دیده در آن لحاظ شده است.
از همین رو، فعالان این کارزار به جمع‌آوری نظرات مردم به‌ویژه زنان خشونت‌دیده درباره این پیش‌نویس پرداختند تا با ارائه این نظرات، وکلا را در بازبینی پیش‌نویس یاری کنند. در بین نظرات جمع‌آوری‌شده، اغلب آنها خواستار حمایت فوری از خود به‌عنوان زن خشونت‌دیده و جبران خسارت واردشده از سوی فرد خشونت‌گر بودند. آنها خواستار آن هستند که روند قضایی عادلانه‌ای برایشان به وجود بیاید، حق طلاق داشته باشند، بتوانند از فرزندان خود در محیطی امن مراقبت کنند، در محیطی امن برای استقلال اقتصادی خود تلاش کنند، کسی که خشونت می‌ورزد به‌واسطه قانون از محل زندگی، کار و تحصیل آنها و نزدیکانشان دور نگه داشته شود و در موارد ضروری خانه امنی باشد که به آن مراجعه کنند.

بر همین اساس ما فعالان کارزار منع خشونت خانوادگی و دیگر فعالان اجتماعی و حامیان این مطالبات، خواستار آن هستیم که هر چه سریع‌تر قانونی برای پیشگیری و مقابله با خشونت خانگی در ایران تصویب شود. از آنجا که معتقدیم مردم باید بتوانند طرح قانونی به مجلس ارائه دهند و مستقیم در قانون‌گذاری مشارکت کنند، منتظر بررسی و در نظر گرفتن پیشنهادهای متن «قانون منع خشونت خانگی علیه زنان» هستیم؛ پیشنهادهایی که مبتنی بر نظرات وکلای مدافع حقوق زنان و زنان خشونت‌دیده است. ما خواستار آن هستیم، قانونی تصویب شود که:

۱-  خشونت خانگی و انواع (خشونت جسمی، روانی، جنسی، اقتصادی، اجتماعی و عرفی) و مصادیق آن را جرم‌انگاری کند.

۲- دربرگیرنده‌ی حمایت همه‌جانبه‌ی نهادهای دولتی و عمومی مسئول از افراد خشونت‌دیده و مشارکت فعال آنها در پیشگیری از خشونت خانگی باشد؛ ازجمله وزارتخانه‌های «کشور»، «آموزش‌وپرورش»، «بهداشت، درمان و آموزش پزشکی»، «تعاون، کار و رفاه اجتماعی»‌،‌«علوم، تحقیقات و فن‌آوری»، سازمان «بهزیستی کشور»، نیروی انتظامی و نهادهای عمومی نظیر شهرداری‌ها و نهادهای وابسته به حاکمیت نظیر صداوسیما.

۳-  به ایجاد واحد ویژه رسیدگی به خشونت خانگی علیه زنان در مراکز قضایی و انتظامی، با حضور قاضی و پلیس زن و آموزش مستمر ضابطان قضایی و انتظامی حکم کند.

۴- به تقویت جامعه مدنی کمک کند و نهادهایی که در زمینه‌ مقابله با خشونت خانوادگی فعالیت می‌کنند را به رسمیت بشناسد، اجازه‌ی فعالیت آزادانه را برای آن‌ها فراهم و در صورت لزوم از اقدامات آن‌ها حمایت کند.

۵-  آموزش و آگاه‌سازی یکی از نقاط محوری آن باشد و رسانه‌ها و نهادهای آموزشی را به فعالیت در راستای حساس سازی و آگاه‌سازی طبقات و اقشار مختلف جامعه هم‌زمان با شروع آموزش عمومی تشویق کند. همچنین، نهادهای آموزشی و علمی را به تولید محتوای علمی و پژوهشی مرتبط فرابخواند و سازمان‌های دولتی را برای تخصیص بودجه‌ای برای این کار ملزم کند.

۶-  به‌جای تمرکز صرف بر مجازات خشونت‌گر به راه‌کارهای پیشگیرانه و جبران آسیب و صدمه ایجادشده توسط خشونت‌گر توجه بیشتری نشان دهد و درمان خشونت‌گر را در کنار جبران آسیب وارد شده به خشونت‌دیده در نظر گیرد.

۷-  حمایتگر باشد و از طریق اقدام سریع برای توقف خشونت و حمایت از خشونت‌دیده از او و اطرافیان او حمایت کند. شهادت خشونت‌دیده و مطلعان و افراد نزدیک به وی را قبول کند و از آنها به‌ویژه اگر در معرض خطر هستند محافظت کند.

۸-  ایجاد خانه‌های امن و مراکز حمایتی از زنان خشونت‌دیده در سراسر ایران را در دستور کار قرار دهد و از سازمان‌های مردم‌نهادی که به تأسیس خانه امن اقدام می‌کنند حمایت انتظامی به عمل آورد و از آنان حمایت کند

۹-  حمایت اقتصادی از زنان خشونت‌دیده و توانمندسازی آنان را در دستور کار قرار دهد.

۱۰-  در صورت بروز هر کدام از انواع خشونت‌های نام برده توسط همسر، برای خشونت‌دیده‌ حق طلاق و نگهداری از فرزندان قائل شود.

اسامی امضا کنندگان به ترتیب حروف الفبا:

آتوسا خراسانی، آذر جعفری، آذر خسروی، آذر فخری، آذین رضاییان، آرام فرزین، آرزو اشرفی گودرزی، آرزو امامی، آرزو باطنی،  آرزو خالقی، آرزو سلامی، آرزو شربتی، آرزو طافی، آرزو نقیلی، آرش امیرخانی، آرش فرزین، آرش فروهر، آرش کلهر، آریا رفعت، آریا فضل الله، آریانا بزرگی، آزاده آزاد، آزاده ابراهیمی، آزاده پوراخلاقی، آزاده خرازی، آزاده دواچی، آزاده سلیمانى، آزاده عظیمی، آزاده کاکاوند، آزاده کرمی، آزاده مافی، آزاده معظمی، آزاده مولوی، آزیتا پورسیدی، آسیه سرمدی، آلاله هراتی زاده، آلما حجازی، آمنه خبازی، آمنه موسایی، آناهیتا پهلوان، آناهیتا تیموری، آناهیتا راز، آناهیتا هراجی اصفهانی، آنجلا احراری، آوا برزگر، آوا فرخى، آیلا عراقی، آیدا ابروفراخ، آیدا جمشیدی، آیدا جودکی، آیدا دارابی، آیدا رحیمیان، آیدا فرازی، آیدا مصباحی، آیدا مهرابی، آیدا مهرارا، آینا قطبی یعقوبی، آیناز پیراوی، ابتسام مرشیدیان، ابوالفضل گل تبار، احترام شادفر، احسان رازقی، احسان رضائی، احسان شربف ثانوی، احسان محمودی، احسان مرادی، احمد بشیری، احمد بیات، احمد پورابراهیم، احمد زاهدی لنگرودی، احمد فشخورانی، احمد مشعوف، احمد مظفری، احمدرضا ابوطالبیان، احمدرضا پرهوده، احمدرضا پورشمسی، احمدرضا نظری، اختای حسینی، ارسلان دارابی، ارغوان اشترانی، ارغوان امینی، اسرا قربانی، اسرین اردلان، اسما ابراهیم‌زادگان، اسما صارمی، اسماعیل رحمانی‌خواه، اسماعیل شامبیاتی، اسماعیل فتاحی، اشرف امینی، اشرف طاهری، اصلان شیعتی، اعظم احمدوند، اعظم اکبری، اعظم جلایی، اعظم راستی، اعظم سادات ریاحی، اعظم عباسپور، اعظم فرهمند راد، اعظم محمدی مقدم، اعظم مهدویان، اعظم یوسف زاده، افتخار حسینی، افرا رضاقلی زاده، افسانه خانمحمدی، افسانه صالحی، اقدس مصداقی، اكرم بلندقامت، اکرم ابراهیمی، اکرم احقاقی، اکرم ارشادیان، اکرم ترکیان، اکرم حبیب الهی، اکرم صادقی فر، اکرم مددی، الاهه شکرایی، الف آویشن، المیرا رضاقلی زاده، المیرا بهمنی، الناز خوارزمی، الناز دیمان، الناز عباس پور،  الهام آخوندی، الهام آقاخانی، الهام احمدیان، الهام بحرینی، الهام حیدریان، الهام دشتی، الهام زنگنه، الهام زهره وند، الهام سالاری، الهام شیردل، الهام صفری، الهام عابد عبادی، الهام عابدینی، الهام عظیمی، الهام غلامی، الهام کارگر، الهام لقایی زاده، الهام محمدی، الهام مونسی، الهام نجیب زاده، الهه آذین، الهه باقری، الهه حاتم اوشانی، الهه ذگردی، الهه سعادت، الهه علوی، الهه گل سنبل، الهه محمدی، الهه نوری، الهه نوری اقدم، الهه هدایتی، الیزا شیرازی،  الیکا عظیمی جاهد، امیر پورصادقیان، امین مرادی، امید زراعت کار، امیر حسین کارآمد، امیر حسینی، امیر خلیل زاده، امیر روان، امیر زندی، امیر صفری، امیر علیزاده، امیر فصیحی، امیر قاسم زاده، امیر مرادی، امیر ناظمی، امیر هروآبادی، امیرحسین بازرگانی، امیررضا ناجی، امیرزراعتی، امیرمسعود پورموسی، امین آریا،‌ امین تاجی، امین حریری، امین شاهسونی، امین شورابی، امین عباسی، امین مظفری، امین ملک زاده، امین نادریان، امین واعظی، امینه محمودی، اندیشه جعفری،‌ انسیه ابراهیمی، انسیه حسامی،‌ انسیه سیاوش، انسیه مهربانی، انوشه مشعوف، ایران ابراهیمی، ایرج افتخاری، ایرج جودکی، ایمان شجاعی، ایمان شهنوازی، بابک شیریزاده، بابک طباطبایی، بابک نیستانکی، بامداد موجانی، بتی بریران، بردیا تقی پور، بلال مرادویسی، بنفشه بابایی، بنفشه جمالی، بنفشه رضاییان، بهار دلبری، بهار رضایی، بهار ره، بهار شهرابی، بهار عاشوری، بهار گودرزی، بهارک اعتمادی، بهاره احمدی، بهاره اسلامی، بهاره افتخاری، بهاره حیدریان، بهاره رحمانی، بهاره عادلی، بهاره مرادی، بهاره هدایت، بهرام امجدی، بهروز علوی، بهزاد لکزایی، بهزاد منسوجی، بهزادحسن سده، بهمن احمدی مهنه، بهناز حسینی، بهناز راشدی، بهناز شریفی، بهناز کاسی، بهناز متین، بهنام معدندار، بیتا شفایی، بیتا صیاد، پارمیس معاف، پانته آ ساوجی، پانته‌آ جمالی، پانته‌آ سهیلی بابک، پانته‌آ میثاقی، پانیذ نوربخش، پردیس بهرامی، پردیس صفری، پرستو امین ٱقایی، پرستو دهدارپسند، پرستو شمس، پرستو فاطمی، پرستو فروهر، پرستو قربانی، پرك قدس، پرنیان عنبری، پرنیان عیسی زاده، پروانه زارعی، پروانه صادقی، پروانه نورآبادی، پروانه یانوق، پروین مختاری، پروین آبخودارستانی، پروین امیری، پروین ذبیحی، پروین ضرابی، پروین کریمی، پروین محمدی، پری نشاط، پریسا كریمی، پری مظهری، پریا بختیاری نژاد، پریا رحیمی، پریا رضایی، پریچهر نعمانی، پریچهرمرادی، پریسا داج، پریسا دین پژوه، پریسا شاه کرمی، پریسا شهابی، پریسا شیرخانی، پریسا فرزین، پریسا فیضی، پریسا مرادی، پریناز پورعابدین، پریناز صالحی، پگاه خانی، پگاه فاطمی، پگاه فرشچی، پوران اسماعیلى، پوران شادمانی، پوریا قاسمی، پوریا نایبیان، پوریا پورغلامعلی، پوریا صادق حسنی، پوریا طالب حسنی، پونه پیل رام، پویا افشین، پویا قلی پور، پویه مددی، پیام صبا، پیرایه مرادنژاد سرخکلایی، پیمان فلاح، تارا اکبرشاه، تارا بهاران، تبسم کیا، ترانه راد، ترانه علیدوستی، ترنج ضیایی، ترنم ارزنده، ترنم بالی، تکتم ساجدی، تهمینه پرتوی، تهمینه تهمتن نژاد، تهمینه رضائیان، توران كیان ارثى، توران همتی، تینا آزموده، تینا خسروانی، تینا قدمی، ثریا باغستانی، ثریا صالحی ناغانی، ثمر صارمى، ثمین چراغی، ثمین فخری، ثمین فرحزادی،‌ ثنا امیردیوانی، ثنا جباری،‌ ثنا صنعت‌گر، جاسمین علی خان، جلوه جواهری، جمال عاملی، جمیله ال یاسین، جمیله بیات،‌ جمیله روح زنده، جمیله محبعلی، جهاندخت امین نیا، جوانه خردمند، جیران رشیدی، چیمن قربانی، حامد بهرامیان، حامد بیات،‌ حامد درخشانی، حامد ذوالفقاری،‌ حامد فرمند، حامد محمودی، حامد یعقوبی، حانیه جلیل وند،‌حانیه خلیلی، حبیب اله گودرزی، حبیب سعادتی، حدیث كردی، حدیث یاستی،‌ حدیث حیدری، حدیث فراهانی زاده، حدیث کرامتی، حدیث میرزائیان،‌ حدیثه ابراهیمی،‌ حدیثه حسینی، حسن آل علی، حسن اسدی زیدآبادی، حسن اکبری نیا، حسن زارع، حسن مهدیلی، حسن نایب هاشم، حسین گشانی، حسین بیات، حسین رئیسی، حسین رهنما، حسین سعادت، حسین عباسی، حسین مهدوی، حلیم طوبایی نسب، حمید رضا علیم، حمید صالحی، حمید ناظمی، حمید نظری، حمیدرضا ابراهیمی، حمیدرضا پاشایی، حمیراغفرانی، حنا روشنی، حنانه رحیمی، حورا شمیم،‌ حوری خانپور، خاطره میرشکار،‌ خجسته رسولی،‌ خدیجه سعید پور ماسوله، خدیجه پاک ضمیر، خدیجه حسینی،‌ خدیجه کردستانی، خدیجه هاشمی،‌ داتام مساوات، داریوش آشوری،‌ داریوش فیروزی،‌ دامون بهرنگ، درسا کوشکی، دلارام علی، دلبر پاک نیا، دلشاد دست مرد، دنیز غفاری، دیبا رازبری، راحله امینی، راحله پوررمضان، راحله دشتی، راحله مرغ اندازی، راشین افتخاری، راضیه افتخارى، راضیه جوکار، راضیه حمزه لو حسین آبادی، راضیه رئیسی‌، راضیه رافع، راضیه ناطق، رامک دهقانپور، رامین افضلی، رامین بیات، رامین محمودی، رز هاشمی، رزا منصور، رسول محبی، رضا ابدالی، رضا اسکندری، رضا افروزی، رضا بختیاری، رضا بهرامی، رضا بیات، رضا خباز، رضا خدام، رضا سپه‌وندی، رضا شبانكار، رضا علیخانی، رضا موسوی، رضا میرزاجانزاده، رضوان صدقی نژاد، رضوان مقدم، رضوان نامجو، رعنا حسن زاده، رعنا نظری، رقیه قوامی، رقیه حسینقلی زاده، رقیه رحمانی، رقیه کارگر، رقیه لطف الهی، رکسانا کافی، رها ایرانمنش، رها عمرانیان، رها کویری، روحی شفیعی، روزبه سرحدی، روژا روشن، روژان بابایی، روژان جلیلوند، روشنك نجفی، روشنک به‌نیا، روشنک طهوری، روشنک قاسمی، روناک ویسی، رویا رحیمی دهبان، رویا شامبیاتی، رویا شاه محمدی، رویا شهرابی، رویا شیرزاد سمسار، رویا عزیزی، رویا فقیدی، رویا قریشی، رویا نجارباشی، ریحانه (زهرا) جدیدفرد، ریحانه سلیمانی، ریحانه فرنقی زاد، ریحانه کاظمی، ریحانه ناصری، ریحانه نجفی کوپایی، ریضا عباسی، زارا امجدیان، زارا ربیع، زاهد محمدپور، زری چراغی، زهرا آقاخانی، زهرا احمدلو، زهرا احمدی، زهرا اردمه، زهرا اسدی جرجافکی، زهرا اصغری،‌ زهرا اکبری، زهرا ایوقی،‌ زهرا بابایی، زهرا بدیعی،‌ زهرا بزرگی، زهرا بهنام، زهرا ترابی، زهرا ترابی دریاسری، زهرا ثنائی، زهرا جانوند، زهرا جهانبانی، زهرا چگینی، زهرا حاجی حسنی، زهرا حاجی زاده، زهرا حدادی، زهرا حیدری، زهرا خلجی، زهرا دبستانی، زهرا رجایی، زهرا رحمانی، زهرا رهنمای، زهرا روحی، زهرا زارع مویدی، زهرا سادات آقامیری، زهرا سبستانی، زهرا سلامتی، زهرا شانیار، زهرا عرب سرخی،‌ زهرا عزتی،‌ زهرا فخرایی، زهرا فرحانی، زهرا فیروز،‌ زهرا قربانی، زهرا قلی زاده،‌ زهرا قهرمانی، زهرا کرباسی، زهرا کمالی دهقان،‌ زهرا محمدی، زهرا محمدی مقدم،‌ زهرا مهرعلی، زهرا مهری، زهرا نوروزی، زهرا نیکپور،‌ زهرا یاوری،‌ زهرا یوحنایی،‌ زهره اسدپور، زهره ارزنی، زهره انتظار، زهره ایرانی، زهره بابایی، زهره ترابی، زهره تفتیان، زهره توسلی، زهره جمشیدی، زهره حیدری شاهی، زهره رجبی، زهره سعیدی، زهره شهسواری، زهره صادقی، زهره فرجزاده، زهره قرهی‌، زهره قهرمانی، زهره گلدار، زهره گودین، زهره وزیری، زینب رحیمی، زیبا حسین دوست، زیبا صالحی، زیبا عبدزاده، زینب امینی، زینب ایرانپور، زینب جهانبانی، زینب حسینی، زینب حضرتی، زینب خلیلی،‌ زینب رضوی، زینب زبرجدی شیرازی، زینب سرویها،‌ زینب غلامی،‌ زینب کاوری زاده جو، زینب گیوی،‌ زینب لطفی،‌ زینب مولودی،‌ ژاله بحیرایی، ژیلا سعادت، ژیلا صالحی، ساحل مقدم، سارا آرین مهر،‌ سارا آقائی لیاولی،‌ سارا الشریف،‌ سارا الیاسی، سارا بابازاده،‌ سارا برزگر،‌ سارا بوربور، سارا جباری،‌ سارا جعفری،‌ سارا جعفریان،‌ سارا حسینی،‌ سارا خرم نهاد،‌ سارا راهپیما، سارا رزم، سارا رفیعی،‌ سارا رهایی مهر، سارا زمانی، سارا سلطانی مقیم، سارا شهرکی،‌ سارا صحرانورد فرد، سارا فتاحی،‌ سارا فیروز، سارا کرمانیها، سارا گران، سارا محمدپور، سارا مرتضوی، سارا مستقیمی، سارا منیعی، سارا مهدی زاده، سارا نجاتی، سارا نظری، سارا نعمت الهی، سارا نوروزیان، ساره اسدی، ساره كردی، ساسان حنیف نیا، ساغر صابر، ساغر غیاثی، سالومه رحیمی، سالومه سارابی، سالومه کلاه چیان،‌ سامره بینش، سامی رحیمی، ساناز رجبی سهریزی، ساناز صفایی، ساناز محسن‌پور، ساینا صابری، سپیده صحرانورد، سپیده ثقفیان، سپیده جدیری، سپیده زبردست، سپیده صفاریان، سپیده عادلی،‌ سپیده فرجامی، سپیده فروزان،‌ سپیده کریمی، سپیده مرادپور، سپیده مسرور،‌ سپیده نادمی،‌ ستاره باقرى،‌ ستارە احمدی، سحر امیری، سحر بابایی، سحر بسطامی، سحر بهروش، سحر خسروی، سحر درخشانی، سحر دیناروند، سحر ذاکری، سحر رئیسی، سحر رستمی، سحر زینالی، سحر سلحشور، سحر سیاح، سحر صراف،‌ سحر صفری، سحر فرح‌بخش، سحر فیض، سحر قلیزاده، سحر محمدیان،‌ سحر منصوری، سحر نجفی، سحرنصیری،‌ سروش صمدی، سروگل رئیسی، سروناز احمدی، سروه سعدی، سعادت پیرانی، سعدیه میرکی،‌ سعیده امامی نیا، سعید پاکسرشت، سعید تاجیک،‌ سعید حسینی،‌ سعید شهرکی، سعید عباس نژاد، سعید مرادی، سعید مستی، سعیده ابراهیمی، سعیده السادات سجاد،‌ سعیده جعفرپور، سعیده راوند، سعیده شریعتی، سعیده عسگری، سعیده علیپور چرندابی، سعیده قاسمی، سعیده کشاورزی، سعیده مختاری، سکینه پیراحمدی، سکینه مصطفایی، سلاله احمدی، سلاله صالحی، سما زارع، سما نجفی، سمانه ابولپور، سمانه بایسته، سمانه خادمی، سمانه سرلک، سمانه موسوی، سمیرا اسلامی، سمیرا حسن كاویار، سمیره رضوان شمیرانی، سمی رضوان، سمیرا حاتمی، سمیرا حسینی، سمیرا رضازاده، سمیرا شعبان، سمیرا شیرزادی، سمیرا عبدالهی، سمیرا عبدلی، سمیرا قوی پنجه، سمیرا قوی پنجه نوبیجاری، سمیرا محمدی، سمیرا مرادی، سمیرا مستعلی، سمیرا والی، سمیرا میس غفوری، سمیره رضوانی شمیرانی، سمیه افراشته، سمیه جاهدعطائیان، سمیه جواهری، سمیه حسینی، سمیه ساکی، سمیه شعبان نژاد، سمیه شمالی، سمیه علیزاده، سمیه فلاح، سمیه محمدی، سمیه مسرور، سمیه مهراب نیا، سمیه میرزایی، سمیه نظری ، سنور آزاد، سها احمدی، سها ایزدی، سهیل کیایی،‌ سهیلا خانزاده، سهیلا دریایی، سهیلا رجب‌پور،‌ سهیلا شهسواری، سهیلا عباسپور، سهیلا محمدپور، سودابه جعفری، سودابه محمدپور، سوسن ذاکری، سوسن مسلمی، سوسن نجاتی، سوفیا یزدان، سوگل خباز، سوگل هاشمی، سولماز تبریزی، سونیا پناهی، سونیا رشیدی، سونیا محمدی، سید یاسین اشرفی مسافری، سیده حدیثه سمائی، سیده هدیه معافی مدنی، سیمین صیاد زاده، سیامک رحمانی، سیامک زمانی، سید امیرحسین صفوی، سید جلال الدین موسوی، سید جواد نوریان، سید حسین ابوتراب، سید روح اله فرح، سید روح‌الله هوایی، سید کیارش رضوی، سید محمد جواد خراسانی، سید نیما اورازانی، سیدمحمدرضا رجایی رامشه،‌ سیده سارا حسینی،‌ سیروان داودی، سیروس سلطانی، سیما احسان خواه، سیما بیورانی، سیما حیدرزاده، سیما زمانی، سیما ساکنی، سیما ستاری، سیما سلمانی، سیما عبدزاده، سیما مولایی، سیمن میمندی، سیمین عزیزمحمدی، سیمین فروهر، سیمین کاظمی، سیمین ولی،‌ سینا عامریان،‌ سینا موسوی فرد،‌ شاداب على بلندى،‌ شادان محمدپور،‌ شادی رصدی، شادی فروغی،‌ شادی مظهری،‌ شاهسونی،‌ شاهین ابراهیمی،‌ شاهین نوبخت، شایان احدی،‌ شبنم اعتمادزاده،‌ شبنم بزرگی،‌ شبنم مجیدی، شراره مرحمتی،‌ شراره مفاخری، شرمین مجتهدزاده،‌ شعله الهی،‌ شعله زمینی،‌ شقایق خسبخی، شقایق شعیبی، شقایق عبادی، شقایق مردانی،‌ شقایق نواب پور، شقایق وحیدی،‌ شكوه وكیلى،‌ شکوفه آذرماسوله، شکوفه گوهرچین، شکوفه منصوری، شکیبا پورنیا،‌ شکیبا صابریان، شمیم شرافت،‌ شهام نراقی جلیلی، شهرام ایران محالی،‌ شهرام جمال زاده،‌ شهرزاد شاه حیدری پور، شهرزاد صادقی مقدم، شهرزاد قهوه رخی،‌ شهره عشقی،‌ شهلا اعزازی،‌ شهلا بابازاده، شهلا فروزانفر، شهلا کوزه گر، شهلا یوسفی، شهناز بابایی، شهناز رحمتی،‌ شهناز گیشگی،‌ شهین غلامی،‌ شهین منوچهرپور، شیدا حقیقی، شیدا لطفی،‌ شیدا واقف، شیداک محقق، شیرین برومند،‌ شیرین علیزاده ،‌ شیرین کردی، شیرین کریمی،‌ شیلا امیری، شیلا شیلر، شیما آقانژاد ،‌ شیما احمدی، شیما تدریسی،‌ شیما ستوده، شیما قریشی،‌ شیما کارگرفرد، شیما محمدی، شینا دایان،‌ شیوا مفاخر، صادق بوبرد،‌ صبا ابراهیمی، صبا خدابنده‌لو،‌ صبا رضایی، صبا سلطانی،‌ صبا عبدزاده، صبا لطیف‌پور، صبا هروی، صبیحه سهرابی، صدرا سعادتی،‌ صدف کشف نما،‌ صدف محسن خانی،‌ صدیقه پاك ضمیر، صدیقه ترکیان،‌ صدیقه مومن نیا، صغری حیدری، صغری میرزایی، صفا نیسی، صفورا اسحاقی،‌ صفورا چریکی، صفیه اسدپور، صفیه اقدام دوست، صفیه رمضانی نژاد، صنم غریب زاده،‌ صهبا نیک رفتار، طاهر رهبری،‌ طاهره بهرامی، طاهره جعفری،‌ طاهره رشیدی،‌ طاهره فیروز‌،‌ طاهره کریمی، طاهره لامعی،‌ طلا ابراهیمی،‌ طلوع دماوندی،‌ طلیعه حسینی، طنین عصفوری،‌ طیبه آخوند،‌ عابد شکوری،‌ عارفه رشیدیان، عارفه نظام آبادی، عاطفه ابراهیم نژاد، عاطفه ابوالحسنی، عاطفه افضلی، عاطفه پناهی، عاطفه تمجیدی، عاطفه چوپانی،‌عاطفه رنگریز، عاطفه زاهد،‌ عاطفه صفری،‌ عاطفه علیپور،‌ عاطفه عیدی،‌ عاطفه لامعی، عاطفه محمدی،‌ عاطفه نکویی، عالیه اقدام دوست،‌ عالیه مطلب زاده،‌ عباس احسانی پور، عباس محمدصادق پور دیل، عرفان ترابی، عشرت محمدحسن، عطا امانی،‌ عطا جهانگیری، عطیه احمدیان، عطیه کوهستانی،‌ عطیه مکاری،‌ عطیه ملک زاهدی، عطیه نیک جوانی، عطیه هوشمند، عظیمه صداقت، عفت کوچکی،‌ عفی صالح،‌ علی باغدولابی، علی احمدی،‌ علی احمدی نیا، علی ایزدی، علی تقویان، علی حاجوی، علی حسینی ، علی راستی، علی رحیمی مقدم، علی رضایی، علی رنجبر، علی سلیمانی راد، علی صیادی، علی طایفی، علی عبدی انبوهی، علی فتوتی، علی محب، علی محمدزاده، علی محمدی، علی محمدی نیا، علیرضا بکتوسان، علیرضا حق پناهی، علیرضا حمزه‌ای، علیرضا مرزبان، غزال محسن پور، غزاله حبشیانی، غزاله شریف، غزاله عقیلی، غزاله میرناصری، غزل چهرازی، غزل رضایی، غزل کریم بیگی،‌ غزل میرناصری، غنچه رهروی،‌ غنچه قوامی، فائزه امینی، فائزه درخشانی، فائزه شفقتی، فائزه عباسی، فائزه کیانژاد، فائزه مرادی، فائزه موسوی، فاضله خلیلی نژاد، فاطمه ابراهیمی، فاطمه ازگلی، فاطمه السادات میرحسینی، فاطمه اله نژادی مهرآبادی، فاطمه امیرجان، فاطمه ایرانی نژاد،‌ فاطمه پاکدامن،‌ فاطمه پروازی، فاطمه ترابی، فاطمه تقی پور، فاطمه جباری، فاطمه جعفری، فاطمه جهانی، فاطمه حامی، فاطمه حسن سده، فاطمه دادرس، فاطمه داودی، فاطمه دهمرده ، فاطمه ذوالفقاری، فاطمه رادین مهر، فاطمه رحمانی، فاطمه رحمانی فرد، فاطمه رضایی، فاطمه رفیق دوست، فاطمه رمضانی، فاطمه رومیانی، فاطمه زینالی، فاطمه سادات فیض، فاطمه سادات قافله باشی، فاطمه سعیدی، فاطمه شریعت، فاطمه شمس الدینی، فاطمه طیبی فرد، فاطمه عابدی، فاطمه عادلی، فاطمه عسکری، فاطمه علی نیا، فاطمه قریبی، فاطمه قنبری مطلق، فاطمه كریمی، فاطمه کارخانه، فاطمه کریمخان، فاطمه کریمی، فاطمه کیا، فاطمه لعل دولت آباد، فاطمه محمودی، فاطمه مدیری، فاطمه مسجدی، فاطمه موسوی، فاطمه مومنی کرباسدهی، فاطمه نصیر، فاطمه نصیری، فاطمه نیک صور، فاطمه نیکویی دوگاهه، فاطی حاجی، فاطیما پایندان، فاطیما ترابی، فاطیما محمدی، فاطیما مومنی، فتانه صادقی، فخری شادفر، فدرا رضایی، فرامرز معتمد، فرانك شیرزادی، فرانک فرید، فرح زمانی، فرح طاهری ، فرح کمانگر، فرخ سلطانی، فرخ لقا پرتوی، فرخ محمدپناه، فرخنده جبارزادگان، فرخنده جعفرى دودران، فرزاد صحرائی، فرزانه جعفرزاد راد، فرزانه جلالی، فرزانه حدادزاده،‌ فرزانه خدادادزاده، فرزانه دلاوری، فرزانه رضایی، فرزانه سید سعیدی، فرزانه ضیغمی، فرزانه فرهمند، فرزانه نبی الهی، فرزانه نثاری، فرشاد اعظمی، فرشاد عباسپور، فرشاد قره داغی، فرشته آزاددهقان، فرشته ابراهیمی، فرشته احمدی، فرشته اخلاقی، فرشته امانی، فرشته صحرانورد فرد، فرشته طوسی، فرشته عبدی، فرشته فهیمی، فرشته وزیری نسب، فرشید نظری ، فرشید زمانی، فرشید غضنفرپور، فرناز اسدی، فرناز فرشادنیا، فرنوش ارباب شیرانی ، فرنوش كیوان داریان، فرهاد رجبی پور، فرهاد فرهمند، فرهاد کریمی نژاد، فرهاد محمودی، فرهنگ عمرانی، فروزان یوسفی، فروغ درویش، فروغ سمیع نیا، فروغ عنایتی، فروغ قدس، فروغ قیاسوند، فروغ گرامی پور، فروغ محمدی، فریبا داودی مهاجر، فریبا رمضان زاده، فریبا صهبا، فریبا ظریفی، فریبا غلامرضایی، فریبا مخبر، فریبا مرادی پور، فریبا نوروز زاده، فریبا هاشمی،‌ فرید لطف آبادی،‌ فریده بزرگی،‌ فریده ذاکری، فریده موسوی،‌ فهیمه گودرزى، فهیمه انصاری، فهیمه بهبودی،‌ فهیمه ترابی،‌ فهیمه رمضانی، فهیمه فرزین فر،‌ فهیمه فرشی، فیروزه مهاجر، فیروزه  ده بزرگی، فیروزه پوررمضان،‌ فیروزه فیروز، قربان طاهری،‌ قربانعلی قهرمانی،‌ قمر فلاح،‌ كامیل احمدى، كیانا حسینى، کامرن صباغی، کبری خواجوی سه گنبد،‌ کبری مهدی پور، کبری واعظی، کتی ایرانی،‌ کریم مردانی،‌ کژال صالح پور، کسری راشد، کلثوم امن زاده، کوثر جلال کمالی،‌ کوردستان شاهمرادی، کوشا اثیمی، کیانا ایرانی،‌ کیمیا ذاکری، کیمیا صابری،‌ کیمیا مهدیپور، کیوان عزیزی،‌ گل رخ حضرتی،‌ گل نسا صدری نسب،‌ گلاله ابراهیمی،‌ گلاله وطن دوست، گلاویژ قربانی،‌ گلناز رضایی،‌ گلیتا حسین پور اصفهانی، گیتی عدالتی، گیتی سلیمانی، گیتی شایان،‌ گیسو رهبری، لادن خوش بین، لادن زحمتکش،‌ لادن شفیعی، لاله اسكندری، لاله شمیرانی، لاله كیوانی، لاله گنجی، لعیا شهریوریان،‌ لیلا رحمانی، لیلا شفاعی، لیلا عطایی دادوی، لی‌لی بوکا، لیدا فرهاد، لیلا آشور، لیلا ارشد، لیلا اسدی، لیلا بهرامی،‌ لیلا بهشتی‌فر،‌ لیلا حبیبی، لیلا خانزاده،‌ لیلا سیف اللهی، لیلا شکیبا، لیلا صانع،‌ لیلا طاقونکی، لیلا عنایت زاده، لیلا غجه بیگ، لیلا کرمانی نیا، لیلا ملایی جابری ، لیلا یوسفی، لیلی تقی پور، م. سنماری،‌ مادح جمشیدی،‌ مارال صاره راز،‌ ماری کورانی،‌ ماندانا حسین دوست،‌ ماندانا قنبری، ماندانا نیک بخش، ماهرخ جعفری، ماهرخ فرهمند، ماهرخ همتی، ماهنوش كوهی، ماهنی حجتی، مبین بختیارپور، مبینا صابری، مبینا غلامی، متین شرفی، مجتبی مرتضویان، مجتبی توشه خواه، مجید غفوری، مجید کریمی، محبوب دربانی، محبوبه آقایی، محبوبه باقریان، محبوبه حاجی صادقیان،‌ محبوبه سعادتی،‌ محبوبه مزارعی، محترم صادقی،‌ محدثه جوکار، محدثه قدیمی، محسن رامرودی، محسن رجبی، محسن محولاتی، محسن هاشمی، محسن یحیایی، محمد احمدی، محمد ایوبی، محمد جواد طواف، محمد حاجی حیدری، محمد حسین تدین، محمد خلیلی، محمد خواجه میرزائی، محمد خواجوی، محمد خوانین زاده، محمد خوش بیان، محمد رجبی، محمد رحیمی، محمد زارع، محمد زینالی اناری، محمد سرچمی، محمد شریفی، محمد شفیعی، محمد کامیاران، محمد کریمی، محمد کوراوند، محمد محمدسلیمانی، محمد مفاخری، محمد نجفی، محمد نظامی، محمد نوری خالیچی، محمد هاتفیان،‌ محمدامین صالحی،‌ محمدحسین سمندری،‌ محمدرضا انصاری، محمدرضا رنجبر محمدی، محمدرضا قهرمانی، محمدرضاکیانفر، محمدکریم آسایش، محمود اذری،‌ محمود سلیمانی،‌ محیا فاضلی، مجید نجف پور، محبوبه مجد،‌ مرتضی عبدالهی، مرجان اسدی،‌ مرجان کمالزاده، مرجان وزیری،‌ مرحان نجفی، مرسده صادقی، مرضیه باقری، مرضیه پیراحمدی،‌ مرضیه خواجه میرزائی،‌ مرضیه زیاری، مرضیه سرایی، مرضیه شیرالی،‌ مرضیه صالحی، مرضیه طهماسبی، مرضیه عموزاده،‌ مرضیه قویدل، مرضیه لهراسبی،‌ مرضیه ملک زاده،‌ مرضیه نجفیان، مرمر مشفقی،‌ مریم بوشهری،‌ مریم رحمانی،‌ مریم سالك،‌ مریم شام بیاتی،‌ مریم عطایی،‌ مریم فقیه،‌ مریم كرباسی،‌ مریم احمدی،‌ مریم ارباب،‌ مریم اصفهانی،‌ مریم ایمنی،‌ مریم بالازاده،‌ مریم براتی، مریم بریران،‌ مریم بشیر،‌ مریم بنی‌هاشمی،‌ مریم بهرامی، مریم بهشتی،‌ مریم بهمنی،‌ مریم پاپی،‌ مریم پورنجف، مریم پورنعمت، مریم‌ تخشا،‌ مریم جباری، مریم جعفری، مریم جمشیدی،‌ مریم حاتمی،‌ مریم حبیبی‌، مریم حسینی،‌ مریم حقیقت،‌ مریم خواجه میرزائی، مریم دهقان، مریم راسخ، مریم رجبی،‌ مریم رحیمی،‌ مریم رضوان،‌ مریم زاعیان،‌ مریم زیرک، مریم سادات شمشیری،‌ مریم سالارزایی،‌ مریم سعادت،‌ مریم سلامی، مریم شامخی، مریم شایان، مریم شرفی‌، مریم شمس، مریم شمسی،‌ مریم صابری، مریم صیامی نمین، مریم عابدی، مریم عبدزاده،‌ مریم علوی، مریم علیزاده، مریم قهرمانی،‌ مریم کاشی،‌ مریم کتابچی، مریم کدخدازاده، مریم کلاه کج،‌ مریم کیان ارثی، مریم کیانی،‌ مریم لامعی،‌ مریم لطفیان،‌ مریم محبوب، مریم محمدی، مریم محمدی کیا، مریم مددی، مریم مرادی، مریم منصوری،‌ مریم منفرد، مریم موسوی، مریم موسوی ازغندی، مریم موسی زاد، مریم نژاد، مریم نصری، مریم نیک پور، مریم هرمزان، مریم هنری،‌ مریم واحدی،‌ مریم یاوری،‌ مزدك شریعتى،‌ مژده آقامیرنبی‌پور،‌ مژده بشارتی‌فر، مژده تابش، مژده رجایی،‌ مژده فرزانگان،‌ مژده محمدی،‌ مژگان آذین،‌ مژگان اکبری، مژگان خانزاده، مژگان عطرچیان، مژگان گل کرم،‌ مژگان لطیفی مهر، مسعود آشوری،‌ مسعود امینیان، مسعود حبیبی،‌ مسعود شکوری،‌ مصطفی كشاورز،‌ مصطفی دارائی، مصطفی مهدی‌پور،‌ مصطفی نیلی،‌ مصطفی هوشمند، مطهره فولادی، مطهره كرباسی فر، مطهره نظامی، معصوم سلامت،‌ معصومه اسدی،‌ معصومه بردبار،‌ معصومه توکلی، معصومه جوشن، معصومه چراغی، معصومه حبیبى، معصومه رشیدی، معصومه رمضانی، معصومه سادات موسوی،‌ معصومه ستاری‌،‌ معصومه سلیمانی پور،‌ معصومه شکری، معصومه عابدین پور،‌ معصومه قربانی،‌ معصومه قره باغی،‌ معصومه کشوری، معصومه مفیدی،‌ معصومه موسوی،‌ ملکه ابراهیمی،‌ ملودی تزری، ملیحه ارجمند،‌ ملیحه بیرمی،‌ ملیحه حسینی،‌ ملیحه سعادتی، ملیحه کروندی، ملیحه مرادی، ملیحه وثیق، ملیکا زندفر،‌ ملیکا شفیعی، ملیکا کیایی، ملیکا معروفخانی، منا سادات سیدی، منصوره بهکیش، منصوره خسروشاهی،‌ منصوره شجاعی،‌ منصوره صادقی، منصوره عبدی، منصوره موسوی،‌ منوچهر اکبری،‌ منوچهر سُهی،‌ منور یوسفپور، منیرالسادات رضایی، منیره كاظمى، منیر هاشم، منیره شاهمرادی، منیره قزوینیان، منیره محمدی،‌ منیژه زیرک، منیژه نصیری، مهتا توانگر، مهتاب آسمانی، مهتاب دادارصفت محبوب، مهتاب محمودزاده، مهتاب محمودی، مهتاب مداحی، مهتاب مفیدی، مهدیس زارعی، مهدیه گلرو، مهدی باقری، مهدی حاجی صادقیان، مهدی حق وردی، مهدی خدابخش، مهدی خلیلی، مهدی سعادت، مهدی صفریان، مهدی غلامی، مهدی فلاح، مهدی کاظمی،‌ مهدی میرناصری، مهدیس حسینی،‌ مهدیس رجب بیگی،‌ مهدیس شفیق، مهدیه بیابانی،‌ مهدیه خلج زاده ، مهدیه سهرابیان، مهدیه شرفی،‌ مهدیه قربانپور،‌ مهدیه قره‌شی، مهدیه وثوقی، مهراب امیدی،‌ مهران مطهری شریف، مهرانگیز رضایی، مهرانه ذوالفقار، مهرداد اسماعیل پور، مهرداد عبد،‌ مهرداد فدای‌اصیل، مهرداد فلاحی، مهرشاد فرهادی، مهرناز میرزایی، مهرناز نجابتی، مهرنوش حیدرزاده نمینی، مهرنوش گلدوست، مهرنوش گودرزی، مهرنوش موسوی، مهری جعفری، مهزاد شعبانی، مهسا ایزدی، مهسا حامدی، مهسا حق پناه، مهسا خصم کوب،‌ مهسا راد، مهسا زكایی، مهسا سادات سیدی،‌ مهسا سقایی، مهسا صادق پور، مهسا طیبی نسب،‌ مهسا عابدی، مهسا علی پور چرندابی، مهسا غلامی،‌ مهسا کاوه، مهسا مقدسى، مهسا نظری، مه‌ساسادات میرزای شیرازی، مهستی حقیقی، مهشاد امین پور، مهشاد موسی زاده، مهشید مجیدى،‌ مهشید مهدیزاده، مهشید پگاهی،‌ مهشید رجب پور،‌ مهشید قدسی، مهشید معانی، مهلا اقبال، مهلا بهنام فر، مهلا گمرکچی، مهناز اشرفی، مهناز برخورداری، مهناز حاج احمد، مهناز حیدری، مهناز خواجه پور، مهناز رضایی،‌ مهناز شوقی، مهناز صابری، مهناز غلامی،‌ مهناز قنبری، مهین احدی، مهین اسدی، مهین خدیوی، مهین قدرتی، موژان محمد طاهر، مولود حاجی‌زاده، مولود رضازاده، مونا امیری، مونا خداشناس، مونا درویش، مونا ذاکرجعفری، مونا رئیسی، مونا زارع، مونا شاه‌میری، مونا عقیلی، مونا کریمی‌، مونا مرادی، مونا مردانی، مونا معافی،‌ مونا یونسی،‌ مونس طوسی،‌ میترا مرادى،‌ میر سعید مولویان، مینا اژند،‌ مینا امیری، مینا رشیدی، مینا كشاورز، مینا میرمطهری، مینو مرتاضی لنگرودی، میترا آزرم، میترا ابراهیمی،‌ میترا توانچه، میترا زین‌الدین،‌ میترا شربیانی، میترا صفاری، میترا کاوندی، میترا هاشمی،‌ میترا همایونی، میلاد خوش زبان،‌ میلاد عطار، میلاد کریمی، مینا ابراهیمی، مینا ارشادی،‌ مینا اسماعیلی،‌ مینا خانزاده،‌ مینا خلیلی، مینا دولتی، مینا رجبی،‌ مینا رضایی،‌ مینا زارع،‌ مینا شجاعی، مینا غفرانی اصفهانی، مینا فرجاد، مینا قندچی، مینا کامران، مینا محمدی،‌ مینا مسلمی،‌ مینا مظفری،‌ مینا موسوی، مینا میرمطهری، مینا واحدی،‌ مینو بهزادی، مینو حیدری کایدان (کیامان)، مینوش صدوقیان‌زاده،‌ نادر احسنی، نادر شیخ حسنی، نادیا ذابحی،‌ نازنین بلوری،‌ نازنین سالاری،‌ نازنین فیروزی،‌ نازنین کهالی‌پور،‌ نازنین مدرسیان،‌ نازنین مرادی،‌ نازیلا سعیدزاده، ناهید جعفری،‌ ناهید آذری،‌ ناهید بابایی، ناهید بردبار، ناهید توسلی،‌ ناهید حسینی، ناهید فریزهندی،‌ ناهید میرحاج،‌ نجمه بهدانی،‌ نجمه یاورپور، نجیبه اسدپور،‌ ندا آهنگری، ندا پشاخانلو،‌ ندا توزنده جانی، ندا حبیبی،‌ ندا رضایی،‌ ندا سهیلی،‌ ندا علمدار،‌ ندا کریمی،‌ ندا محمدزاده عربلوی آقاعلی، ندا مصباحی، نرجس شعاعی،‌ نرگس حسینی، نرگس راجی،‌ نرگس صحرانوردفرد،‌ نرگس صفدری،‌ نرگس عمویی،‌ نرگس فرید،‌ نرگس ملوندی، نرگس میرزانژاد،‌ نرگس هادی اعظمی،‌ نسا عسگری،‌ نسترن احمدی، نسترن والی،‌ نسرین حسین پور،‌ نسرین ایوقی،‌ نسرین بهتویی،‌ نسرین دهقان، نسرین رزمی،‌ نسرین سیمرغ،‌ نسرین ششوان،‌ نسرین شهمیری،‌ نسرین صحرانورد فرد،‌ نسرین عربی،‌ نسرین علی پور،‌ نسرین ملاجعفر،‌ نسرین والی،‌ نسیبه موسوی،‌ نسیم دمقانی،‌ نسیم اسکندری،‌ نسیم بنی‌کمالی،‌ نسیم شارقی،‌ نسیم مالمیر،‌ نسیم مقدم،‌ نسیم مقرب (صحرا)،‌ نغمه امین‌الاسلامی،‌ نغمه غلامحسینی،‌ نفیسه طاهری،‌ نفیسه عیوقی،‌ نفیسه فغانی،‌ نفیسه محمدپور،‌ نفیسه محمدپور،‌ نفیسه وزیری،‌ نفیسه یوسف پور،‌ نگار انسان،‌ نگار ایجه‌ای، نگین باقری،‌ نگین توکلی،‌ نگین خراسانی،‌ نگین درخشانی،‌ نگین شایسته،‌ نگین کیانی، نگین نوری، نهال سعیدی،‌ نهال شرف،‌ نهال نیک فرجام،‌ نوشین أمین شهیدى،‌ نوشین احمدی خراسانی،‌ نوشین شوشی،‌ نوشین صفائیان،‌ نوشین ناخدایی،‌ نوگل منشوری،‌ نوید نادری،‌ نوید مرادی،‌ نیلوفر افضلی،‌ نیلوفر عزیزی، نیما شجاعی،‌ نیما عطارزاده، نیر عبدزاده، نیشتمان حسنی،‌ نیکناز غریبان،‌ نیلوفر ایمانیان،‌ نیلوفر بیات،‌ نیلوفر حامدی،‌ نیلوفر دهقان،‌ نیلوفر رحمانیان،‌ نیلوفر صالحی،‌ نیلوفر عاکفیان، نیلوفر عرب،‌ نیلوفر فهیمی، نیلوفر قیصری،‌ نیلوفر متجدد،‌ نیلوفرطلایی،‌ نیما صمدی، نیما عباسپور،‌ نیما مددی، نیما مشعوف،‌ نینا زمان سرایی،‌ نیوشا حسنی،‌ نیوشا مرادی، نیوشا مسعود،‌ نیوشا ناظمی، هاتف ملکیان، هاجرمیرزاباقریان،‌ هادی احمدی، هادی پیام، هادی تقی زاده،‌ هادی ذاقلی، هادی شفیع زاده،‌ هادی صفری،‌ هادی قاسمی، هاله نفیسی، هانا عسگری، هانیه جعفری،‌ هانیه حامدی، هانیه عبدالهی، هانیه عزیزپور،‌ هایده عطار،‌ هدا رضایی روشن،‌ هدا شهیدی،‌ هدی حمیدی،‌ هدی عامری،‌ هدی غفاری، هدی کریمی صدر، هدیه احمدی، هدیه مدنی، هدیه میری مقدم، هستی عابدینی، هستی مرتضوی، هستی یزدانی،‌ هلاله دلسوز، هلن توانا، هلیا علیپور،‌ هما خان محمدی، هما سعادتیان، هما مهدیزاده،‌ هنگامه حیاتی، هنگامه کیان ارثی، هنگامی میرزاحسینی،‌ هودیسه حسینی،‌ هوشنگ جودکی، وحید لعلی پور،‌ وحید ابراهیمی، وحید احدزاده، وحید خدایاری،‌ وحید رحمتی، وحید شفیعی،‌ وحید محبی،‌ وحیده مولوی،‌ ویدا سمیعی، ویدا معماری، یاس دانایی، یاسر اخوان،‌ یاسر مرادی، یاسمن سادات میرمحمد،‌ یاسمن گریوانی، یاسمن محمودی، یاسمن مرادی جورابی، یاسمن مهرالحسنی، یاسمین پوری،‌ یاسمین شمسی، یاسین کمال زیی،‌ یاشار حق وردی،‌ یحیی انصاری، یدالله یاوری،‌ یزدان بهرام نسبت، یسرا ایزدی، یکتا کلانتر،‌ یگانه خویی،‌ یگانه رضوانی کیا، یگانه غیاثی فر، یگانه لطفی نیا، یلدا بلادی،‌ یلدا جوادی،‌ یوسف عبدی،‌

 

لینک کوتاه بیانیه برای امضا:

 goo.gl/u3BBbf

گردآوری نظرات درباره «پیش نویس قانون منع خشونت خانگی علیه زنان»

خانه اغلب به‌عنوان پناهگاه امن تلقی می‌شود، اما خشونت خانوادگی بخشی از تجربه اغلب زنان است. بر اساس نتایج یک پیمایش ملی که در ۲۸ مرکز استان کشور انجام شد، ۶۶ درصد زنان ایرانی، از ابتدای زندگی مشترکشان حداقل یک‌بار مورد خشونت قرار گرفته‏اند.
خشونت سلامت جسمی، روانی و اجتماعی زنان را به خطر می‌اندازد و اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس آنان را از بین می‌برد. افسردگی، اضطراب، بی‌خوابی، سردرد و دردهای شکمی، بیماری‌های مقاربتی، بارداری و سقط جنین ناخواسته، اقدام به خودکشی و همسرکشی از پیامدهای خشونت خانوادگی است. خشونت مانع فعالیت و مشارکت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی زنان می‌شود.
هم‌اکنون در بسیاری از کشورهای آسیایی از جمله پاکستان، لبنان، افغانستان، مالزی، بنگلادش، فیلیپین، اندونزی، هند، کامبوج، تایلند و ... قانون خاصی برای مقابله با خشونت خانوادگی علیه زنان به تصویب رسیده است. اما در ایران هنوز قانونی برای پیشگیری از خشونت خانوادگی و حمایت از زنان خشونت‌دیده وجود ندارد. از همین رو، جمعی از وکلای دادگستری در تحقیقی بر روی قوانین ۱۸ کشور و بررسی برخی پرونده‌ها و شواهد خشونت خانوادگی در ایران، «پیش‌نویس قانون منع خشونت خانگی علیه زنان» را تهیه کرده‌اند.

در این برگه، برخی سرفصل‌های مهم این پیش‌نویس را نوشته‌ایم. از شما می‌خواهیم تا پیشنهاد خود را در کادرهای مشخص شده، عنوان کنید. بنویسید اگر شما یک زن خشونت‌دیده بودید قانون چطور می‌توانست از شما حمایت کند؟ قانون چطور می‌تواند از زنان خشونت‌دیده ای که شما شاهد اعمال خشونت بر آن‌ها بوده‌اید یا شنیده‌اید محافظت کند؟

تعریف خشونت خانگی

هر نوع آسیب یا صدمه به زنان در رابطه خانوادگی که به دلیل زن بودن فرد رخ دهد.

پیشنهاد شما چیست:

انواع خشونت خانگی

خشونت فیزیکی (جسمی) مانند کتک زدن، پرت کردن اجسام، سوزاندن و هر عملی که به بدن آسیب وارد کند.
خشونت جنسی مانند برقراری رابطه جنسی بدون رضایت یا به اجبار یا با افراد زیر ۱۸ سال و ...
خشونت روانی مانند هرگونه توهین، مسخره کردن، تحقیر، تهمت زدن، تهدید، شکاکی و بدبینی، افشای اطلاعات خصوصی و ...
خشونت اقتصادی مانند محروم کردن زن از مالی که متعلق به زن است یا به‌صورت مشترک است، ندادن نفقه و ...
خشونت اجتماعی به معنای ایجاد محدودیت برای زنان در فعالیت اجتماعی، اشتغال، تحصیل و رفت و آمد یا تصمیم‌گیری به جای فرد برای ازدواج و ...
خشونت‌های عرفی: به جا آوردن سنت‌هایی که به فرد آسیب می‌رساند مانند خون‌بس، ناف‌بری، زن به زن، قَسم طلاق یا هر گونه خشونتی که به نام شرف و ناموس و آبرو صورت می‌گیرد.

پیشنهاد شما چیست:

انواع مجازات

در قانون پیشنهادی انواع مجازات برای کسی که خشونت گرفته است در نظر گرفته شده است که شامل زندان، جریمه مالی، الزام خشونت گر برای شرکت در جلسات مشاوره و همچنین جبران خسارت وارده بر خشونت‌دیده. از طرف دیگر در این پیش‌نویس قانون، در صورت بروز خشونت خانگی زن می‌تواند درخواست طلاق بدهد و به عنوان دلیلی موجه برای طلاق از سوی او در نظر گرفته شود.

پیشنهاد شما چیست:

نحوه رسیدگی

نحوه رسیدگی به خشونت خانگی، با شکایت شفاهی یا کتبی یا تلفنی توسط خشونت‌دیده یا مطلعین از خشونت شروع می‌شود. همچنین رسیدگی سریع و بدون هزینه دادرسی شروع می‌شود. در مرحله رسیدگی قاضی یا بازپرس زن باید حضور داشته باشد. همچنین حضور شاهد الزامی نیست. پلیس در جمع‌آوری مدارک و ادله به خشونت‌دیده کمک می‌کند. حضور مددکار در دادگاه برای همراهی خشونت‌دیده در نظر گرفته شده است.

پیشنهاد شما چیست:

مرجع رسیدگی

دادگاه ویژه با حضور قاضی زن آموزش دیده به عنوان مرجع رسیدگی به خشونت خانگی در نظر گرفته شده است.

پیشنهاد شما چیست:

اختیارات و اقدامات پلیس

در درجه اول واحد ویژه رسیدگی به خشونت خانگی در اداره‌های پلیس وجود داشته باشد. پلیس بدون آنکه نیاز باشد تا حکم قضایی دریافت کند می‌تواند دستورهای حفاظتی را صادر و اجرا کند. از جمله آنکه خشونت گر را بازداشت و از محل زندگی خشونت‌دیده دور کند. در صورت وجود خطر از سوی آزاررسان دستور منع ورود او به خانه یا محل کار یا سایر مکان‌هایی که آزاردیده به آن رفت و آمد ثابت دارد را صادر کند. اگر باز هم خطری برای خشونت‌دیده و فرزندان یا خانواده وی وجود داشت آن‌ها را به خانه‌های امن معرفی و همراهی کند.
از جمله اقدامات دیگر، معرفی خشونت‌دیده به مراکز مشاوره و درمانی و مددکاری،‌ انجام تحقیقات فوری و جمع‌آوری دلایل و شواهد، همراهی خشونت‌دیده در جمع‌آوری وسایل شخصی، حمایت از شهود، فراهم کردن امکان کمک مالی برای خشونت‌دیده (توسط اجبار آزاررسان به پرداخت هزینه‌های خشونت‌دیده یا تأمین آن از طرف صندوق دولتی)، ممانعت از تخریب اموال مشترک خشونت‌دیده است.

پیشنهاد شما چیست:

خانه امن

تهیه خانه امن مستقل که پلیس از آن محافظت می‌کند. آدرس خانه امن مخفی است و پلیس خشونت‌دیده را به آن مرکز معرفی می‌کند.

پیشنهاد شما چیست:

سایر پیشنهاد‌ها:


«درصورتی که تمایل دارید تا نتیجه نظرسنجی به شما اعلام شود ایمیل خود را وارد کنید»

[recaptcha]

بیانیه در حمایت از کارزار منع خشونت خانوادگی

امضاکنندگان این بیانیه با حمایت از کارزار «منع خشونت خانوادگی»، خواهان تصویب قوانین پیشگیرانه و ترمیمی در این حوزه هستند.

بیانیه کارزار منع خشونت خانوادگی

خشونت خانوادگی علیه زنان شایع‌ترین نوع خشونت مبتنی بر جنسیت است؛ به‌طوری‌که ۶۶ درصد زنان ایرانی، از ابتدای زندگی مشترک‌شان حداقل یک‌بار مورد همسرآزاری قرار گرفته‌اند. دامنه و پیامدهای منفی این مسئله اجتماعی نه تنها فرد خشونت دیده بلکه همه افراد خانواده و جامعه را در برمی‌گیرد. افسردگی،‌ انزوای اجتماعی، ترس، بی‌قراری و بی‌خوابی، سقط جنین، فرار دختران، خودکشی، خودسوزی، همسرکشی و بسیاری دیگر از آسیب‌ها و مسائل اجتماعی از جمله پیامدهای این نوع خشونت است. در این میان، زنانی که به لحاظ طبقه اجتماعی، ملیت/قومیت و مذهب در موقعیت فرودست‌تری قرار دارند با اشکال پیچیده‌تری از خشونت‌ مواجه‌اند و به دلیل دسترسی کمتر به منابع قدرت، برون‌رفت از موقعیت خشونت‌آمیز برایشان دشوارتر است.
آثار مخرب خشونت خانوادگی علیه زنان به‌روشنی نشان می‌دهد تا چه حد نهادهای مسئول و سازمان‌های مدنی باید اقداماتی مستقیم و همه‌جانبه را برای پیشگیری و منع این پدیده ناخوشایند در همه‌ی ابعاد آن سازمان‌دهی کنند. یکی از این اقدامات، جرم انگاریِ خشونت خانوادگی جهت حمایت از نجات یافتگان آن است. در این راستا اراده‌ای جمعی از سوی جامعه مدنی نیاز است تا نهادهای رسمی را بر آن دارد که ضمن به رسمیت شناختن تلاش‌های آنان برای کاهش خشونت خانوادگی علیه زنان، تصویب قانونی برای منع آن را در دستور کار فوری قرار دهند. هم‌اکنون در کشورهایی نظیر پاکستان (۲۰۰۵)، لبنان (۲۰۱۰) و کشورهای دیگری در آسیا نظیر مالزی (۱۹۹۴)، بنگلادش (۲۰۰۰)، فیلیپین و اندونزی (۲۰۰۴)، هند و کامبوج (۲۰۰۵) و تایلند (۲۰۰۷)، قوانینی برای مقابله با خشونت خانوادگی علیه زنان به تصویب رسیده است. بی‌شک زمان آن فرا رسیده است که قانونی برای مقابله با این آسیب اجتماعی در ایران نیز وضع شود. قانونی که بتواند از اعمال آن پیشگیری و از زنان خشونت دیده پشتیبانی کند.
بنا به ضرورت‌های یادشده، جمعی از حقوقدانان در ایران پیش‌نویسی برای «قانون منع خشونت خانگی علیه زنان» تهیه کرده‌اند. کارزار منع خشونت خانوادگی، ضمن تلاش برای تکمیل و به‌روزرسانی این قانون بر اساس نظرات و جلب حمایت جامعه مدنی برای تصویب آن، خواستار آن است چنانچه قانون دیگری هم ارائه شد دربرگیرنده حمایت همه‌جانبه ارگان‌های دولتی مسئول باشد، رویکردی ترویجی،‌ پیشگیرانه،‌ ترمیمی و حمایت گر داشته باشد، و منافع همه زنان خشونت دیده (از جمله مهاجران) را به‌ویژه در زمینه‌ی ابعاد پنهان خشونت در نظر بگیرد. ثبت روایت‌ها و تجارب زیسته زنان در زمینه‌ی خشونت خانوادگی از طریق گفت‌و‌گوی چهره به چهره و به‌کارگیری آن در اصلاح قانون پیشنهادی از اهداف دیگر این کارزار است.
ما امضاکنندگان این بیانیه حمایت خود را از کارزار «منع خشونت خانوادگی» اعلام می‌کنیم و با اصرار به تصویب قوانین پیشگیرانه و ترمیمی در حوزه خشونت خانوادگی، بر ضرورت تامین سلامت جسمی، روانی و اجتماعی سرمایه‌های انسانی کشور تاکید می‌کنیم.
لینک امضای بیانیه حمایت از کارزار منع خشونت خانوادگی:

www.goo.gl/dRnDzm

حامیان کارزار:

آرزو امامی

آرزو پاک مهر

آرزو ترابیان

آرزو خشایار

آرزو شعبانی

آرزو ظاهری

آرزو عیلامی

آرزو کاشی

آرش امیرخانی

آرش سالار

آرمان استپانیان

آرمین محمدی اصل

آرنیکا ایزدی

آزاده باباشاهي

آزاده خرازی

آزاده دواچی

آزاده شعبانی

آزاده صفاري پور

آزاده طاهری

آزاده فرجی

آزاده فریدون پور

آزیتا طاهری

آمنه شيرافكن

آمنه عیلامی

آمنه قره ویسی

آمنه موسایی

آناهیتا علینژاد

آناهيتا مشكبار

آنیتا صدیقی

آيدا ابروفراخ

آیدا حیدری

آیدا سعادت

آیدین مرندی

ابراهیم تجر

ابراهیم یارعلی

آتوسا ممبني

احترام جندقی

احترام شادفر

احمد پور ابراهیم

احمد زاهدی

احمد طهماسبی

احمد میمنت آبادی

ادریس عیلامی

اسدالله جوادپور

اسماعیل تجر

آسیه صادقی

آسیه مازیانی

اشرف باقری

اشرف علی اکبری

اعظم حقیقی

اعظم خاتم

اعظم زرفشانی

اعظم میرزایی

افراز مهدوی

افروز مغزی

افسانه بهشتی زاده

افسانه خانمحمدي

افسانه صالحی

افسر موموندی کاظمی

افشین کیانی

افشین هامون

اقدس مومنی

اکبر زرفشانی

اکرم نعمتی

الناز سردارنیا

الناز شهبازی

الناز عزیزی

الهام اسماعیل

الهام حسین زاده

الهام ساعدي

الهام عابدی

الهام کرمی

الهام ماهر

الهام ملک

الهام هومین فر

الهه امانی

الهه باقری

الهه بسطامی

الهه ملک

ام.تی. هدایت

امجد قره ویسی

امیر هاتفی نیا

امین شمس زاده

امین کریمی

امین مهدوی

اندیشه جعفری

اندیشه راوش

انسيه لشگرى

ائتلاف بين المللي عليه خشونت در ايران-ايكاوي

ایراندخت کیانفر

ایلناز بهادری

ایمان ناصری

ایوب عیلامی

بابک نیستانکی

بامداد شاهرخ

بتول مولائی

بصیره فلاحی

بنفشه رنجی

بهار سالاري

بهار صحراييان

بهار عیلامی

بهارداعي

بهاره شکر

بهاره فلاحی

بهاره مزاری

بهجت مهرآور

بهرام امینی

بهرام عیلامی

بهرام محمدی

بهروز علوي

بهزاد اشرفی

بهمن عیلامی

بهناز صفری

بهنام روغنی

بهنام کمالی

بی تا کردی

بیان یارعلی

بيتا الهيان

پانیذ نوربخش

پدرام خوشبخت

پدرام یارعلی

پردیس عامری

پرستو دوکوهکی

پرستو ظاهری

پرستو قربانی

پرنیان ملکی

پرهام میثاقیان

پروانه اسانلو

پروانه حسینی

پروانه قره ویسی

پروانه مومن زاده

پروانه نادری

پروانه نژادسبزی

پروین بختیارنژاد

پروین پناهی

پروین تشکری

پروين صمدزاده

پروین ضرابی

پري لياقي

پري نشاط

پريا رحيمي

پریا نصرتی

پریسا ابوتراب

پریسا بوربور

پریسا پرویزی

پریسا زرقانی شیراز

پریسا کریمی

پریوش اجاق

پگاه زرگر

پوران شهرکی

پویا رفیعی

پویان شعله ور

پیمانه شعله ور

تانیا سادات مهام

ترانه بیگلری

ترانه محمدی

تکتم بهرامی

تهماسب سهرابی

تیبا بنیاد

تینا لطفی

ثریا طوسی

ثمره روشن زاده

جعفر بسطامی

جلیل الیاسی

چیمن جوانرودی

حامد درخشانی

حامد فرمند

حامد نجابت

حانیه مقدم

حدیث کریمی

حسام حسين زاده

حسن رفیعی

حسن محمدی

حسن نایب هاشم

حسین رضایی

حسین رئیسی

حسین صادقی

حسین عیلامی

حسین قربانی

حسين محبوبي فر

حسین نجفی

حمید حمیدی

حمید طالبی

حمید نظری

حمیدرضا سلطانعلی زاده

حمیدرضا فرجی

حمیدرضا قاضی زاهدی

حمیدرضا واشقانی فراهانی

حمیده قلندری

حمیراغفرانی

خاطره شیرزادی

خاطره عیلامی

خانم کیومرثی شجاعی

خدیجه الوندی

خدیجه پاک ضمیر

خدیجه حمزه لویی

خدیجه مهرآور

خلیل صادقی

خلیل عباسی

دانیال ایرجی

درنا شیخی

دريا نور

دلارام فلاحی

دلبر میهمی

دنیا دبیری

دیبا احسانی

راحله براری

رازی فیروزی

راضیه بسطامی

راضیه بهبهانی

راضیه دهداری

راضیه رئیسی

رباب خمیس

ربابه اسدزاده واسکسی

ربابه بهشتی

رضا خباز

رضا عادلی

رضا یوسف وند

رضوان سرمد

رضوان مقدم

رعنا طایفی

رکسان ابوتراب

رمضان محمدی

روحي شفيعي

رودابه راوش

روز به دبیری

روزبه محقق‌زاده

روزبه نخعی

روژا روشن

روژین قادرمرزی

روژين محمدى

روژین محمودزاده

روژین مومن

روژین نعمتی

روژينا رستگار

روناك جعفري

روناک محمدی

رویا آقابنی

رويا رحيمى دهبان

رویا سالاروند

رویا کاشفی

ریحانه اسدزاده

زکیه بسی خواسته

زهرا ابراهیمی

زهرا استادی

زهرا برهان

زهرا بسطامی

زهرا حاصلی

زهرا روشن

زهرا عبداللهی

زهرا عطاشنه

زهرا فرجی

زهرا فیاض

زهرا قدیریان

زهرا کاری نژاد

زهرا کاظمی

زهرا کمالی دهقان

زهرا مافی

زهرا مرادی

زهرا نعمتی

زهرا ولیزاده

زهراسلیمانی

زهراعطاشنه

زهره الوفی

زهره تهرانی

زهره نجفی

زینب بسطامی

زینب پیغمبرزاده

زینب حسن نژاد

زینب حمیدی راوری

زینب حیدری

زینب رمضانی

زیور زارعی

ژاله شعبانی

ژیانا اسکندری

ژیلا دلوری

ژیلا ناصری

ساجده درویش

ساحل اسماعیلی

سارا آرا

سارا آرين مهر

سارا اصغری

سارا حسینی

سارا خیامیم

سارا سودانی

سارا سیاهپور

سارا شهابی

سارا کاویانی

سارا مردای

سارا نخعی

سارا نظری

ساره ابراهیمی

ساره ویس

ساسان امینی

ساسان یارعلی

سامان امینی

سامان غفاری

ساناز صمدی

ساناز مهدي راد

سانازرضایی

سپهر نخعی

سپیده افراشته

سپیده امانی

سپیده جدیری

سپیده فرهان

سپینودناجیان

ستار رحمانى

ستاره افشون

ستاره تناور

ستاره سیاحی

ستوده بیک محمدی

ستیا اصغری

سجاد بختیاری

سحر دیناوند

سحر رضایی

سحر سلیمانی

سحر عباسی

سحر فراهانی

سحر قریشی

سحر نعمتی

سعادت پيرانى

سعدی بلاغی

سعید آرامز

سعید آرامی

سعیده اسدزاده

سعیده تجر

سعیده سید قوامی

سعیده علیپور چرندابی

سعیده مختارزاده

سلما اسكندري

سلماز آزاد

سلیم شهبازی

سماء اورياد

سمانه جعفرپور

سمانه حسینی

سمانه رهبری

سمانه سنجري

سمانه لشگری

سمانه محبی

سمیرا امیری

سمیرا خادم

سمیرا روشن

سمیرا عیلامی

سمیرا قنبرپور

سمیرا میهمی

سمیه احمدوند

سمیه آریاخواه

سمیه اسدزاده

سمیه امینی

سمیه براری

سمیه بسی خواسته

سمیه تجر

سمیه رشیدی

سمیه سجادی

سمیه سنجری

سمیه شهریسوند

سمیه قدوسی

سمیه وکیلی

سمیه ویسمرادی

سنا سنایی

سهیلا عیلامی

سوتلانا ابراهیم زاد

سودابه اسدزاده

سودابه امینی

سودابه ایزدی

سودابه تقي زاده زنوز

سودابه حسین نیا

سوده منصوری

سوسن امینی

سوگند حقیقت

سولماز حسن پور

سوما اکبری

سونیا بسطامی

سونیا سنجری

سید مجیب آزاد

سید موسی مرتضوی

سید هاشمی

سیده سارا حسینی

سیده سعادت سید قوامی

سیده معصومه سجادی

سیران احمدی

سیران عیلامی

سیروان خشایار

سیروس محمدی

سیما دیدار

سیما سلمانی

سیما فروهر

سيمين فروهر

سینانوری

شاداب علی بلندی

شادان محمدپور

شادی خوشکار

شادی مکی

شاهین میمنت آبادی

شایسته عیلامی

شبنم تکزارع

شبنم کلیجی

شبنم نعمتی

شبنم یعقوب زاده

شراره صادقی

شراره میمنت آبادی

شراره وحیدی

شرافت عیلامی

شرافت میمنت آبادی

شعله زمینی

شقایق جلیلی

شقايق شريف

شکوفه قنبری

شکوفه یعقوب زاده

شمیم کرمانی پور

شمیم گل محمدی

شمیم گلمحمدی

شمیم نعمتی

شهاب سعدی پور

شهاب عیلامی

شهبانو نعمتی

شهرام حیدری سنگلجی

شهرام عیلامی

شهرام یارعلی

شهربانو شعبانی

شهربانو فریزهندی

شهرزاد طراحی

شهرزاد فتح اله طالقانى

شهره علی اکبری

شهروز پاپی

شهلا یداللهی

شهناز سعدي

شهناز نعمتی

شهنازاکبری

شهین خشایار

شهین غلامی

شهين كابلي

شهین مقامی

شونم داوودی

شیدا حسین نژاد

شیرین معصوم زاده

شیرین نورعلیان

شیرین نیک سیرت

شیلا الیاسی

شیما السادات کسائی

شيما تدريسي

شیما سهرابی

شیما صادقی

شیوا ابراهیمی

شیوا الیاسی

شیوا رستگار

شیوا صادقی

شیوا عابدین نیا

شیوا عیلامی

شیوا محمدی

صادق موسوی

صبا سيداحمديان

صبا منصوری

صبا مولوی شیرازی

صفورا چریکی

صنوبر قاسمی

صنوبر محمدی

صهیب محمدپور

طاهره رسولی

طاهره فیضی

طاهره قهرمانی

طهورا احسنی مرغزار

طوبی محمدی

طیبه عباسلو

طیبه عزیزی

عادله چراغی

عارف استادی

عارفه قدسی

عاطفه امیری

عاطفه فرجی

عاطفه نخعی

عالیه شکربیگی

عبدالله عبداللهی

عبدالله محمدی

عذرا عاصمی

عزت الله عیلامی

عزیز عیلامی

عزیزه نیکخواه

عسگری حسن زاده

عسل زمانی

عطاءالله نصرالهی

عطیه فاطمی

عطیه هوشمند

عفت احمدزاده

علی اصغر زارع

علی پا پلی

علی شکوری

علي طايفي

علی طیرانی ( شهدیار )

علی ظاهری

علی فتوتی

علی کلائی

علی محمدی

علی موسوی شیرازی

علی یارعلی

علیرضا خالقوردی

عنایت یوسف پور

عهدیه شکوهی

غفور خشایار

غلامرضا توسى

غنچه قوامی

فاطمه استوار

فاطمه اسدزاده

فاطمه امیری

فاطمه بحرینی

فاطمه بسطامی

فاطمه تاران

فاطمه تقی پو ر

فاطمه خادم

فاطمه دهقانی

فاطمه رزمی

فاطمه رستمی

فاطمه رضوی

فاطمه شفیعی

فاطمه ظریف

فاطمه عبدلی

فاطمه عرفانی آرا

فاطمه عليزاده

فاطمه عیلامی

فاطمه غلامی

فاطمه فرهودی

فاطمه قره ویسی

فاطمه کریمی

فاطمه لطفعلی

فاطمه مرادی

فاطمه مسجدی

فاطمه موسوی

فاطمه میرباقری

فاطمه همدانیان

فائزه الماسی

فائزه درخشانی

فائزه طالبی

فائزه کثیر

فائزه منقش

فائقه فرخی

فتانه بهرامی کشکولی

فتانه عبدالحسینی

فخری حسینی نامی

فراست ناصری

فرانك آذري

فرحناز علی نژاد

فرحناز مهدي راد

فردین میهمی

فرزاد دزفولی

فرزانه ترابی

فرزانه خاتمي

فرزانه شادپور

فرزانه قارلقی

فرزانه قربانی

فرزانه كريمى

فرزانه محمدی

فرزانه مسلمی

فرزانه مهرآور

فرزانه نمازی

فرشاد میهمی

فرشته خشایار

فرشته شاهین

فرشته صادقی

فرشته طوسی

فرشته کلوندی

فرشته میهمی

فرناز پورصفوی

فرنوش تهرانی

فرهاد میهمی

فروغ شهابی

فریال سجادی

فریبا بوربور

فریبا محمدی

فریبا مخبر

فریبامطلب زاده

فریده خادم حسینی

فریما اسدی

فريماه معبودي

فهیمه حسینی

فهیمه رفیعی

فهیمه رمضانی

فهیمه قره ویسی

فهیمه میانجی

فیروزه صادقی

فیروزه مهاجر

كبري سعدي

كبوتر ارشدي

كتايون استوار

كيانا حسيني

کاوه کرمانشاهی

کاوه مظاهری

کبری ظاهری

کبری محمدپور

کبری نورعلیان

کتایون خطیر

کسری مطلق زاده

کوثر بسطامی

کوثر کاری نژاد

کوثر نعمتی

کی نیک

کیانا حسینی

کیاووش نخعی

کیوان شکرانی

گلاله امینی

گلاویژ رستمی

گلچهر حمیدی منش

گلرخ بروجردی

گلناز شاوردی

گلیتا حسین پور اصفهانی

گوهر بیات

گیتا مافی

گینا محمودی

لادن ظريف

لسا حسن زاده

لیدا یارعلی

لیزا نعمتی

لیلا اسدی

لیلا بهرامی

لیلا بهشتی فر

ليلا بيانگر

لیلا جعفری

لیلا راوند

ليلا سعيدي

لیلا سلیمی

لیلا صادقی

لیلا عباسپور

لیلا عیلامی

لیلا کریمی

ليلا کيوانمهر

لیلا مهرآور

لیلا مهربان

ليلا يعقوبي

لیلا یعقوبی کیاسه

لیلی دستور

مارال پردلی بهروز

مارال حسین زاده

مارال زارع گاریزی

مارال گشتی فرد

ماریا طاهری

ماندانا پاك سرشت

ماندانا کنت

ماهرخ زارعی

مائده آریاخواه

مائده مهدی پور

مجتبی پارسا

مجید بیگی

مجید رمضانی

مجید صادقی

مجید عرفانی

محبوبه فرح زادی

محتبی الیاسی

محدثه واضحی

محسن اصفهانی زاده

محسن هموردپور

محسن هموردپور

محسن ویسی

محمد ابراهیمیان

محمد آریاخواه

محمد بیات

محمد حبیبی

محمد حسن جنیدی

محمد حسن محقق معین

محمد حسن محقق معین

محمد حسینی

محمد خشایار

محمد سعیدی

محمد شاه عباسی

محمد صادق ذاکری

محمد فلاحی

محمد قاسمي

محمد محمد پور

محمد معین اسلام

محمد نصیری

محمدامین عاشوری

محمدرضا نیک نژاد

محمدکاظم شریف پور

محمود بهشتی

محمود تجلی مهر

محمود عبدى دزفولى

محمود لهراسبی

محمود مژده

محمود مسیح نژاد

مراد روحی

مرتضا هدايى

مرتضی سلطانی

مرسده برکاتی

مرضبه براری

مرضیه افشارزاده

مرضیه سادات جهرودی

مرضیه غلامی

مرضیه لهراسبی

مرضیه نوری

مرضیه.مرکباتی لنگرودی

مرواردی اتابکی

مریلا زارعی

مریم اکبری

مریم بخت

مریم بسطامی

مریم تجر

مریم جمشیدی

مریم حقی

مریم خوش اقبال

مریم رجب زاده

مریم رضوی روحانی

مریم رمضانی

مریم شهامت منش

مریم شهبازی

مریم شیخی

مریم عطاریه

مريم عطاشنه

مریم عظیمی

مریم غریقی

مریم غریقی

مریم غنی

مریم فقیه

مریم کسایی

مریم کیومرثی

مریم محمدی

مريم محمودي

مریم مختاری

مریم میهمی

مریم نخعی مقدم

مریم نشاط

مریم نعمتی

مریم نوروزنیا

مزدک نصیری

مژده قره ویسی

مژده نورمحمدى

مژگان جلیلیان

مژگان عطرچیان

مژگان مجاهدنیا

مسلم عیلامی

مشکات اسدی

مصطفی آریاخواه

مصطفی هوشمند قره‎باغ

معصومه جعفری

معصومه دهقان

معصومه صیدی

معصومه طالبی

ملوک صفاییان

ملوک عزیززاده

ملیحه نظری

ملیحه وظیفه خواه

ملیکا افروزی

ملیکا دهقان

من موافق هستم

منا کریمی

منصور کاتوزیان

منصوره اصلان بيگي

منصوره شجاعی

منیژه خانگلدی

منیژه شکوهی

مهتاب راستگو

مهتاب کریمی

مهتاب مقدس

مهتاب ملکی

مهدی حمیدی

مهدی رازقی

مهدی گنجی

مهدیه جلیلی

مهديه غلامي

مهر نجفی

مهراسا فتاح پور

مهرافرين صوفي

مهرانگیز ارشادی

مهرانگیز زارعی

مهربانو مهدوی

مهرداد براری

مهردخت نجفی

مهرک کمالی

مهرگان کمالی

مهرنوش جوشنی املشی

مهرنوش محمدیان

مهري رضايي

مهری قاسمی

مهسا اسدالله نژاد

مهسا پورمقرری

مهسا جلالی

مهسا رویین تن

مهسا طاهری

مهسا نوری

مهشید شهیدی

مهشید فتاحی

مهنا عبدالملکی

مهناز اعتمادی فر

مهناز نعمتی

مهوش تديني

مونا سلیمی توتشامی

میترا آزرم

میترا جوشنی املشی

میترا شعبانی

میترا غفاریان

میترا کاوندی

میترا میمنت آبادی

ميسا عطاشنه

میلاد بسطامی

میلاد ربیعی

میلاد ظاهری

مینا آقابنی

مینا سخامهر

مینا شجاعی

مینا صفایی

مینا عزیزی

مینا معین

مینا نعمتی

مینا وکیلی

مینو حیدری کایدان( کیامان)

نادره مظاهر

ناديا ذابحي

نادیه رضایی

نازنين سالاري

نازنین فیروزی

نازنین محمدزاده

نازنین نیکو

ناشا مشكبار

ناصرنجفی

نانا تاران

ناهید آهنگری

ناهيد جعفري

ناهید روشن

ناهيد سالاري

ناهید کیان

نجف طايفه

نجمه گرامی

ندا جهرودی

ندا حقيقى صابر

ندا حیری

ندا زندی

ندا ظاهری

ندا کریمی

ندا ناجی

ندا یارعلی

نرگس منشی

نرگس منصوری

نرگس میهمی

نرمین قدیمی

نسرین الماسی

نسرين بهتويي

نسرین حسین پور

نسرین شجاعی

نسرین شیرزادی

نسرین مقددم

نسرین ملکی

نسیم بنی‌کمالی

نسیم حقیقت

نسیم روشنایی

نسیم ریگی

نسیم شارقی

نسیم مقرب

نصرت عطاشنه

نفیسه موسوی

نگین استادی

نگين سالاري

نگین محمدی

نوشین قربانی

نوشین نیلی

نونا پيروزيان

نیلوفر بهین

نیلوفر شیدمهر

نیلوفر صابری

نیلوفر محمدزاده

نيما محبوبي فر

نیما نخعی

هاجر آتش سودا

هاجر ایاز

هادی مجتبوی

هانا تاران

هدا نعمت اللهی

هدی صادقی

هدی عمید

هدی ناجی

هدی هاشمی

هدیه کریمی

هستی بیک محمدی

هما شهابی

همایون حاجی‌خانی

هميلا مؤيد

هومن باقری

هویدا خیری

هەتاو سقز

وحید رمضانی

وحید صالحی قمی

وحید فیضی پور

وحید نعمتی

وحیده محمدی

وحیده مولوی

ولی الله شاکر

ویدا حسینی

یاسر اخوان

ياسمن خالقيان

ياسمين سعيدي

یاسمین شهابی

یدالله عیلامی

يعقوب كشاورز

يگانه منش

دفترچه راهنما

در این دفترچه ضمن توصیف چیستی و نتایج خشونت خانوادگی، نحوه مشارکت در کارزار تشریح شده است، با بازنشر آن در این اقدام جمعی مشارکت کنید.

دانلود دفترچه راهنمای کارزار به زبان فارسی

قادينا قارشي زوراكيليق (دانلود دفترچه راهنمای کارزار به زبان ترکی)

جلد دفترچه راهنما

چرا به قانون خشونت خانوادگی علیه زنان نیاز داریم؟

خشونت خانوادگی از شایع‌ترین انواع خشونت‌های مبتنی بر جنسیت است که در حوزه خصوصی و میان افرادی رخ می‌دهد که به سبب صمیمیت، ارتباط خونی یا قانونی به یکدیگر پیوند خورده‌اند. آمار جهانی نشان می‌دهد که از هر سه زن، یک زن خشونت خانوادگی را در طول زندگی خود تجربه می‌کنند. کارزار منع خشونت خانوادگی با تدوین و انتشار این دفترچه راهنما بر آن شده است تا ضمن بیان تعاریف پایه‌ای، آمار و آثار این نوع خشونت، ضرورت شکل‌گیری و نحوه مشارکت در این کارزار را برای مخاطبان تشریح کند تا کسانی که تجربه این نوع خشونت را دارند یا شاهد آن هستند، بتوانند با آگاهی قدم‌های موثری برای مقابله با آن بردارند. شما نیز می‌توانید با بازنشر و پخش این دفترچه، در فرآیند گسترش آگاهی و اهداف دیگر این اقدام جمعی مشارکت داشته باشید.

متن دفترچه راهنما را در ادامه بخوانید.

دفترچه راهنمای

کارزار مانع خشونت خانوادگی

مقدمه

عادتمان داده‌اند وقتی خشونتی در حریم خانه و خانواده رخ می‌دهد، نادیده‌اش بگیریم، کتمانش کنیم، درباره‌اش سکوت کنیم و در نهایت فراموشش کنیم و بدتر از همه اینکه آن را به‌پای مهر و علاقه زیاد طرف مقابل بگذاریم و در نهایت به آن عادت کنیم تا مبادا دیگران از اتفاقات ناخوشایند خانه ما باخبر شوند. اما در نهایت، مشکل همچنان به قوت خود باقی می‌ماند و باز هم ممکن است خشونت جدیدی اتفاق بیفتد، چه بسا شدیدتر از مرتبه پیش.

خشونت صرفاً مسئله‌ای شخصی نیست و ایستادن در برابر آن‌هم به تنهایی ممکن نیست. باید از یکدیگر کمک بگیریم و برای اینکه از هم کمک بگیریم، لازم است همدیگر را مطلع کنیم. درد خشونت را به تنهایی تحمل کردن و داستان را در دل خود نگاه داشتن جز ضعف بیشتر، ثمری ندارد. لازم است با دیگران دردِدل کنیم. بیشتر ما، تجربه‌ها و روایت‌های مختلفی از خشونت داریم؛ خشونتی که بر خودمان یا اطرافیانمان رفته است. گفت‌وشنود درباره این تجربه‌ها قبل از هر چیز به ما در یافتن مشترکات کمک می‌کند و سپس زمینه‌ساز جست‌وجوی چاره‌ای جمعی می‌شود. برای مقابله با خشونت خانوادگی نیازمند اراده‌ای جمعی هستیم.

تعریف خشونت خانوادگی علیه زنان

طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، خشونت عبارت است از «استفاده عامدانه و آگاهانه از قدرت بدنی به صورت عملی یا تهدیدآمیز علیه خود، دیگری یا گروهی از افراد که به جراحت، مرگ، آسیب روحی و روانی، عقب‌ماندگی، فقر یا محرومیت منجر می‌شود.» و هرگونه عمل یا ترک عمل، گفتار تهدیدآمیز، تحقیرآمیز و محدودکننده را از طرف مردان خانواده نسبت به زنان در محیط خانوادگی که موجب زیان جسمی، جنسی، روانی، اقتصادی و اجتماعی آنها شود، خشونت خانوادگی علیه زنان می‌گویند.

انواع خشونت خانوادگی

براساس نوع آسیبی که به فرد خشونت‌دیده می‌رسد؛ خشونت خانوادگی به انواع زیر تقسیم می‌شود:

خشونت جسمی: شامل طیف وسیعی از اعمالی می‌شود که سلامت جسمی زنان را به خطر می‌اندازند مانند کتک زدن، کشیدن مو، ناقص سازی زنان، کشتن زنان (قتل‌های ناموسی) و …

خشونت جنسی: شامل رفتارهایی است مانند تجاوز به محارم، ازدواج در سنین کودکی، ازدواج اجباری، نگاه کردن، لمس کردن و برقراری رابطه جنسی بدون رضایت زن، سقط جنین یا بارداری اجباری، اعمال خشونت علیه تمامیت جنسی زنان از ناقص‌سازی جنسی گرفته تا معاینه اجباری برای بکارت، اجبار به دیدن تصاویر یا صداهایی که بار جنسی دارند و …

خشونت روانی و احساسی: رفتارهایی مانند حبس خانگی، بی‌توجهی، ایجاد احساس ترس و گناه، فحاشی، تحقیر، اجبار به قطع ارتباط با فامیل و دوستان، گرفتن کودکان یا تهدید به آن، ازدواج مجدد یا تهدید به آن، امتناع از طلاق، یارگیری با فرزندان برای تخریب دیگری، برداشتن مدارک شخصی و …

خشونت اقتصادی: محدود کردن دسترسی زنان به منابع و منافع اقتصادی، محروم کردن آن‌ها از استقلال مالی، خرجی ندادن علی‌رغم توانایی مالی، در دست گرفتن اختیار ارث یا پس‌انداز زن، فشارهای مربوط به تهیه جهیزیه، پنهان‌کاری در تصمیم‌های اقتصادی مربوط به زندگی مشترک مثل خریدوفروش خانه و …

خشونت اجتماعی: هرگونه عملی که حق انتخاب سبک و روش زندگی را از زنان سلب کند و مانع انتخاب شغل، رشته تحصیلی و شکل روابط اجتماعی از سوی خودشان شود.

عوامل بروز خشونت خانوادگی

در تبیین علل بروز خشونت می‌توان گفت که انتظارات جامعه از نقش و رفتارهای زن و مرد متفاوت است. رفتارهای پرخاشگرانه برای مردان عادی دانسته می‌شود و جامعه آن را نادیده می‌گیرد. قدرت اقتصادی مردان سبب می‌شود آن‌ها بیشتر عامل خشونت و زنان بیشتر قربانی آن باشند. همین‌جاست که بحث ضرورت وجود یک قانون برای مهار خشونت پیش می‌آید، قانونی که توازن قدرت را بین زنان و مردان رقم بزند و با هرگونه خشونتی علیه زنان با جدیت مقابله کند.

خشونت از اولین نهاد مؤثر، یعنی خانواده، آغاز می‌شود و از طریق نظام آموزش رسمی و غیررسمی استمرار می‌یابد. نظام حقوقی و قوانین تبعیض‌آمیز نیز زمینه‌‌ساز بروز انواع خشونت‌اند و آن را تشدید می‌کنند. طبق قوانین ایران مرد رئیس خانواده و نان‌آور خانه است. در فرهنگ مردسالار، زنان اموال و دارایی مردان محسوب می‌شوند و مردان حق خود می‌دانند که هرگونه رفتار خشونت‌آمیز و تحقیرآمیزی را با زنان داشته باشند. علاوه بر نگرش و رفتار سلطه‌گرایانه، مشکلات اقتصادی، بیماری‌های روانی و اعتیاد به مواد مخدر و الکل به خشونت علیه زنان دامن می‌زنند.

زنان صرف‌نظر از ملیت، مذهب، طبقه اقتصادی و اجتماعی که به آن تعلق دارند با خشونت‌های خانوادگی مواجه‌اند. اما زنان فرودست اقتصادی، زنان متعلق به اقلیت‌های مذهبی و قومی و مهاجران شرایط دشوارتری در مواجهه با خشونت دارند؛ یعنی آن‌ها تنها به دلیل زن بودنشان نیست که مورد خشونت‌ واقع می‌شوند. یکی از آشکارترین پیامدهای این موقعیت این است که دسترسی زنان به منابع ضروری برای اجتناب یا خروج از موقعیت خشونت‌آمیز محدودتر است. عواملی چون دسترسی به وکیل و خدمات مشاوره، زمان کافی و تحصیلات لازم برای پیگیری روندهای طولانی و پیچیده اداری و قضایی، داشتن چشم‌اندازی برای تهیه مسکن و شغل پس از ترک رابطه‌ی خشونت‌آمیز و غیره بر توانایی زنان برای رویارویی با خشونت خانوادگی تأثیر می‌گذارند. علاوه بر این، عواملی همچون تحمیل زبان رسمی بر زنان متعلق به اقلیت‌های زبانی، آن‌ها را به انزوا می‌کشاند و عدم امنیت زنان مهاجر در فضای عمومی جامعه میزبان و هراس از مراجع قضایی یا پلیسی، آن‌ها را در مقابل خشونت بی‌دفاع می‌کند. در مناطقی که بیشتر در محرومیت‌اند و مورد تبعیض قومی، نژادی و مذهبی هستند، محیط خشن‌تر می‌شود و خشونت بر زنان نیز افزایش می‌یابد. مردی که به او ظلم می‌شود این ظلم را به صورت خشونت به خانه منتقل می‌کند و خشونت سلسله‌وار ادامه می‌یابد. آمارهای مربوط به خشونت در این مناطق نیز عمدتا محدود یا جانب‌دارانه است.

آثار خشونت خانوادگی

خشونت سلامت جسمی، روانی و اجتماعی زنان را به خطر می‌اندازد و اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس آنان را از بین می‌برد. افسردگی، اضطراب، بی‌خوابی، سردرد و دردهای شکمی، بیماری‌های مقاربتی، بارداری و سقط جنین ناخواسته، اقدام به خودکشی و همسرکشی از پیامدهای خشونت خانوادگی است. خشونت مانع فعالیت و مشارکت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی زنان می‌شود. در نهایت خشونت یعنی زنان حق ندارند پا را از گلیمشان درازتر کنند. خشونت خانوادگی تنها به زنان آسیب نمی‌رساند و تأثیرات منفی بر رشد و پرورش کودکان دارد و جامعه را برای همه ناامن می‌کند.

آمارهایی از خشونت خانوادگی

آیا می‌دانید براساس آمار بهداشت جهانی، در هر ۱۸ ثانیه یک زن در محیط خانواده مورد حمله یا بدرفتاری قرار می‌گیرد؟ آمارهای بین‌المللی حاکی از آن‌اند که از هر سه زن یک نفر در طول زندگی خود مورد خشونت جنسی یا فیزیکی از سوی همسر یا نزدیکان خود قرار می‌گیرد. در سال ۲۰۱۲ نیمی از زنان مقتول جهان از سوی اعضای خانواده یا نزدیکان خود به قتل رسیده بودند؛ این آمار درباره‌ مردان ۱ نفر از هر ۲۰ نفر بوده است. نتایج پیمایش ملی خشونت علیه زنان سال ۲۰۰۰ در آمریکا گویای این است که سالانه حدود ۴٫۸ میلیون تجاوز جنسی و حمله فیزیکی به زنان رخ می‌دهد[۱].

در ایران آمار منسجمی از خشونت علیه زنان وجود ندارد. تنها مطالعه کشوری انجام شده در ۲۸ مرکز استان انجام شده است که نتایج آن در سال ۱۳۸۳ توسط وزارت کشور به صورت محدود منتشر شد. در این مطالعه ملی، شاخص کلی خشونت خانگی در میان کل پاسخگویان نشان می‌دهد که ۶۶٫۳ درصد از کل افراد مورد مطالعه از ابتدای زندگی مشترکشان تا زمان پژوهش خشونت خانگی را تجربه کرده‌اند[۲]. حدود ۷۰ درصد از آزارهای جنسی به ثبت رسیده در سال ۱۳۸۶ به آزار جنسی دختران اختصاص داشته که فقط ۲۵ درصد آن‌ها از سوی دیگر افراد جامعه و عوامل خارجی، تحت خشونت قرار گرفته بودند و ۷۵ درصد در فضای خانه تجربه شده بود[۳].

از جمله پیامدهای خشونت خانوادگی علیه زنان، اقدام به خودکشی در میان آنان است. یافته‌های تحقیقی در تهران نشان می‌دهد که بین مورد خشونت قرار گرفتن زنان از سوی همسرانشان با تمایل آنان به افکار خودکشی همبستگی وجود دارد[۴]. نتیجه‌ی یک بررسی دیگر که در تهران در میان زنان متأهلی که دست به خودکشی زده بودند صورت گرفته است؛ نشان می‌دهد که بیش از یک‌سوم این زنان، ازدواج اجباری داشته‌اند. همچنین نیمی از اقدام‌کنندگان به خودکشی از شوهران خود می‌ترسیدند و دوسوم آن‌ها مورد خشونت شوهر خود قرار داشتند.[۵]. از موارد دردناک خودکشی زنان، خودسوزی زنان در برخی از مناطق ایران است. در بررسی علل خودسوزی زنان، خشونت خانگی علیه آنان یکی از مهم‌ترین عوامل بوده است. برای نمونه، در تحقیقی که به «بررسی علل اقدام به خودکشی به روش خودسوزی» در خرم‌آباد پرداخته، یافته‌ها نشان داد که مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر خودسوزی، مورد تحقیر و تمسخر قرار گرفتن و ضرب و شتم توسط همسر و دیگران مطرح شده است.[۶]

کاستی‌ها و پراکندگی قوانین موجود و فقدان قانون جامع منع خشونت خانوادگی

در موارد معدودی از قوانین کشور ما، به برخی از مصادیق خشونت در محیط خانه اشاره شده است.

به عنوان نمونه، در ماده ۱۱۰۲ قانون مدنی اشاره شده که زن و شوهر مکلف به حسن معاشرت با یکدیگر هستند که این حسن خلق شامل رفتار و گفتار می‌شود. با این حال مشخص نیست حسن خلق به چه معنی است و اگر کسی این قانون را رعایت نکند، چه اتفاقی می‌افتد. در ماده ۱۱۱۵ نیز آمده است که اگر بودن زن با شوهر در یک خانه مشترک، موجب می‌شود که به زن آسیب جسمی، مالی و یا شرافتی وارد شود، زن می‌تواند در خانه‌ای جدا زندگی کند؛ تا زمانی که شرایط برای بازگشت زن مهیا نشود، نفقه‌ او بر عهده شوهر است. با این حال این ماده‌ قانونی نیز از زن در برابر خشونت محافظت نمی‌کند. تنها فایده اثبات این آسیب‌ها در دادگاه این است که دادگاه زن را مجبور به بازگشت به منزل شوهر نمی‌کند.

طبق ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی نیز درصورتی‌که دوام زوجیت برای زن موجب عسر و حرج (سختی و تنگنا) باشد، او می‌تواند به دادگاه مراجعه و تقاضای طلاق کند. در صورت اثبات عسر و حرج دادگاه مرد را اجبار به طلاق می‌کند. عسر و حرج موضوع این ماده عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زن با مشقت همراه کند و تحمل آن مشکل باشد، مانند ترک زندگی خانوادگی توسط شوهر حداقل به مدت شش ماه متوالی و یا نه ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه و ضرب و شتم یا هرگونه سوءرفتار مستمر مرد که برای زن قابل‌تحمل نباشد.

در ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی ذکر شده که اگر شوهر با وجود توان مالی، به زن خود نفقه و خرجی ندهد یا از دادن خرجی دیگر افرادی که تحت نفقه‌ او هستند، خودداری کند، دادگاه او را از سه ماه و یک روز تا پنج ماه به حبس محکوم می‌کند. با این حال اگر مرد ثابت کند که زن از او تمکین یعنی فرمان‌برداری نکرده است؛ مثلا قهر کرده و با پای خود به خانه‌ پدر و مادرش رفته است، دادگاه به نفع مرد حکم خواهد کرد.

قوانین فعلی در بسیاری موارد به‌راحتی به نفع خشونت‌گران تفسیر می‌شوند و بسیاری از زنان در همان مراحل اولیه، از پیگیری صرف‌نظر می‌کنند. قانون نه تنها برای کسانی که به دلیل خشونت خانگی در معرض آسیب جسمی و روانی و نیازمند حمایت فوری‌اند، فکری نکرده است بلکه زنان اغلب سال‌ها حتی برای گرفتن طلاق از همسرانشان در راهروهای دادگاه‌ها تنها و سرگردان‌اند. در قوانین موجود حتی از واژه‌ی خشونت استفاده نشده و به موارد مختلفی که مصداق خشونت تلقی می‌شوند، اشاره‌ای نشده است. از سوی دیگر، تغییراتی که در الگوهای زیست جامعه صورت گرفته ضرورت تدوین قوانین مناسب و رفع خلأها و روزآمدسازی قوانین را بیش‌ازپیش برجسته می‌سازد.

رویکرد قانون پیشنهادی و ویژگی‌های آن

«چهاردیواری اختیاری نیست»

قوانین منع خشونت خانوادگی به این دلیل وضع می‌شوند که خانه برخلاف آنچه بسیاری می‌پندارند، برای همه جای امنی نیست. مردان، زنان، کودکان و سالمندان در خانواده به یک اندازه قدرت ندارند. مهم‌ترین چیزی که قانون منع خشونت خانوادگی به ما می‌گوید همین است که خشونت ممکن است از جانب نزدیک‌ترین اقوام زن مانند پدر، برادر، همسر و غیره نسبت به او اعمال شود و زنان در مقابل این خشونت به حمایت نیاز دارند. وقتی برای منع خشونت خانوادگی قانون تصویب می‌کنیم به معنی این است که هر چیزی که در «چهاردیواری‌ها» اتفاق می‌افتد، نباید «اختیاری» باشد.

در قانون پیشنهادی نه‌تنها کتک زدن زن یک عمل مجرمانه است؛ بلکه توهین، تحقیر و تهمت زدن به او نیز؛ نه یک اتفاق کوچک بلکه عملی مجرمانه است. این‌که کسی دائم دیگری را تحت نظر بگیرد و تعقیب کند، نشانه‌ دوست داشتن نیست و خشونت محسوب می‌شود. قانون منع خشونت خانوادگی می‌گوید: آزار جنسی فقط از سوی غریبه‌ها نیست و اینکه زن و مردی با یکدیگر ازدواج کرده‌اند، به این معنی نیست که مرد حق دارد بدون رضایت زن هر رفتار جنسی‌ای با او داشته باشد. نه تنها محروم کردن زن از دسترسی به اموال یا پول خودش خشونت است، بلکه ممکن است خانه‌ای که زن با مرد در آن زندگی می‌کند، به‌اصطلاح به نام زن خریده یا اجاره نشده باشد ولی مرد حق ندارد او را از خانه بیرون کند و اگر این کار را کند، طبق قانون منع خشونت خانوادگی مرتکب خشونت اقتصادی شده است. زنان هم مانند مردان حق دارند هر وقت بخواهند برای کار، تحصیل، دیدن دوستان یا بستگان و هر منظور دیگری از خانه خارج شوند و محروم کردن آن‌ها از این حق طبق این قانون جرم محسوب خواهد شد. این‌همه مثال‌هایی از پنج دسته خشونت جسمی، روانی، جنسی، اقتصادی و اجتماعی است که در قانون پیشنهادی آمده است.

قانونی برای «مراقبت» از خشونت‌دیده

قربانی خشونت خانوادگی مانند کسی نیست که در یک دعوا در خیابان کتک خورده باشد. او از طرف نزدیکانش؛ کسانی که قرار است به او احساس شادی و آرامش دهند و خیلی اوقات در خانه‌اش، جایی که قرار است احساس امنیت کند، مورد خشونت قرار گرفته است. این‌همه باعث می‌شود او به‌شدت احساس ناامنی کند. خشونت‌دیده ممکن است برای پیگیری حقوق خود خجالت بکشد یا خود را نابلد بپندارد یا چیزهایی را فراموش کند. قانون، نهادها و اشخاصی را مشخص می‌کند که در این شرایط به‌طور رایگان به او کمک کنند. لازم است او از حقوق قانونی خود کاملاً آگاه شود و کسی همراهش باشد تا به او مشورت دهد و در بازگویی خشونت به او کمک کند. سازمان‌های مسئول باید برای رسیدگی به موارد خشونت، کارکنان زن هم داشته باشند و این کارکنان به زبان مادری یا زبان مورد تکلم خشونت‌دیده مسلط باشند (چرا که افراد به‌ویژه در شرایط سخت احساسات خود را به زبان مادری‌شان راحت‌تر بیان می‌کنند). ممکن است وضعیت خشونت‌دیده آن‌قدر بحرانی باشد که از ماندن در خانه‌ خود احساس خطر کند. خانه‌های امن مکان‌هایی هستند که به زنان خشونت‌دیده پناه می‌دهند و همچنین وظیفه دارند به آن‌ها کمک کنند که سلامت جسمی و روانی خود را به دست بیاورند و قدرت خود را افزایش دهند.

خشونت‌گر مجازات می‌شود؟

مهم است بدانیم که هدف از وضع قانون منع خشونت خانوادگی ترویج خشونت از راه دامن زدن به انتقام و یا تشویق زنان به مقابله به مثل نیست؛ هدف آن است که خشونت هرچه سریع‌تر متوقف شود و خشونت‌دیده در امنیت قرار بگیرد. برای مثال، کسی که مرتکب خشونت شده است، از نزدیک شدن به محل زندگی، کار و تحصیل خشونت‌دیده منع شود یا حتی در صورت لزوم کسانی که به او (خشونت گر) کمک می‌کنند مانند شاهدان حادثه و دوستان و بستگان او نیز منع ‌شوند. البته در موارد شدید خشونت از حبس‌های کوتاه‌مدت یا میان‌مدت هم استفاده می‌شود. در سطح کلان‌تر، قانون نهادهای رسمی را ملزم می‌کند که از طریق سیاست‌گذاری و آموزش گسترده در مسیر از بین بردن خشونت علیه زنان گام بردارند. به‌طورکلی، در این قوانین به حمایت از خشونت‌دیده و راه‌های پیشگیری از خشونت بیشتر از تعیین مجازات توجه می‌شود.

مبارزه با خشونت یک مسئولیت همگانی است

خیلی وقت‌ها وقتی زنی مورد خشونت قرار می‌گیرد، از خویشاوندان و همسایه‌ها گرفته تا پلیس و قاضی با نیت‌های «خیرخواهانه» می‌خواهند او را از پیگیری قانونی منصرف کنند؛ بدون توجه به اینکه ماندن در یک رابطه‌ی پرخشونت می‌تواند هرلحظه بیشتر او را در معرض خطر قرار دهد. طبق قانون پیشنهادی اگر کسی که به زن برای گذشتن از شکایتش فشار می‌آورد، یکی از مسئولان قانونی ‌باشد، مثلاً پلیسی باشد که زن برای کمک گرفتن به او پناه آورده است، مرتکب تخلف شده است و با او برخورد می‌شود. دیگر افرادی هم که ممکن است سروکارشان با خشونت خانوادگی بیفتد، در مورد آن مسئول هستند. برای مثال، اگر پزشکی از وقوع یک مورد خشونت خانوادگی باخبر شود، باید آن را به نهادهای مربوطه گزارش دهد. در یک جامعه مردسالار گاهی همه‌چیز دست‌به‌دست هم می‌دهد تا خشونت‌دیده بیشتر ساکت شود و خشونت علیه او بیشتر ادامه پیدا کند. پلیس، قاضی و دیگر مسئولان نباید برای رسیدگی به پرونده‌های خشونت وقت را هدر دهند و رسیدگی به پرونده‌های خشونت باید فوری و در اولویت باشد.

معرفی کارزار منع خشونت خانوادگی

«کارزار منع خشونت خانوادگی» حرکتی جمعی و مستقل است که توسط جمعی از کنشگران حقوق زنان راه‌اندازی شده است. هدف این کارزار «تلاش برای تصویب قانون مقابله با خشونت خانوادگی علیه زنان» از طریق «آگاهی‌رسانی عمومی» و «رسیدن به اجماع در جامعه مدنی» است.

برای تحقق این هدف، اقدامات زیر مدنظر است:

۱. ارائه پیش‌نویس قانون پیشنهادی منع خشونت خانگی علیه زنان و نظرخواهی از متخصصان (‌چون حقوق‌دانان، جرم‌شناسان، جامعه‌شناسان، مددکاران اجتماعی، روان شناسان)، کنشگران، گروه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در زمینه‌ی مسائل زنان و همچنین جمع‌آوری و ثبت پیشنهادهای زنان خشونت‌دیده در مناطق مختلف ایران از طریق گفت‌و‌گوی چهره به چهره، برگزاری نشست، کارگاه‌های مشورتی و مکاتبه برای تکمیل پیش‌نویس قانون خشونت خانگی علیه زنان.

۲. جلب حمایت سازمان‌ها و افراد اثرگذارِ جامعه مدنی همچون مدافعان حقوق کودکان، تشکل‌های کارگری، مدافعان حقوق معلمان و پرستاران، فعالان محیط‌زیست، رسانه‌ها، هنرمندان، ورزشکاران و غیره از طریق گفت‌وگو و رایزنی.

۳. آگاهی‌رسانی عمومی با در نظر گرفتن بافت اجتماعی مناطق مختلف ایران و اولویت‌بندی با توجه به شرایط این مناطق و جلب حمایت اقشار مختلف از طریق تولید و انتشار محصولات چندرسانه‌ای و برگزاری کارگاه‌ها، نشست‌های عمومی و میزگردهای رسانه‌ای.

۴. مستندسازی روایت‌ها و تجارب زیسته زنان در زمینه‌ی خشونت خانوادگی در مناطق مختلف ایران از طریق:

-ثبت تجارب بازماندگان خشونت خانوادگی و شاهدان از طریق گفت‌و‌گوی چهره به چهره و برگزاری کارگاه‌های مشورتی.

-ثبت تجارب افرادی که در روند حمایت از بازمانده به‌صورت قضایی یا غیرقضایی نقش داشته‌اند از جمله مشاور، وکیل و امثال آن.

شما می‌توانید عضوی از کارزار «منع خشونت خانوادگی» باشید. شیوه اصلی کار این کارزار ترویج از طریق فعالیت میدانی و رسانه‌ای است. هر فردی در هرکجای ایران و هر ایرانی در خارج از ایران، چنانچه با متن این فراخوان موافق باشد و اصول و اهداف آن را بپذیرد، ‌می‌تواند به این کارزار بپیوندد، در راستای اهداف آن گام بردارد یا حمایت خود را از این حرکت جمعی اعلام کند.

زمان فعالیت این کارزار یک سال است که از آذر ۱۳۹۵ تا آذر ۱۳۹۶ ادامه دارد. انتخاب آذرماه به این دلیل است که دهه مقابله با خشونت علیه زنان است.

ضرورت ثبت تجارب و روایت‌ها

خشونت تا زمانی که پنهان باشد، دست‌نخورده باقی می‌ماند. لازم است سکوتمان را بشکنیم و صدایمان را بلند کنیم تا بتوانیم از تکرار آن جلوگیری کنیم. افشا کردن و روایت تجربه‌های خشونت هم چرخه آن را متوقف می‌کند هم زمینه شکل‌گیری اراده‌ای جمعی و مسئولانه را برای محو آن در اجتماع مهیا می‌سازد. به همین دلیل در این کارزار، شیوه فعالیت و مشارکت را ثبت تجربه‌ها و روایت‌ها و در نهایت انتشار آنها برگزیده‌ایم. شما هم به هر شیوه‌ای که برایتان مقدور است و تمایل دارید، تجربه‌هایتان را با ما به اشتراک بگذارید. می‌توانید بنویسید، صدای خود را ضبط کنید یا به تصویر بکشید.

چه موانعی برای گفتن از خشونت وجود دارد؟

بی‌شک در وضعیت فعلی سخن از خشونت و پیگیری مرتکبان آن دشوارهای بسیاری برای خشونت‌دیدگان دارد، اما شناخت این دشواری‌ها و موانع به یافتن راهکارها و حمایت‌های همدلانه‌تر کمک می‌کند:

۱-زشت انگاشتن طلاق و لزوم حفظ خانواده به هر قیمتی

۲-خشونت دیدگان از قضاوت اطرافیان می‌ترسند. آن‌ها ممکن است بترسند که مردم فکر کنند آن‌ها خودشان «کار بد»ی کرده‌اند یا از «خانواده‌ی بد»ی هستند یا حتی بر قومیت آن‌ها برچسب بزنند.

۳-حس تحقیر، خجالت و شرمندگی افراد درگیر خشونت مانع بزرگی برای خروج از این روابط و بیان تجربه‌هایشان است.

۴-احساس شرم، ترس و نابلدی در مراجعه به مراکز قضایی-انتظامی

۵-قانون از زنان خشونت‌دیده حمایت نمی‌کند.

۶-خانواده‌ها به ابعاد گوناگون این پدیده اجتماعی آگاه نیستند و از فرد آسیب‌دیده حمایت نمی‌کنند.

۷-خشونت امری مردانه و خشونت در مردان امری طبیعی قلمداد می‌شود.

۸-این تفکر که خشونت خانوادگی آن‌قدر مسئله‌ی مهمی نیست که ارزش گفته شدن یا نوشته شدن داشته باشد.

۹-این تفکر که خشونت خانوادگی مسئله‌ای است که باید در خانواده حل شود؛ نه چیزی که زنان آن را با یکدیگر در میان بگذارند یا در جامعه جار بزنند.

اصول و قواعد ثبت تجارب و روایت‌ها

اگر تمایل دارید کنشگر این کارزار باشید و تجارب و روایت‌های دیگران را ثبت و ضبط کنید، با توجه به اهمیت و حساسیت موضوع خشونت خانوادگی، به‌ویژه عواقب ناخوشایندی که برای افراد نجات‌یافته از خشونت به دنبال دارد، لازم است اصول و نکات زیر را رعایت کنید:

– خود را به‌درستی معرفی کنید و هدفتان را برای ثبت تجربه آن‌ها توضیح دهید؛ زیرا برای نجات‌یافتگانِ خشونت خانوادگی بسیار ضروری است که بدانند آیا شما قصد دارید روایت و تجربه آن‌ها را منتشر کنید یا نه؛ تا اگر رضایت داشتند گفت‌وگو ثبت و ضبط شود.

– برای جلب اعتماد عجله نکنید و سعی کنید ضمن احترام به شرایط افراد خشونت‌دیده، شرایط آن‌ها را درک کنید تا احساس امنیت به‌تدریج ایجاد شود.

– نه یعنی نه! هرگز کسی را مجبور نکنید درباره رویدادی آسیب‌زا صحبت کند، مخصوصاً اگر مشکل تجاوز یا تعرض جنسی باشد. به حق افراد خشونت‌دیده در گفتن «نه» احترام بگذارید.

– قطع کردن صحبت‌های فرد خشونت‌دیده درباره یک رویداد ناگوار، آن‌هم پس از آن‌که شروع به بیان رنج خود کرده است، به احساسات او بیشتر آسیب می‌زند و نشان‌دهنده بی‌اعتنایی شما به آن‌هاست.

– بدون قضاوت گوش کنید و هرگز نجات‌یافته خشونت را سرزنش نکنید. به‌ویژه حواستان باشد که زبان بدنتان و اشاره‌های صورتتان سرزنش و ناباوری را به‌طرف مقابل منتقل نکند. با سؤالاتی از این دست که «چرا زودتر این رابطه را ترک نکردی؟» شخص را در تنگنا قرار ندهید.

– اگر خود یا اطرافیانمان تجربه‌ای از خشونت داریم، در میان گذاشتن آن با فرد خشونت‌دیده نه تنها برای جلب اعتماد او مفید است بلکه می‌تواند گفت‌وگویی را شکل دهد که ما را به درک متقابلی از شرایط یکدیگر و پدیده‌ی خشونت برساند.

شیوه‌های ثبت روایت‌ها و تجارب

  • اتفاقی را که برای ما افتاده است، به ساده‌ترین شکل بنویسیم و نگران نوع نوشتنمان نباشیم.
  • می‌توانیم صدای دیگرانی باشیم که خشونت دیده‌اند و روایت آنها را ضبط کنیم.
  • رنج زنان خشونت‌دیده را با نقاشی، عکس یا فیلم به تصویر بکشیم.

براي اطلاعات بيشتر:

شما می‎توانید تجربیات خود را به صورت حضوری، یا از طریق ایمیل و کانال تلگرام کارزار به دستمان برسانید یا این‌که با هشتگ کارزار خشونت خانوادگی در شبکه‌های اجتماعی منتشرشان کنید.

علاقه‎مندانی كه مي‎خواهند در اين کارزار مشاركت كنند، مي‎توانند از طريق ايميل pdvc.ir@gmail.com با ما تماس بگيرند.

[۱]. وامقی، مروئه، (۱۳۹۰)، «خشونت خانوادگی» منتشرشده در گزارش وضعیت اجتماعی ایران، تهران: مؤسسه رحمان.

[۲]. قاضی طباطبایی و همکاران، (۱۳۸۵)، تحقیق ملی بررسی خشونت خانگی علیه زنان، تهران: مرکز مشارکت امور زنان نهاد ریاست جمهوری و وزارت کشور.

[۳]. افزایش نگران‌کننده کودک‌آزاری، خبرآنلاین، ۱۴ شهریور ۱۳۸۸

[۴]. خسروی، زهره؛ خاقانی فرد، میترا، (۱۳۸۳)، بررسی رابطه همسرآزاری با تمایل به افکار خودکشی و آسیب‌رسانی به همسر، مجله مطالعات زنان. سال دوم. شماره ۶٫

[۵]. معماری، اشرف‌الملوک؛ رمیم، طیب؛ امیرمرادی، فرشته؛ خسروی، خدیجه؛ گودرزی، زهرا، (۱۳۸۵)، علل اقدام به خودکشی در زنان متأهل، مجله دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران (حیات) دوره ۱۲، شماره ۱، ص ۴۷-۵۳٫

[۶]. شمس خرم‌آبادی، منوچهر، (۱۳۷۹)، بررسی علل اقدام به خودکشی به روش خودسوزی از نظر مراجعین به بیمارستان شهدای عشایر شهر خرم‌آباد وابسته به دانشگاه علوم پزشکی لرستان سال ۱۳۷۸٫ پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی.