نوشته‌ها

ما؛ زبان درد‌مشترک همه زنان

انجمن‌های غیردولتی و فعالان حقوق زنان چه دستاوردهایی برای زنان داشته‌اند؟

ما؛ زبان درد‌مشترک همه زنان

درباره تلاش‌های خودجوش برای کاهش آمار آزار و اذیت زنان در جامعه

ما؛ زبان درد‌مشترک همه زنان

مائده امینی 

همشهری– زنان دیگر ساکت نمی‌مانند. این شاید بزرگ‌ترین و مهم‌ترین دستاورد انجمن‌های خصوصی است که از جان و دل برای حقوق زنان در سال‌های اخیر جنگیده‌اند؛ داوطلبانه، بدون آنکه ریالی از جایی دریافت کنند. آنها انگار که زبانی برای بیان درد‌مشترک همه زنان شده‌اند. «دیده‌بان آزار» و «کارزار منع خشونت خانوادگی» از موفق‌ترین انجمن‌های غیردولتی و فعال در حوزه‌ زنان هستند. هرکدام دغدغه‌های خود را دارند، با موانع مختلفی مواجه بوده‌اند و دستاوردهای خودشان را داشته‌اند. فصل مشترک همه آنها شکستن سکوت زنان است؛ زنانی که بارها و بارها مورد خشونت‌های مختلف کلامی، جنسی و… قرار گرفته‌اند و حالا می‌توانند تجربه‌های خود را با شکستن کلیشه‌های جنسیتی و کنار گذاشتن مفاهیمی مانند شرم و حیا با همدیگر به اشتراک بگذارند.

خشونت علیه زنان به ایران خلاصه نمی‌شود و آمارها در سراسر جهان این حقیقت تلخ را به رخ جوامع می‌کشد. اطلاعات سازمان ملل متحد برای برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان، نشان می‌دهد که تقریبا از هر ۱۰زن ۴زن از سمت شریک زندگی خود مورد آزار ‌و اذیت جنسی قرار گرفته‌اند. ۳۷درصد زنان جهان عرب در طول زندگی خود خشونت جنسی را تجربه کرده‌اند و براساس آخرین گزارش سازمان بهداشت جهانی، بیش از ۵۰درصد زنان در تانزانیا توسط شوهر یا شریک زندگی خود مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند که این آمار در اتیوپی به ۷۱درصد می‌رسد. همچنین گزارش سال ۲۰۱۵مؤسسه «اکشن اید» حاکی از آن است که تنها ۱۲درصد زنان در آفریقای جنوبی در محله‌های خود احساس امنیت می‌کنند و ۸۰درصد زنان این جامعه به‌گونه‌های مختلف آزار و اذیت جنسی را تجربه کرده‌اند. از طرف دیگر گزارش جداگانه مؤسسه «توقف آزار و اذیت خیابانی» در بریتانیا نشان داده است که ۳۵درصد زنان این کشور دست‌درازی و لمس‌کردن ناخواسته را تجربه‌ کرده‌اند.

در آمریکا هم در بر همین پاشنه می‌چرخد؛ ۶۵درصد از زنان آمریکایی آزار و اذیت خیابانی را تجربه کرده‌اند. ۲۳درصد از آنها مورد آزار و اذیت جنسی قرار گرفته‌اند و ۳۷درصد از آنها می‌ترسند که شب‌ها بیرون از خانه قدم بزنند.

در ایران آمار قابل اتکایی از خشونت‌ها و آزارها علیه زنان وجود ندارد. اینجا هم کمیت‌مان می‌لنگد. آخرین پیمایش غیردولتی که در سال ۸۳ و در ۲۸استان انجام شده بود، نتایج تکان‌دهنده‌ای با خود به‌همراه دارد: ۶۶درصد از زن‌ها در ایران حداقل یکی از مصادیق خشونت را تجربه کرده‌اند.

متلک انداختن تفریح نیست، جرم است 

پوسترهای نارنجی‌رنگ منع آزار خیابانی را دیده‌اید؟ پایین یکی از محبوب‌ترین ِآنها نوشته شده است: «متلک انداختن تفریح نیست، جرم است». این پوسترها را اهالی دیده‌بان آزار طراحی کرده‌اند.

یک‌سالی می‌شود که کارشان را آغاز کرده‌اند. جمعی از فعالان حوزه زنان، در سال۹۶ تصمیم گرفتند در برابر آزارهای خیابانی علیه زنان نه‌تنها ساکت نباشند بلکه بقیه را هم دعوت به شکستن این سکوت تاریخی کنند. الهه محمدی – دبیر کارگروه رسانه دیده‌بان آزار- در گفت‌وگو با همشهری توضیح می‌دهد: یک سالی می‌شود که روی قضیه آزار خیابانی به‌صورت متمرکز کار می‌کنیم. آزارخیابانی زنان، متأسفانه بسیار فراگیر و شایع است که تقریبا از هر سه زن، یک زن حداقل آن را تجربه کرده است. کارمان را با تولید محتوا، برگزاری نشست‌های خبری، نوشتن و به اشتراک‌گذاشتن تجربه‌ها آغاز و تلاش کردیم این مسئله را به شکل عمومی مطرح کنیم. مدتی بعد هم تصمیمی در دیده‌بان آزار گرفته شد که خروجی آن طراحی پایگاه اینترنتی harasswatch.com  بود. در این سایت، نقشه ایران بارگذاری شده تا افرادی که به هر شکل، هرکدام از مصادیق آزار خیابانی را تجربه کرده‌اند بتوانند با تگ‌کردن مکانی که مورد آزار واقع شده‌اند، روایت خود را بنویسند و حتی جزئیاتی مانند سن خود، روز و ساعت اتفاق را درج کنند.

الهه محمدی- روزنامه‌نگار و فعال حوزه زنان- ادامه می‌دهد: فعالیت‌های میدانی ما از ۸مارس، روز جهانی زن، در سال‌جاری آغاز شد و تصمیم گرفتیم به شکل میدانی شروع به تبلیغ و فرهنگسازی کنیم. با مردم به گفت‌وگو نشستیم و تجربه‌های آنها را شنیدیم و منتشر کردیم و سعی می‌کنیم با باورهای غلط مبارزه کنیم. او می‌گوید: بعد از جدی شدن فعالیت‌ها، بازخوردهای بسیار خوبی دریافت کردیم. انگار که همه یک درد ‌مشترک داشتند؛ دردی که سال‌هاست مسکوت مانده‌ است.

محمدی بر این باور است که همیشه زن‌ها را تشویق به سکوت کرده‌ایم بدون آنکه درنظر بگیریم چقدر فقدان آموزش‌های ضروری این‌چنینی در مدارس، رسانه‌ها، صداوسیما و… حس می‌شود.

او تأکید می‌کند: واقعیت این است که فعالیت فرهنگی به شکل داوطلبانه برای پرکردن خلأهایی که با آن در فرهنگ، سیاست و عرف مواجه هستیم در جامعه ما هیچ جایگاهی ندارد. حتی هیچ آموزشی به فرزندان داده نمی‌شود که اگر در خیابان مورد آزارجنسی قرار گرفتند چه واکنشی از خود نشان دهند و ما تلاش کردیم که خودمان دست به‌کار شویم و این سنت غلط را تغییر دهیم.

او همچنین درباره استقبال مردم از دیده‌بان آزار و فعالیت‌های مدنی و فرهنگی این انجمن می‌گوید: خود مردم در کرمانشاه، اصفهان، کرمان، بندرعباس و… با هزینه شخصی به چاپ پوسترها اقدام  و برای ما گزارشی از عملکرد خود منتشر کرده‌اند. در واقع می‌توانیم بگوییم که همراهی مردم مثال‌زدنی نیست؛ انگار که ما امروز یک تریبون برای همه زنانی که مورد آزار قرار گرفته‌اند، شده‌ایم.

سکوت زنان را می‌شکنیم 

«بزرگ‌ترین دستاورد دیده‌بان ‌آزار شکستن سکوت زنان در حوزه آزار خیابانی است». این را محمدی می‌گوید و ادامه می‌دهد: در کنار شکستن این سکوت لازم بود که همه مصادیق آزار خیابانی به اطلاع افراد جامعه برسد؛ مصادیقی که از متلک و دست‌درازی شروع و گاهی به تجاوز هم تعمیم داده می‌شود. واقعیت این است که درسال‌های گذشته کارزارهای مختلفی بر خشونت خانگی، زنان زندانی و… کار کرده‌اند اما این نخستین‌بار است که گروهی مشخصا به آزار خیابانی می‌پردازد. هیچ قانونی برای منع خشونت خانگی نوشته نشده است. شاید همین کافی بود که کارزار منع خشونت خانوادگی، ۲سال پیش فعالیت خود را آغاز کند. بنفشه جمالی -یکی از فعالان این کارزار- در گفت‌‌وگو با همشهری توضیح می‌دهد: کارزار منع خشونت خانگی، کارزاری مستقل و جمعی بود که همزمان با ۲۵نوامبر راه‌اندازی شد. برای شروع با برگزاری نشستی فعالیت خود را به شکل رسمی، داوطلبانه و با هزینه شخصی آغاز کردیم. او خشونت خانگی را یکی از شایع‌ترین خشونت‌ها علیه زنان در جهان می‌داند و توضیح می‌دهد: از هر سه زن یک زن قربانی خشونت خانگی در جهان می‌شود و این درحالی است که هیچ آماری در این‌باره در ایران وجود ندارد.

برای شروع کار، انجمن منع خشونت خانوادگی شروع به برگزاری کارگاه‌ در شهرهای مختلف کرده و از زنان خشونت‌دیده دعوت کرده است تا در این کارگاه‌ها شرکت کنند و درباره تجربه‌های خود بنویسند.

جمالی هم مانند محمدی، بزرگ‌ترین دستاورد انجمنی که در آن فعالیت می‌کند را شکستن سکوت زنان می‌داند و می‌گوید: پیش از این افرادی که در کارگاه‌های ما شرکت می‌کردند تمایل نداشتند که صحبت کنند. برای تشویق این زنان شروع به پخش کارت‌هایی بین آنها کردیم و روایت‌های آنها را با حفظ حریم شخصی و با دستخط خودشان منتشر کردیم. در مرحله بعد تلاش کردیم که به فرد مورد خشونت قرار گرفته کمک کنیم.

جمالی خبر می‌دهد که این کارزار ۲۵نوامبر امسال به‌کار خود خاتمه خواهد داد و علت را اینگونه بیان می‌کند:‌ از آنجا که فعالیت ما در این حوزه به شکل کاملا داوطلبانه انجام می‌شود، ما با نیروی محدود و حداقل امکانات مواجه هستیم. در این دو سال تلاش کردیم به‌وجود‌آورنده این گفتمان باشیم و در مقابل تضییع حقوق زنان بایستیم. تلاش کردیم هر شهروند پس از خاتمه کار انجمن، خود یک رسانه برای مبارزه با خشونت باشد؛خشونت‌هایی که مصادیق مختلفی دارد، از آشکار‌ترین خشونت‌ها که فیزیکی است گرفته تا خشونت‌های جنسی، اقتصادی و اجتماعی. او گلایه‌هایی هم دارد: وقتی شروع به پیگیری یک مطالبه جمعی کردیم، حداقل انتظاری که داشتیم همراهی حاکمیت با فعالان این حوزه بود اما فعالیت انسان‌دوستانه ما برچسب امنیتی خورد. بچه‌های ما بارها و بارها احضار شدند، مورد بازجویی قرار گرفتند و تحقیر شدند.

حال «زار» حمایت از زنان

قانون: کارزار منع خشونت خانوادگی، فعالیت جمعی از زنان برای ثبت و انتشار خشونت در خانواده‌ها، با هدف ممانعت از افزایش و تکرار آن و آگاهی بخشی به قربانیان و زنان خشونت دیده است که از آذر سال ۹۵ آغاز شد. این فعالان سعی کردند در قالب شبکه‌های اجتماعی به گفت‌وگو با زنانی که در خانه و محیط کار یا زندگی خود در معرض انواع و اقسام خشونت قرار گرفتند، مصاحبه و نتایج آن را برای آشنایی دیگر زنان ثبت و منتشر کنند. در آستانه دوسالگی کارزار منع خشونت خانوادگی و همزمان با نزدیک شدن به روز جهانی مقابله با خشونت علیه زنان، با «بنفشه جمالی» و «جلوه جواهری» که از ابتدا در این حرکت جمعی فعال بوده‌اند گفت وگویی کرده‌ایم. در این گفت‌وگو، این دو فعال حقوق زنان به اهداف، عملکرد، موانع و دستاوردهای کارزار اشاره کرده‌اند.

کارزار منع خشونت خانوادگی چیست، چگونه و از چه زمانی آغاز به فعالیت کرد؟
کارزار منع خشونت خانوادگی حرکتی مستقل و جمعی است که توسط تعدادی از فعالین حقوق زنان از چندین شهر ایران راه‌اندازی شده است. این کارزار آذر ۹۵ هم‌زمان با بیست‌وپنج نوامبر، روز جهانی منع خشونت علیه زنان، فعالیت خود را با برگزاری نشستی در شهر تهران رسما آغاز کرد. در این نشست، فعالین حقوق زن از شهرهای مختلف حضور داشتند. هدف از برگزاری این نشست معرفی کارزار و چرایی ضرورت تصویب قانونی جهت منع خشونت خانگی بود. هدف کارزار تلاش برای تصویب قانون منع خشونت خانگی علیه زنان از طریق اطلاع‌رسانی عمومی و رسیدن به اجماع در جامعه مدنی است.

چرا از بین خشونت‌های رایج در جامعه و انواع خشونت‌ها علیه زنان موضوع خشونت خانگی را برای این کارزار برگزیدید؟
خشونت خانگی یکی از شایع‌ترین خشونت‌های مبتنی بر جنسیت است که در جهان بر اساس روابط صمیمی بین افراد و در محیط خصوصی رخ می‌دهد. بر اساس آمارهای رسمی جهانی از هر سه زن یک زن نوعی از خشونت خانگی را در طول زندگی خود تجربه می‌کند. در ایران متاسفانه به دلیل محدودیت‌های همیشگی که وجود داشته است آمار رسمی در خصوص خشونت خانگی نداریم. تنها منبع رسمی که می‌توان به آن ارجاع کرد پیمایشی است که در سال ۱۳۸۳ در ۲۸ مرکز استان توسط وزارت کشور در خصوص همسرآزاری انجام شد. بر اساس این پیمایش ۶۶ درصد از زنان ایرانی در طول زندگی مشترک خود حداقل یک نوع خشونت خانگی را تجربه کرده‌اند. در سال‌های اخیر هم شاهد انتشار آمارهای پراکنده‌ای از سوی بهزیستی و سازمان اورژانس کشور در خصوص خشونت خانگی بوده‌ایم. به طور مثال ريیس اورژانس اجتماعی طی مصاحبه‌ای با روزنامه ایران گفت خشونت خانگی در سال گذشته ۲۰ درصد افزایش داشته است. آمار بالای خشونت خانگی در ایران و عواقب و تاثیراتی که این خشونت به‌جا می‌گذارد ما را بر آن داشت که به فکر راه‌اندازی کارزاری با هدف آگاهی‌رسانی در خصوص خشونت خانگی و ضرورت تصویب قانونی برای پیشگیری از این خشونت فراگیر بیفتیم.

کارزار مشابهی هم (در دنیا یا کشور خودمان) بوده یا اولین کارزار در این مورد است؟
در دنیا کمپین‌های مختلفی در خصوص مبارزه با خشونت خانگی علیه زنان وجود داشته و دارد. اما در خصوص ایران تا جایی که من اطلاع دارم تابه‌حال علیرغم فعالیت‌های فردی یا گروهی که در خصوص خشونت خانگی وجود داشته است فعالیتی به این شکل که شامل چندین گرو‌ه از شهرهای مختلف باشد، وجود نداشته است. ضمن اینکه این اولین بار است که در حوزه زنان با یک پیشنهاد مشخص و ایجابی پیش می‌رویم. نکته دیگر این است که ما در راه‌اندازی کارزار منع خشونت خانگی سعی کردیم از تجربیات زنان در کشورهای دیگر بخصوص کشورهای مسلمان و کشورهایی که به لحاظ فرهنگی نزدیک به ما هستند و همچنین تجربیات گروه‌های داخلی که در خصوص مبارزه با خشونت خانگی فعالیت داشته‌اند، بهره ببریم. یکی از این تجربیات تلاش گروه‌های زن در لبنان و افغانستان بوده است. به ویژه در لبنان فعالین حقوق زن سال‌ها تلاش کردند تا بتوانند پیشنهاد قانونی خود را به کرسی بنشانند.

ایده راه‌اندازی کارزار از چه زمانی به ذهن گردانندگان آن رسید؟
چند سال پیش تعدادی از حقوقدان‌ها و وکلای فعال در زمینه حقوق زنان به دلیل نبود قانونی در خصوص منع خشونت خانگی تصمیم به نوشتن یک پیش‌نویس قانونی در ارتباط با منع و پیشگیری خشونت خانگی گرفتند. یکی از اهداف کارزار جمع‌آوری نظرات زنان به ویژه زنان خشونت دیده و متخصصان و فعالان مدنی (در حد توان و امکاناتی که دارد) بر روی این پیش‌نویس قانون و به روزرسانی آن است. می‌خواهیم با آگاهی‌رسانی و اطلاع‌رسانی، حمایت همگانی را در خصوص ضرورت تصویب قانونی برای مبارزه با خشونت خانگی جلب کنیم. هدف ما تصویب قانونی است که رویکردی ترویجی،‌ پیشگیرانه،‌ ترمیمی و حمایت‌گر داشته باشد و منافع همه زنان خشونت دیده (از جمله مهاجران) را به‌ویژه در زمینه ابعاد پنهان خشونت در نظر بگیرد. ثبت روایت‌ها و تجارب زیسته زنان در زمینه‌ خشونت خانگی از طریق گفت‌و‌گوی چهره به چهره و به‌کارگیری آن در اصلاح قانون پیشنهادی از اقدامات دیگر این کارزار است.

شروع کارزار چگونه اطلاع‌رسانی شد؟
همان‌طور که قبلا هم عنوان شد کارزار فعالیت رسمی خود را با برگزاری نشستی در چهارم آذر ۹۵ هم‌زمان با روز جهانی منع خشونت علیه زنان آغاز کرد. در این نشست، اهداف و فعالیت‌های کارزار با خواندن بیانیه آن معرفی و عنوان شد هر فردی در هر کجای ایران و هر ایرانی در خارج از ایران چنانچه با اهداف آن موافق باشد،‌ می‌تواند به آن بپیوندد و در راستای اهداف آن گام بردارد یا حمایت خود را از این حرکت جمعی اعلام کند.

فعالیت کارزار به چه صورت بوده است؟
کارزار منع خشونت خانگی دارای دو کارگروه رسانه و آموزش است. در کارگروه آموزش، داوطلبان کارزار منع خشونت خانگی با برگزاری کارگاه‌های مختلف در خصوص خشونت خانگی در شهرهای مختلف در حقیقت به اطلاع‌رسانی در رابطه با انواع خشونت خانگی و ارائه راه‌کارهای فردی و جمعی برای مواجهه با این نوع خشونت به افراد شرکت‌کننده در این کارگاه‌ها می‌پردازند. همچنین برای مستندسازی روایت‌ها و تجربیات زیسته زنان در خصوص خشونت خانگی از آن‌ها خواسته می‌شود روایت‌های خود از خشونت خانگی را بنویسند. در نهایت هم نظرشان روی پیش‌نویس قانون (پیش‌گفته) پرسیده می‌شود. کارگروه رسانه در حقیقت به تولید محتوای رسانه‌ای در خصوص آگاهی‌رسانی مرتبط با خشونت خانگی، انواع و مبارزه با این خشونت‌ها می‌پردازد. در کارگروه رسانه همچنین روایت‌های جمع‌آوری شده از کارگاه‌ها مستندسازی و منتشر می‌شوند. این کارگروه در این مدت توانسته حدود ۴۰ فیلم/انیمیشن کوتاه ترویجی ـ آموزشی را زیرنویسی یا تولید کند. یکی دیگر از اقدامات فعالان کارزار، اطلاع‌رسانی چهره به چهره در مکان‌های عمومی از جمله خیابان، پارک و پاساژهاست.

آیا کارزار دایمی است یا فعالیت آن زمان مشخصی دارد؟ چرا و چگونه به پایان می رسد؟
معمولا وقتی کارزاری به راه می‌افتد زمان و هدف محدودی دارد تا در بازه زمانی آن بتواند به ترویج خواسته‌اش بپردازد. کارزار یک فعالیت محدود به لحاظ زمانی و شیوه عملکرد و اهداف خاص آن که پیشتر گفته شد، است. ابتدا بازه زمانی یک ساله را برای آن درنظر گرفتیم اما یک سال دیگر هم زمان آن تمدید شد. به این ترتیب فعالیت کارزار تا دهه مبارزه با خشونت (اوایل آذر) ادامه خواهد داشت. ما فرصت مشخصی را تعیین کردیم تا به طور هدفمند خواسته مشخص خود را به میان مردم (به اندازه توان‌مان) ببریم و این مساله را در جامعه به مساله عمومی تبدیل کنیم تا بتوانیم راه‌حلی که برای آن ارائه داده‌ایم را مطرح و ارزیابی کنیم. اما از همان ابتدا انتظار نداشتیم بتوانیم به این هدف برسیم. انتظار ما گام برداشتن در این مسیر و نزدیک شدن به هدف‌مان با تلاش جمعی بود. می‌دانستیم فرایند تغییر قانون در کشور ما یک فرایند طولانی و انرژی‌بر است که گاه نسل‌ها طول می‌کشد. بسیاری از قوانین ما از دهه ۱۳۰۰ تغییر نکرده‌اند. تنگ‌نظری قانونگذار در ایران برای هر نوع تغییر قانونی مطابق شرایط روز گاهی شگفتی آفرین است. با این وجود معتقدیم اگر در اینجا زندگی می‌کنیم می‌بایست تغییر ایجاد کنیم. معتقدیم هر کدام از فعالیت‌های جمعی از جمله این کارزار می‌تواند قدمی در راه رسیدن به هدف کاهش خشونت باشد و نباید ناامیدی پیشه کرد. اگر کارزار تا یک ماه دیگر ادامه دارد فعالیت‌های دیگری می تواند از دل آن یا دیگر کنش‌ها سربکشد.

اکنون که در پایان فعالیت کارزار هستید آن را تا چه حد مفید می دانید؟
تا حدودی پاسخ دادن به این سوال سخت است چون بررسی نکرده ایم که چقدر توانسته‌ایم منشا اثر باشیم. اما تنها چیزی که به عنوان یکی از دستاوردهای کارزار از آن می‌توانم به جرات نام ببرم، کمک به شکستن سکوت در زمینه خشونت خانگی است. پیش از این در چندین کارگاه پیشگیری از خشونت خانگی علیه زنان برای گروه‌های مختلف زنان حضور داشته‌ام. در بخشی از کارگاه‌ها معمولا نوشتن تجربه خشونت خانگی مطرح بود. اما هیچ گاه تجربه‌های زیادی دریافت نکرده بودیم. اما تجربه همکارانم در کارازر نشان داد که بسیاری از زنان در کارگاه‌های ترویجی کارزار، سکوت‌شان را شجاعانه شکستند و تجربه خود را بر روی کاغذ نوشتند. انتشار این تجربه‌ها (با حفظ نام و هویت افراد) توانست اهمیت شکست سکوت را تا حدی نشان دهد، به طوری که تجربه‌های قابل توجهی از زنان ایرانی از مناطق مختلف ایران از جمله خوزستان، سیستان و بلوچستان، آذربایجان، کردستان و … به کانال کارزار فرستاده شد. با برخی آن‌ها توانستیم صحبت کنیم و مشاوره‌های محدودی هم در حد توان دادیم. نوشتن این تجربه‌ها قرار نیست مردان را هدف بگیرد؛ قرار است بگوید من یک مساله دارم و در میان همین مردم زندگی می‌کنم، آيا می‌توانی مساله من را ببینی؟ قرار است راه‌حل بیافریند. تا زمانی که سکوت باشد، اعتراضی نباشد،‌ مساله‌ای عنوان نمی‌شود، ‌پس به دنبال راه‌حل هم نیستیم. اما برخلاف انتظار این دستاورد به دست آمد. نه آنکه ما کار خارق العاده‌ای کرده باشیم، به نظر من زمانش رسیده بود. الان دیگر آسیب‌دیدگان خشونت نمی‌خواهند سکوت کنند. نمی‌خواهند قربانی باشند. می‌خواهند صدا باشند و تغییر ایجاد کنند. از طرف دیگر نکته‌ای که به خصوص این روزها هم بسیار مد شده است، تهاجم به کسی است که خشونت کرده است. به اعتقاد ما اعمال خشونت امری اکتسابی است نه ذاتی. اگر مردی دست به خشونت علیه شریک جنسی، همسر، فرزندان یا خواهرش می‌زند به دلیل عرف جامعه و آموزشی است که دیده است؛ هر چند اختیار او را نمی‌توان کتمان کرد. اما مقابله با خود او راه چاره نیست و او هم یک انسان است. تاکید ما چیزی که در این دو سال آن را ترویج کردیم این بوده و هست که ما به دنبال ترویج انتقام نیستیم، به دنبال حل مساله هستیم. مردی که خشونت می‌ورزد لزوما نباید برچسب خشونتگر بخورد چرا که همین برچسب او را از هرگونه تغییر باز می‌دارد. باید دنبال دلایل و رفع آن بود. ترویج چنین رویکردی در ایران که هنوز قانون قصاص حاکم است و خانواده مقتول که بیشترین احساسات را دارند باید درباره سرنوشت کسی که به قتل رسیده نظر بدهند کار به غایت سختی است.

به تازگی از طرف دولت لایحه‌ای به نام تامین امنیت زنان در برابر خشونت برای بررسی به حوزه علمیه قم فرستاده شده است تفاوت آن با اهداف کارزار چیست؟
یکی از تفاوت‌ها براساس شنیده‌های‌مان این است که آن قانون به طور کل درباره خشونت علیه زنان است اما ما در کارزار بر روی موضوع خشونت خانگی علیه زنان متمرکز هستیم. تفاوت دوم در موضوع نیست در رویکرد است. ما تا حدی که در توان‌مان بود می‌خواستیم این حرکت جمعی و مشارکتی باشد. بعدا اشاره می‌کنم با چه مشکلاتی در این زمینه مواجه بودیم. اما به هر صورت این رویکرد را داشتیم و در قدم اول، پیش‌نویس قانون وکلا را به صورت اینترنتی منتشر کرده و به صورت کاغذی نیز در اختیار کسانی که می‌خواستند قرار دادیم. اصرار ما بر این بود که به ویژه زنان که اغلب با این موضوع دست و پنجه نرم می‌کنند نظر خود را در رابطه با بندهای قانون بنویسند. برای همین تا حد ممکن قانون را در ۱۳ بند ساده کردیم و از شرکت‌کنندگان در کارگاه‌های آموزشی ـ ترویجی‌مان نظر خواستیم. جالب اینکه با بررسی نظرها متوجه شدیم اکثر نظرهای زنان شرکت‌کننده در کارگاه‌ها در متن نوشته شده مستتر است. در حالی که این هم نظری به همین میزان از وکلایی که در کارگاه‌های مشورتی نظرشان را دریافت کردیم، نبود. یکی از دلایل آن به طور خاص این بود که اول اینکه از ابتدا وقتی که این پیش نویس نوشته می شد بسیار به تجربه پرونده‌های خشونت مراجعه شد.دیگر اینکه در نوشتن پیش‌نویس، بیش از آنکه توجه به نظر دولتمردان و شانس پذیرش پیش نویس در مجلس باشد، رو به سوی مصالح و منافع گروه اصلی هدف داشت. همسویی نظرات زنان با این پیش‌نویس، نه تنها حس خوشایندی داشت از این که متن نوشته شده در راستای خواسته بسیاری از کسانی است که با آن‌ها توانستیم گفت‌وگو کنیم بلکه نوید آن را می‌دهد که چنین متنی اگر تبدیل به قانون شود خاک نمی‌خورد و مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابراین حتی اگر موانع کار باعث شده باشد که نتوانسته باشیم با گروه هدف به اندازه کافی ارتباط بگیریم، در پله اول مشارکت که اطلاع‌رسانی است موفق بودیم (البته به میزان دسترسی‌مان به رسانه‌ها). اما لایحه دولت اصلا چنین چیزی را مد نظر قرار نداده است. این لایحه هرگز به اطلاع عمومی نرسید. ما نمی‌دانیم این هندوانه سربسته چیست؟ هر بار به ما می‌گویند این میزان جرم‌انگاری کرده، این میزان تغییر کرده ولی در اساس نمی‌دانیم چه بوده و چه شده. حالا هر بار که از تغییر آن حرف می‌زنند حس می‌کنیم از یک متنی دارد چیزهایی کم می‌شود و معلوم نیست به چه شتر گاو پلنگی تبدیل شده است. الان هم که به قم فرستاده شده است. این‌گونه روند قانون‌گذاری در ایران که مطلقا خواسته مردم را نمایندگی نمی‌کند و تنها نظر گروه خاصی از مردم را در بردارد قطعا به قانونی بدون پشتوانه تبدیل خواهد شد. این پشتوانه در دو مرحله ضروری بود. مرحله تصویب قانون تا مردم به پشتیبانی از چیزی که می‌خواهند بیایند و روند تصویب تسریع شود. دوم در مرحله به کارگیری آن بود. یک زن خشونت‌دیده زمانی می‌تواند از قانون برای پیشگیری از خشونت استفاده کند که آن قانون شرایط او را در نظر بگیرد. او شایسته‌ترین فرد است برای نظردهی درباره چنین قانونی. اینجاست که بین این دو متن قانونی شکاف بسیار ایجاد می‌شود. در واقع همان شکافی که میان حاملان آن (مردم و دولت) ایجاده شده است.

در طول برپایی کارزار با مشکل یا انتقادی مواجه نشدید؟
قطعا مانند هر حرکت جمعی دیگری با انتقاد مواجه بودیم و کارهای‌مان با اشکال همراه است. همه انتقادها شاید در اینجا قابل بیان نباشد اما به چند نمونه آن اشاره می‌کنم. یکی از انتقادها این بود که به اندازه کافی در رسانه‌ها عمومی نشد. دو دلیل داشت یکی اینکه نیرو و توان‌مان کافی نبود دوم اینکه از همان ابتدا سعی کردیم بیشتر به جنبه عملی کار توجه کنیم تا رسانه‌ای. البته بخش اعظم دلیل دوم به موانع پیش روی‌مان برمی‌گردد. چون نمی‌خواستیم انجام این فعالیت که کاملا اجتماعی است حساسیت‌برانگیز شود و با حربه امنیتی شدن کنار گذاشته شود.انتقاد دیگر که بیشتر از داخل جمع کارزار مطرح بود، عدم گسترش فعالیت‌های آن به مناطق مختلف ایران در حد لازم بود. موانع بر سر راه فعالان حقوق زن زیاد است. مشارکت به حداقل‌‌هایی از باز بودن فضای اطلاع رسانی و ترویج و فعالیت نیاز دارد که بر هیچ کس پوشیده نیست هر روز دست‌ها تنگ‌تر می‌شود. بسیاری از فعالیت‌ها با برچسب امنیتی کنار گذاشته می‌شود. در چنین فضایی ایجاد اعتماد میان مردم هم به سختی ممکن است. مثلا اگر فضایی نداشته باشیم که بتوانیم دیگران را دعوت کنیم تا به این فضا بیایند، در فضاهای خانگی دست به عمل می‌زنیم که خود به خود نوعی بی‌اعتمادی ایجاد می‌کند. به خصوص که گروه مخاطب اصلی ما زنان هستند، زنانی که در خانه خشونت می‌بینند و برای‌شان تصویب چنین قانونی اهمیت دارد. پس این زنان بسیاری‌شان با خشونت اجتماعی مواجهند و توسط همسران‌شان یا پدران‌شان کنترل می‌شوند. چنین افرادی می‌بایست به فضایی وارد شوند که بتوانند آن فضا را هم به همسر خود معرفی کنند. از سوی دیگر هر کدام از این فعالیت‌ها در حد امکانات و توان فعالان کارزار انجام شده است. چرا که در این فعالیت جمعی همه کارها را با نیروی انسانی و توان مالی خودمان انجام می‌دهیم و از هیچ سازمانی تا کنون حمایت نشده‌ایم. طبیعتا با مشکلات اقتصادی پیش رو، گسترش کارزار با اطلاع‌رسانی چهره به چهره در شهرهای مختلف به توان مالی اعضای کارزار بستگی دارد. کما اینکه در برخی از شهرهایی که فاصله زیادی با فعالان کارزار داشت نتوانستیم ورود کنیم؛ علی‌رغم آنکه کسانی پذیرای ما بودند. در حالی که هنوز هم بهترین راه ارتباطی حضور مستقیم است. موضوع دیگر این است که هیچ کدام از اهداف کارزار کمک اورژانسی نبوده؛ اما از آنجا که سازمان‌های محدودی دراین زمینه فعال هستند یا اصلا سازمانی نیست، مجبور می‌شویم وقتی زن خشونت‌دیده‌ای به ما مراجعه می‌کند، به کار او رسیدگی کنیم. اما واقعیت این است که توان ما در این زمینه از همان ابتدا بسیار محدود بود. رسیدگی اورژانسی یک کار حرفه‌ای است. تنها یک گروه آموزش‌دیده می‌توانند این کار را برعهده بگیرند. این موضوع باعث شد در میانه راه تصمیم بگیریم از مددکاران، روانشناسان و وكلا درخواست مشاوره رایگان یا با هزینه پایین بدهیم. یا به اطلاع‌رسانی درباره راه‌های کوچک و میانبر قانونی دست بزنیم. اما طبیعتا بسیار دست و پا شکسته در این زمینه عمل کرده‌ایم.

بیش از ۱۷۰۰ نفر خواهان تصویب قانونی برای پیشگیری و منع خشونت خانگی علیه زنان شدند

کارزار منع خشونت خانوادگی- بیش از ۱۷۰۰ نفر از زنان و مردان با امضای بیانیه‌ای خواهان تصویب قانون منع خشونت خانگی علیه زنان در ایران شدند.

در این بیانیه، امضاکنندگان با اشاره به آمار بالای خشونت خانگی در ایران و پیامدهای آن، خواهان تصویب قانونی برای منع خشونت خانگی علیه زنان شدند که همه انواع خشونت خانگی در آن جرم‌انگاری شود.

در متن بیانیه ضمن تاکید بر این نکته که «مردم باید بتوانند در قانون‌گذاری مشارکت فعال داشته باشند»، ویژگی‌های قانون مد نظر در ۱۰ بند آمده است.

به اعتقاد امضا کنندگان این بیانیه قانون مورد نظر باید دربرگیرنده‌ی حمایت همه‌جانبه‌ی نهادهای دولتی و عمومی مسئول از افراد خشونت‌دیده و مشارکت فعال آن‌ها در پیشگیری از خشونت خانگی باشد.

در جای دیگری از این بیانیه امضاکنندگان با مهم شمردن امر آموزش، خواهان تصویب قانونی شده اند که:‌ آموزش و آگاه‌سازی یکی از نقاط محوری آن باشد و رسانه‌ها و نهادهای آموزشی را به فعالیت در راستای حساس‌سازی و آگاه‌سازی طبقات و اقشار مختلف جامعه هم‌زمان با شروع آموزش عمومی تشویق کند.

متن کامل بیانیه به همراه اسامی امضاکنندگان در ادامه آماده است:

خواهان تصویب قانونی همه‌جانبه‌نگر برای پیشگیری و منع خشونت خانگی علیه زنان هستیم

خشونت خانوادگی علیه زنان به دلیل رخداد آن در چهاردیواری‌ها،‌ معمولاً امری پنهان است و کمتر از حد واقعی اندازه‌گیری می‌شود؛ با این وجود شایع‌ترین نوع خشونت مبتنی بر جنسیت است. طبق تنها پیمایش ملی در این زمینه (۱۳۸۳) از هر سه زن ایرانی، دو زن از ابتدای زندگی مشتركشان حداقل یک‌بار مورد همسرآزاری قرار گرفته‌اند. علی‌رغم گزارش شیوع بالای خشونت خانگی در این طرح، از آن زمان به بعد آمار ملی دیگری درباره خشونت خانگی ارائه نشده است. تمایل به انکار، تقلیل و فقدان یک تعریف مشخص از این مسئله اجتماعی از سوی نهادهای مسئول در ایران باعث شده، به این امر توجه لازم نشود و بیشتر از نظرها پنهان‌ بماند. از همین رو، انجام هرگونه اقدام جدی و همه‌جانبه ازجمله اقدام قانونی برای حمایت از زنان خشونت‌دیده و حل این مسئله هم به عقب رانده می‌شود. درحالی‌که دامنه و پیامدهای منفی این مسئله همه افراد خانواده و جامعه را در برمی‌گیرد؛ از افسردگی، انزوای اجتماعی، ترس، بی‌قراری و بی‌خوابی گرفته تا سقط‌ جنین، فرار دختران، خودکشی، خودسوزی، همسرکشی، آسیب‌های روانی و جسمی به کودکان و بسیاری از آسیب‌ها و مسائل اجتماعی دیگر.

اگرچه در قوانین کشور در موارد معدودی به برخی مصادیق خشونت در محیط خانه اشاره شده است؛ اما این موارد محدود هم در بسیاری مواقع به‌راحتی به نفع خشونت‌گران تفسیر می‌شوند و بسیاری از زنان در همان مراحل اولیه، از پیگیری قضایی صرف‌نظر می‌کنند. به‌طور نمونه، در ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی ذکر شده که اگر شوهر با وجود توان مالی، به زن خود نفقه و خرجی ندهد یا از دادن خرجی دیگر افرادی که تحت نفقه‌ او هستند، خودداری کند، دادگاه او را از سه ماه و یک روز تا پنج ماه به حبس محکوم می‌کند. با این حال اگر مرد ثابت کند که زن از او تمکین یعنی فرمان‌برداری نکرده است؛ مثلاً قهر کرده و با پای خود به خانه‌ پدر و مادرش رفته است، دادگاه به نفع مرد حکم خواهد کرد. در این قوانین نه‌تنها برای کسانی که در معرض خشونت‌های خانگی قرار دارند و نیازمند حمایت فوری‌اند، فکری نشده است، بلکه بسیاری از زنان سال‌ها برای گرفتن طلاق از همسرانی که خشونت می‌ورزند در راهروهای دادگاه‌ها تنها و سرگردان‌اند. از سوی دیگر، تغییراتی که در الگوهای زیست جامعه صورت گرفته ضرورت تدوین قوانین مناسب، رفع خلأها و روزآمدسازی قوانین را بیش‌ازپیش برجسته‌تر می‌کند.

در پاسخ به همین ضرورت، دو سال پیش جمعی از حقوقدانان در ایران پیش‌نویس «قانون منع خشونت خانگی علیه زنان» را با بهره‌گیری از قوانین ۱۸ کشور مسلمان و غیرمسلمان به‌ویژه در آسیا و آفریقا تهیه کردند. در آذرماه ۱۳۹۵ مقارن با «روز جهانی منع خشونت علیه زنان»، کارزار «منع خشونت خانوادگی» به‌منظور ترویج مطالبه‌ی «تصویب قانون منع خشونت خانگی علیه زنان» از طریق «آگاهی‌رسانی عمومی» راه‌اندازی شد.

به باور فعالان کارزار منع خشونت خانوادگی، خشونت خانگی یک مسئله خصوصی و خارج از نظارت جامعه و قانون نیست پس نباید به‌عنوان امر خصوصی از نظرها پنهان بماند. از همین رو آنها حدود ۳۵۰ روایت از خشونت خانگی را از کارگاه‌های آموزشی-ترویجی، اطلاع‌رسانی‌های خیابانی و کانال‌های ارتباطی مجازی کارزار جمع کرده‌اند تا هم زمان که به شکست سکوت زنان خشونت‌دیده کمک می‌کنند، صدای آنها را پشتیبانی برای تصویب قانون منع خشونت خانگی کنند. در حدود دوسوم این روایت‌ها به ترکیبی از چند نوع خشونت اشاره شده است که نشان می‌دهد این مسئله اجتماعی تا چه اندازه مهم و تلاش برای رفع آن ضروری است.
از سوی دیگر، فعالان کارزار به نقش مستقیم مردم در قانون‌گذاری معتقدند. آنها بر این باورند که بهترین قانون‌گذاران همان افرادی‌اند که چنین رنجی را متحمل می‌شوند و از دل این رنج می‌توانند راه‌حلی رهایی‌بخش پیشنهاد دهند. این باور، درست مقابل مسیری است که دولت و نمایندگان مجلس در ارائه طرح‌ها و لوایح طی می‌کنند؛ ازجمله لایحه «تأمین امنیت زنان در برابر خشونت» که متن آن بدون هرگونه اطلاع‌رسانی و بحث عمومی تدوین شد و تا به امروز هیچ گزارشی از محتوا و تغییرات اعمال‌شده در آن به افکار عمومی ارائه نشده است و طبعاً مشخص نیست تا چه حد مطالبات و نیازهای زنان خشونت‌دیده در آن لحاظ شده است.
از همین رو، فعالان این کارزار به جمع‌آوری نظرات مردم به‌ویژه زنان خشونت‌دیده درباره این پیش‌نویس پرداختند تا با ارائه این نظرات، وکلا را در بازبینی پیش‌نویس یاری کنند. در بین نظرات جمع‌آوری‌شده، اغلب آنها خواستار حمایت فوری از خود به‌عنوان زن خشونت‌دیده و جبران خسارت واردشده از سوی فرد خشونت‌گر بودند. آنها خواستار آن هستند که روند قضایی عادلانه‌ای برایشان به وجود بیاید، حق طلاق داشته باشند، بتوانند از فرزندان خود در محیطی امن مراقبت کنند، در محیطی امن برای استقلال اقتصادی خود تلاش کنند، کسی که خشونت می‌ورزد به‌واسطه قانون از محل زندگی، کار و تحصیل آنها و نزدیکانشان دور نگه داشته شود و در موارد ضروری خانه امنی باشد که به آن مراجعه کنند.

بر همین اساس ما فعالان کارزار منع خشونت خانوادگی و دیگر فعالان اجتماعی و حامیان این مطالبات، خواستار آن هستیم که هر چه سریع‌تر قانونی برای پیشگیری و مقابله با خشونت خانگی در ایران تصویب شود. از آنجا که معتقدیم مردم باید بتوانند طرح قانونی به مجلس ارائه دهند و مستقیم در قانون‌گذاری مشارکت کنند، منتظر بررسی و در نظر گرفتن پیشنهادهای متن «قانون منع خشونت خانگی علیه زنان» هستیم؛ پیشنهادهایی که مبتنی بر نظرات وکلای مدافع حقوق زنان و زنان خشونت‌دیده است. ما خواستار آن هستیم، قانونی تصویب شود که:

۱-  خشونت خانگی و انواع (خشونت جسمی، روانی، جنسی، اقتصادی، اجتماعی و عرفی) و مصادیق آن را جرم‌انگاری کند.

۲- دربرگیرنده‌ی حمایت همه‌جانبه‌ی نهادهای دولتی و عمومی مسئول از افراد خشونت‌دیده و مشارکت فعال آنها در پیشگیری از خشونت خانگی باشد؛ ازجمله وزارتخانه‌های «کشور»، «آموزش‌وپرورش»، «بهداشت، درمان و آموزش پزشکی»، «تعاون، کار و رفاه اجتماعی»‌،‌«علوم، تحقیقات و فن‌آوری»، سازمان «بهزیستی کشور»، نیروی انتظامی و نهادهای عمومی نظیر شهرداری‌ها و نهادهای وابسته به حاکمیت نظیر صداوسیما.

۳-  به ایجاد واحد ویژه رسیدگی به خشونت خانگی علیه زنان در مراکز قضایی و انتظامی، با حضور قاضی و پلیس زن و آموزش مستمر ضابطان قضایی و انتظامی حکم کند.

۴- به تقویت جامعه مدنی کمک کند و نهادهایی که در زمینه‌ مقابله با خشونت خانوادگی فعالیت می‌کنند را به رسمیت بشناسد، اجازه‌ی فعالیت آزادانه را برای آن‌ها فراهم و در صورت لزوم از اقدامات آن‌ها حمایت کند.

۵-  آموزش و آگاه‌سازی یکی از نقاط محوری آن باشد و رسانه‌ها و نهادهای آموزشی را به فعالیت در راستای حساس سازی و آگاه‌سازی طبقات و اقشار مختلف جامعه هم‌زمان با شروع آموزش عمومی تشویق کند. همچنین، نهادهای آموزشی و علمی را به تولید محتوای علمی و پژوهشی مرتبط فرابخواند و سازمان‌های دولتی را برای تخصیص بودجه‌ای برای این کار ملزم کند.

۶-  به‌جای تمرکز صرف بر مجازات خشونت‌گر به راه‌کارهای پیشگیرانه و جبران آسیب و صدمه ایجادشده توسط خشونت‌گر توجه بیشتری نشان دهد و درمان خشونت‌گر را در کنار جبران آسیب وارد شده به خشونت‌دیده در نظر گیرد.

۷-  حمایتگر باشد و از طریق اقدام سریع برای توقف خشونت و حمایت از خشونت‌دیده از او و اطرافیان او حمایت کند. شهادت خشونت‌دیده و مطلعان و افراد نزدیک به وی را قبول کند و از آنها به‌ویژه اگر در معرض خطر هستند محافظت کند.

۸-  ایجاد خانه‌های امن و مراکز حمایتی از زنان خشونت‌دیده در سراسر ایران را در دستور کار قرار دهد و از سازمان‌های مردم‌نهادی که به تأسیس خانه امن اقدام می‌کنند حمایت انتظامی به عمل آورد و از آنان حمایت کند

۹-  حمایت اقتصادی از زنان خشونت‌دیده و توانمندسازی آنان را در دستور کار قرار دهد.

۱۰-  در صورت بروز هر کدام از انواع خشونت‌های نام برده توسط همسر، برای خشونت‌دیده‌ حق طلاق و نگهداری از فرزندان قائل شود.

اسامی امضا کنندگان به ترتیب حروف الفبا:

آتوسا خراسانی، آذر جعفری، آذر خسروی، آذر فخری، آذین رضاییان، آرام فرزین، آرزو اشرفی گودرزی، آرزو امامی، آرزو باطنی،  آرزو خالقی، آرزو سلامی، آرزو شربتی، آرزو طافی، آرزو نقیلی، آرش امیرخانی، آرش فرزین، آرش فروهر، آرش کلهر، آریا رفعت، آریا فضل الله، آریانا بزرگی، آزاده آزاد، آزاده ابراهیمی، آزاده پوراخلاقی، آزاده خرازی، آزاده دواچی، آزاده سلیمانى، آزاده عظیمی، آزاده کاکاوند، آزاده کرمی، آزاده مافی، آزاده معظمی، آزاده مولوی، آزیتا پورسیدی، آسیه سرمدی، آلاله هراتی زاده، آلما حجازی، آمنه خبازی، آمنه موسایی، آناهیتا پهلوان، آناهیتا تیموری، آناهیتا راز، آناهیتا هراجی اصفهانی، آنجلا احراری، آوا برزگر، آوا فرخى، آیلا عراقی، آیدا ابروفراخ، آیدا جمشیدی، آیدا جودکی، آیدا دارابی، آیدا رحیمیان، آیدا فرازی، آیدا مصباحی، آیدا مهرابی، آیدا مهرارا، آینا قطبی یعقوبی، آیناز پیراوی، ابتسام مرشیدیان، ابوالفضل گل تبار، احترام شادفر، احسان رازقی، احسان رضائی، احسان شربف ثانوی، احسان محمودی، احسان مرادی، احمد بشیری، احمد بیات، احمد پورابراهیم، احمد زاهدی لنگرودی، احمد فشخورانی، احمد مشعوف، احمد مظفری، احمدرضا ابوطالبیان، احمدرضا پرهوده، احمدرضا پورشمسی، احمدرضا نظری، اختای حسینی، ارسلان دارابی، ارغوان اشترانی، ارغوان امینی، اسرا قربانی، اسرین اردلان، اسما ابراهیم‌زادگان، اسما صارمی، اسماعیل رحمانی‌خواه، اسماعیل شامبیاتی، اسماعیل فتاحی، اشرف امینی، اشرف طاهری، اصلان شیعتی، اعظم احمدوند، اعظم اکبری، اعظم جلایی، اعظم راستی، اعظم سادات ریاحی، اعظم عباسپور، اعظم فرهمند راد، اعظم محمدی مقدم، اعظم مهدویان، اعظم یوسف زاده، افتخار حسینی، افرا رضاقلی زاده، افسانه خانمحمدی، افسانه صالحی، اقدس مصداقی، اكرم بلندقامت، اکرم ابراهیمی، اکرم احقاقی، اکرم ارشادیان، اکرم ترکیان، اکرم حبیب الهی، اکرم صادقی فر، اکرم مددی، الاهه شکرایی، الف آویشن، المیرا رضاقلی زاده، المیرا بهمنی، الناز خوارزمی، الناز دیمان، الناز عباس پور،  الهام آخوندی، الهام آقاخانی، الهام احمدیان، الهام بحرینی، الهام حیدریان، الهام دشتی، الهام زنگنه، الهام زهره وند، الهام سالاری، الهام شیردل، الهام صفری، الهام عابد عبادی، الهام عابدینی، الهام عظیمی، الهام غلامی، الهام کارگر، الهام لقایی زاده، الهام محمدی، الهام مونسی، الهام نجیب زاده، الهه آذین، الهه باقری، الهه حاتم اوشانی، الهه ذگردی، الهه سعادت، الهه علوی، الهه گل سنبل، الهه محمدی، الهه نوری، الهه نوری اقدم، الهه هدایتی، الیزا شیرازی،  الیکا عظیمی جاهد، امیر پورصادقیان، امین مرادی، امید زراعت کار، امیر حسین کارآمد، امیر حسینی، امیر خلیل زاده، امیر روان، امیر زندی، امیر صفری، امیر علیزاده، امیر فصیحی، امیر قاسم زاده، امیر مرادی، امیر ناظمی، امیر هروآبادی، امیرحسین بازرگانی، امیررضا ناجی، امیرزراعتی، امیرمسعود پورموسی، امین آریا،‌ امین تاجی، امین حریری، امین شاهسونی، امین شورابی، امین عباسی، امین مظفری، امین ملک زاده، امین نادریان، امین واعظی، امینه محمودی، اندیشه جعفری،‌ انسیه ابراهیمی، انسیه حسامی،‌ انسیه سیاوش، انسیه مهربانی، انوشه مشعوف، ایران ابراهیمی، ایرج افتخاری، ایرج جودکی، ایمان شجاعی، ایمان شهنوازی، بابک شیریزاده، بابک طباطبایی، بابک نیستانکی، بامداد موجانی، بتی بریران، بردیا تقی پور، بلال مرادویسی، بنفشه بابایی، بنفشه جمالی، بنفشه رضاییان، بهار دلبری، بهار رضایی، بهار ره، بهار شهرابی، بهار عاشوری، بهار گودرزی، بهارک اعتمادی، بهاره احمدی، بهاره اسلامی، بهاره افتخاری، بهاره حیدریان، بهاره رحمانی، بهاره عادلی، بهاره مرادی، بهاره هدایت، بهرام امجدی، بهروز علوی، بهزاد لکزایی، بهزاد منسوجی، بهزادحسن سده، بهمن احمدی مهنه، بهناز حسینی، بهناز راشدی، بهناز شریفی، بهناز کاسی، بهناز متین، بهنام معدندار، بیتا شفایی، بیتا صیاد، پارمیس معاف، پانته آ ساوجی، پانته‌آ جمالی، پانته‌آ سهیلی بابک، پانته‌آ میثاقی، پانیذ نوربخش، پردیس بهرامی، پردیس صفری، پرستو امین ٱقایی، پرستو دهدارپسند، پرستو شمس، پرستو فاطمی، پرستو فروهر، پرستو قربانی، پرك قدس، پرنیان عنبری، پرنیان عیسی زاده، پروانه زارعی، پروانه صادقی، پروانه نورآبادی، پروانه یانوق، پروین مختاری، پروین آبخودارستانی، پروین امیری، پروین ذبیحی، پروین ضرابی، پروین کریمی، پروین محمدی، پری نشاط، پریسا كریمی، پری مظهری، پریا بختیاری نژاد، پریا رحیمی، پریا رضایی، پریچهر نعمانی، پریچهرمرادی، پریسا داج، پریسا دین پژوه، پریسا شاه کرمی، پریسا شهابی، پریسا شیرخانی، پریسا فرزین، پریسا فیضی، پریسا مرادی، پریناز پورعابدین، پریناز صالحی، پگاه خانی، پگاه فاطمی، پگاه فرشچی، پوران اسماعیلى، پوران شادمانی، پوریا قاسمی، پوریا نایبیان، پوریا پورغلامعلی، پوریا صادق حسنی، پوریا طالب حسنی، پونه پیل رام، پویا افشین، پویا قلی پور، پویه مددی، پیام صبا، پیرایه مرادنژاد سرخکلایی، پیمان فلاح، تارا اکبرشاه، تارا بهاران، تبسم کیا، ترانه راد، ترانه علیدوستی، ترنج ضیایی، ترنم ارزنده، ترنم بالی، تکتم ساجدی، تهمینه پرتوی، تهمینه تهمتن نژاد، تهمینه رضائیان، توران كیان ارثى، توران همتی، تینا آزموده، تینا خسروانی، تینا قدمی، ثریا باغستانی، ثریا صالحی ناغانی، ثمر صارمى، ثمین چراغی، ثمین فخری، ثمین فرحزادی،‌ ثنا امیردیوانی، ثنا جباری،‌ ثنا صنعت‌گر، جاسمین علی خان، جلوه جواهری، جمال عاملی، جمیله ال یاسین، جمیله بیات،‌ جمیله روح زنده، جمیله محبعلی، جهاندخت امین نیا، جوانه خردمند، جیران رشیدی، چیمن قربانی، حامد بهرامیان، حامد بیات،‌ حامد درخشانی، حامد ذوالفقاری،‌ حامد فرمند، حامد محمودی، حامد یعقوبی، حانیه جلیل وند،‌حانیه خلیلی، حبیب اله گودرزی، حبیب سعادتی، حدیث كردی، حدیث یاستی،‌ حدیث حیدری، حدیث فراهانی زاده، حدیث کرامتی، حدیث میرزائیان،‌ حدیثه ابراهیمی،‌ حدیثه حسینی، حسن آل علی، حسن اسدی زیدآبادی، حسن اکبری نیا، حسن زارع، حسن مهدیلی، حسن نایب هاشم، حسین گشانی، حسین بیات، حسین رئیسی، حسین رهنما، حسین سعادت، حسین عباسی، حسین مهدوی، حلیم طوبایی نسب، حمید رضا علیم، حمید صالحی، حمید ناظمی، حمید نظری، حمیدرضا ابراهیمی، حمیدرضا پاشایی، حمیراغفرانی، حنا روشنی، حنانه رحیمی، حورا شمیم،‌ حوری خانپور، خاطره میرشکار،‌ خجسته رسولی،‌ خدیجه سعید پور ماسوله، خدیجه پاک ضمیر، خدیجه حسینی،‌ خدیجه کردستانی، خدیجه هاشمی،‌ داتام مساوات، داریوش آشوری،‌ داریوش فیروزی،‌ دامون بهرنگ، درسا کوشکی، دلارام علی، دلبر پاک نیا، دلشاد دست مرد، دنیز غفاری، دیبا رازبری، راحله امینی، راحله پوررمضان، راحله دشتی، راحله مرغ اندازی، راشین افتخاری، راضیه افتخارى، راضیه جوکار، راضیه حمزه لو حسین آبادی، راضیه رئیسی‌، راضیه رافع، راضیه ناطق، رامک دهقانپور، رامین افضلی، رامین بیات، رامین محمودی، رز هاشمی، رزا منصور، رسول محبی، رضا ابدالی، رضا اسکندری، رضا افروزی، رضا بختیاری، رضا بهرامی، رضا بیات، رضا خباز، رضا خدام، رضا سپه‌وندی، رضا شبانكار، رضا علیخانی، رضا موسوی، رضا میرزاجانزاده، رضوان صدقی نژاد، رضوان مقدم، رضوان نامجو، رعنا حسن زاده، رعنا نظری، رقیه قوامی، رقیه حسینقلی زاده، رقیه رحمانی، رقیه کارگر، رقیه لطف الهی، رکسانا کافی، رها ایرانمنش، رها عمرانیان، رها کویری، روحی شفیعی، روزبه سرحدی، روژا روشن، روژان بابایی، روژان جلیلوند، روشنك نجفی، روشنک به‌نیا، روشنک طهوری، روشنک قاسمی، روناک ویسی، رویا رحیمی دهبان، رویا شامبیاتی، رویا شاه محمدی، رویا شهرابی، رویا شیرزاد سمسار، رویا عزیزی، رویا فقیدی، رویا قریشی، رویا نجارباشی، ریحانه (زهرا) جدیدفرد، ریحانه سلیمانی، ریحانه فرنقی زاد، ریحانه کاظمی، ریحانه ناصری، ریحانه نجفی کوپایی، ریضا عباسی، زارا امجدیان، زارا ربیع، زاهد محمدپور، زری چراغی، زهرا آقاخانی، زهرا احمدلو، زهرا احمدی، زهرا اردمه، زهرا اسدی جرجافکی، زهرا اصغری،‌ زهرا اکبری، زهرا ایوقی،‌ زهرا بابایی، زهرا بدیعی،‌ زهرا بزرگی، زهرا بهنام، زهرا ترابی، زهرا ترابی دریاسری، زهرا ثنائی، زهرا جانوند، زهرا جهانبانی، زهرا چگینی، زهرا حاجی حسنی، زهرا حاجی زاده، زهرا حدادی، زهرا حیدری، زهرا خلجی، زهرا دبستانی، زهرا رجایی، زهرا رحمانی، زهرا رهنمای، زهرا روحی، زهرا زارع مویدی، زهرا سادات آقامیری، زهرا سبستانی، زهرا سلامتی، زهرا شانیار، زهرا عرب سرخی،‌ زهرا عزتی،‌ زهرا فخرایی، زهرا فرحانی، زهرا فیروز،‌ زهرا قربانی، زهرا قلی زاده،‌ زهرا قهرمانی، زهرا کرباسی، زهرا کمالی دهقان،‌ زهرا محمدی، زهرا محمدی مقدم،‌ زهرا مهرعلی، زهرا مهری، زهرا نوروزی، زهرا نیکپور،‌ زهرا یاوری،‌ زهرا یوحنایی،‌ زهره اسدپور، زهره ارزنی، زهره انتظار، زهره ایرانی، زهره بابایی، زهره ترابی، زهره تفتیان، زهره توسلی، زهره جمشیدی، زهره حیدری شاهی، زهره رجبی، زهره سعیدی، زهره شهسواری، زهره صادقی، زهره فرجزاده، زهره قرهی‌، زهره قهرمانی، زهره گلدار، زهره گودین، زهره وزیری، زینب رحیمی، زیبا حسین دوست، زیبا صالحی، زیبا عبدزاده، زینب امینی، زینب ایرانپور، زینب جهانبانی، زینب حسینی، زینب حضرتی، زینب خلیلی،‌ زینب رضوی، زینب زبرجدی شیرازی، زینب سرویها،‌ زینب غلامی،‌ زینب کاوری زاده جو، زینب گیوی،‌ زینب لطفی،‌ زینب مولودی،‌ ژاله بحیرایی، ژیلا سعادت، ژیلا صالحی، ساحل مقدم، سارا آرین مهر،‌ سارا آقائی لیاولی،‌ سارا الشریف،‌ سارا الیاسی، سارا بابازاده،‌ سارا برزگر،‌ سارا بوربور، سارا جباری،‌ سارا جعفری،‌ سارا جعفریان،‌ سارا حسینی،‌ سارا خرم نهاد،‌ سارا راهپیما، سارا رزم، سارا رفیعی،‌ سارا رهایی مهر، سارا زمانی، سارا سلطانی مقیم، سارا شهرکی،‌ سارا صحرانورد فرد، سارا فتاحی،‌ سارا فیروز، سارا کرمانیها، سارا گران، سارا محمدپور، سارا مرتضوی، سارا مستقیمی، سارا منیعی، سارا مهدی زاده، سارا نجاتی، سارا نظری، سارا نعمت الهی، سارا نوروزیان، ساره اسدی، ساره كردی، ساسان حنیف نیا، ساغر صابر، ساغر غیاثی، سالومه رحیمی، سالومه سارابی، سالومه کلاه چیان،‌ سامره بینش، سامی رحیمی، ساناز رجبی سهریزی، ساناز صفایی، ساناز محسن‌پور، ساینا صابری، سپیده صحرانورد، سپیده ثقفیان، سپیده جدیری، سپیده زبردست، سپیده صفاریان، سپیده عادلی،‌ سپیده فرجامی، سپیده فروزان،‌ سپیده کریمی، سپیده مرادپور، سپیده مسرور،‌ سپیده نادمی،‌ ستاره باقرى،‌ ستارە احمدی، سحر امیری، سحر بابایی، سحر بسطامی، سحر بهروش، سحر خسروی، سحر درخشانی، سحر دیناروند، سحر ذاکری، سحر رئیسی، سحر رستمی، سحر زینالی، سحر سلحشور، سحر سیاح، سحر صراف،‌ سحر صفری، سحر فرح‌بخش، سحر فیض، سحر قلیزاده، سحر محمدیان،‌ سحر منصوری، سحر نجفی، سحرنصیری،‌ سروش صمدی، سروگل رئیسی، سروناز احمدی، سروه سعدی، سعادت پیرانی، سعدیه میرکی،‌ سعیده امامی نیا، سعید پاکسرشت، سعید تاجیک،‌ سعید حسینی،‌ سعید شهرکی، سعید عباس نژاد، سعید مرادی، سعید مستی، سعیده ابراهیمی، سعیده السادات سجاد،‌ سعیده جعفرپور، سعیده راوند، سعیده شریعتی، سعیده عسگری، سعیده علیپور چرندابی، سعیده قاسمی، سعیده کشاورزی، سعیده مختاری، سکینه پیراحمدی، سکینه مصطفایی، سلاله احمدی، سلاله صالحی، سما زارع، سما نجفی، سمانه ابولپور، سمانه بایسته، سمانه خادمی، سمانه سرلک، سمانه موسوی، سمیرا اسلامی، سمیرا حسن كاویار، سمیره رضوان شمیرانی، سمی رضوان، سمیرا حاتمی، سمیرا حسینی، سمیرا رضازاده، سمیرا شعبان، سمیرا شیرزادی، سمیرا عبدالهی، سمیرا عبدلی، سمیرا قوی پنجه، سمیرا قوی پنجه نوبیجاری، سمیرا محمدی، سمیرا مرادی، سمیرا مستعلی، سمیرا والی، سمیرا میس غفوری، سمیره رضوانی شمیرانی، سمیه افراشته، سمیه جاهدعطائیان، سمیه جواهری، سمیه حسینی، سمیه ساکی، سمیه شعبان نژاد، سمیه شمالی، سمیه علیزاده، سمیه فلاح، سمیه محمدی، سمیه مسرور، سمیه مهراب نیا، سمیه میرزایی، سمیه نظری ، سنور آزاد، سها احمدی، سها ایزدی، سهیل کیایی،‌ سهیلا خانزاده، سهیلا دریایی، سهیلا رجب‌پور،‌ سهیلا شهسواری، سهیلا عباسپور، سهیلا محمدپور، سودابه جعفری، سودابه محمدپور، سوسن ذاکری، سوسن مسلمی، سوسن نجاتی، سوفیا یزدان، سوگل خباز، سوگل هاشمی، سولماز تبریزی، سونیا پناهی، سونیا رشیدی، سونیا محمدی، سید یاسین اشرفی مسافری، سیده حدیثه سمائی، سیده هدیه معافی مدنی، سیمین صیاد زاده، سیامک رحمانی، سیامک زمانی، سید امیرحسین صفوی، سید جلال الدین موسوی، سید جواد نوریان، سید حسین ابوتراب، سید روح اله فرح، سید روح‌الله هوایی، سید کیارش رضوی، سید محمد جواد خراسانی، سید نیما اورازانی، سیدمحمدرضا رجایی رامشه،‌ سیده سارا حسینی،‌ سیروان داودی، سیروس سلطانی، سیما احسان خواه، سیما بیورانی، سیما حیدرزاده، سیما زمانی، سیما ساکنی، سیما ستاری، سیما سلمانی، سیما عبدزاده، سیما مولایی، سیمن میمندی، سیمین عزیزمحمدی، سیمین فروهر، سیمین کاظمی، سیمین ولی،‌ سینا عامریان،‌ سینا موسوی فرد،‌ شاداب على بلندى،‌ شادان محمدپور،‌ شادی رصدی، شادی فروغی،‌ شادی مظهری،‌ شاهسونی،‌ شاهین ابراهیمی،‌ شاهین نوبخت، شایان احدی،‌ شبنم اعتمادزاده،‌ شبنم بزرگی،‌ شبنم مجیدی، شراره مرحمتی،‌ شراره مفاخری، شرمین مجتهدزاده،‌ شعله الهی،‌ شعله زمینی،‌ شقایق خسبخی، شقایق شعیبی، شقایق عبادی، شقایق مردانی،‌ شقایق نواب پور، شقایق وحیدی،‌ شكوه وكیلى،‌ شکوفه آذرماسوله، شکوفه گوهرچین، شکوفه منصوری، شکیبا پورنیا،‌ شکیبا صابریان، شمیم شرافت،‌ شهام نراقی جلیلی، شهرام ایران محالی،‌ شهرام جمال زاده،‌ شهرزاد شاه حیدری پور، شهرزاد صادقی مقدم، شهرزاد قهوه رخی،‌ شهره عشقی،‌ شهلا اعزازی،‌ شهلا بابازاده، شهلا فروزانفر، شهلا کوزه گر، شهلا یوسفی، شهناز بابایی، شهناز رحمتی،‌ شهناز گیشگی،‌ شهین غلامی،‌ شهین منوچهرپور، شیدا حقیقی، شیدا لطفی،‌ شیدا واقف، شیداک محقق، شیرین برومند،‌ شیرین علیزاده ،‌ شیرین کردی، شیرین کریمی،‌ شیلا امیری، شیلا شیلر، شیما آقانژاد ،‌ شیما احمدی، شیما تدریسی،‌ شیما ستوده، شیما قریشی،‌ شیما کارگرفرد، شیما محمدی، شینا دایان،‌ شیوا مفاخر، صادق بوبرد،‌ صبا ابراهیمی، صبا خدابنده‌لو،‌ صبا رضایی، صبا سلطانی،‌ صبا عبدزاده، صبا لطیف‌پور، صبا هروی، صبیحه سهرابی، صدرا سعادتی،‌ صدف کشف نما،‌ صدف محسن خانی،‌ صدیقه پاك ضمیر، صدیقه ترکیان،‌ صدیقه مومن نیا، صغری حیدری، صغری میرزایی، صفا نیسی، صفورا اسحاقی،‌ صفورا چریکی، صفیه اسدپور، صفیه اقدام دوست، صفیه رمضانی نژاد، صنم غریب زاده،‌ صهبا نیک رفتار، طاهر رهبری،‌ طاهره بهرامی، طاهره جعفری،‌ طاهره رشیدی،‌ طاهره فیروز‌،‌ طاهره کریمی، طاهره لامعی،‌ طلا ابراهیمی،‌ طلوع دماوندی،‌ طلیعه حسینی، طنین عصفوری،‌ طیبه آخوند،‌ عابد شکوری،‌ عارفه رشیدیان، عارفه نظام آبادی، عاطفه ابراهیم نژاد، عاطفه ابوالحسنی، عاطفه افضلی، عاطفه پناهی، عاطفه تمجیدی، عاطفه چوپانی،‌عاطفه رنگریز، عاطفه زاهد،‌ عاطفه صفری،‌ عاطفه علیپور،‌ عاطفه عیدی،‌ عاطفه لامعی، عاطفه محمدی،‌ عاطفه نکویی، عالیه اقدام دوست،‌ عالیه مطلب زاده،‌ عباس احسانی پور، عباس محمدصادق پور دیل، عرفان ترابی، عشرت محمدحسن، عطا امانی،‌ عطا جهانگیری، عطیه احمدیان، عطیه کوهستانی،‌ عطیه مکاری،‌ عطیه ملک زاهدی، عطیه نیک جوانی، عطیه هوشمند، عظیمه صداقت، عفت کوچکی،‌ عفی صالح،‌ علی باغدولابی، علی احمدی،‌ علی احمدی نیا، علی ایزدی، علی تقویان، علی حاجوی، علی حسینی ، علی راستی، علی رحیمی مقدم، علی رضایی، علی رنجبر، علی سلیمانی راد، علی صیادی، علی طایفی، علی عبدی انبوهی، علی فتوتی، علی محب، علی محمدزاده، علی محمدی، علی محمدی نیا، علیرضا بکتوسان، علیرضا حق پناهی، علیرضا حمزه‌ای، علیرضا مرزبان، غزال محسن پور، غزاله حبشیانی، غزاله شریف، غزاله عقیلی، غزاله میرناصری، غزل چهرازی، غزل رضایی، غزل کریم بیگی،‌ غزل میرناصری، غنچه رهروی،‌ غنچه قوامی، فائزه امینی، فائزه درخشانی، فائزه شفقتی، فائزه عباسی، فائزه کیانژاد، فائزه مرادی، فائزه موسوی، فاضله خلیلی نژاد، فاطمه ابراهیمی، فاطمه ازگلی، فاطمه السادات میرحسینی، فاطمه اله نژادی مهرآبادی، فاطمه امیرجان، فاطمه ایرانی نژاد،‌ فاطمه پاکدامن،‌ فاطمه پروازی، فاطمه ترابی، فاطمه تقی پور، فاطمه جباری، فاطمه جعفری، فاطمه جهانی، فاطمه حامی، فاطمه حسن سده، فاطمه دادرس، فاطمه داودی، فاطمه دهمرده ، فاطمه ذوالفقاری، فاطمه رادین مهر، فاطمه رحمانی، فاطمه رحمانی فرد، فاطمه رضایی، فاطمه رفیق دوست، فاطمه رمضانی، فاطمه رومیانی، فاطمه زینالی، فاطمه سادات فیض، فاطمه سادات قافله باشی، فاطمه سعیدی، فاطمه شریعت، فاطمه شمس الدینی، فاطمه طیبی فرد، فاطمه عابدی، فاطمه عادلی، فاطمه عسکری، فاطمه علی نیا، فاطمه قریبی، فاطمه قنبری مطلق، فاطمه كریمی، فاطمه کارخانه، فاطمه کریمخان، فاطمه کریمی، فاطمه کیا، فاطمه لعل دولت آباد، فاطمه محمودی، فاطمه مدیری، فاطمه مسجدی، فاطمه موسوی، فاطمه مومنی کرباسدهی، فاطمه نصیر، فاطمه نصیری، فاطمه نیک صور، فاطمه نیکویی دوگاهه، فاطی حاجی، فاطیما پایندان، فاطیما ترابی، فاطیما محمدی، فاطیما مومنی، فتانه صادقی، فخری شادفر، فدرا رضایی، فرامرز معتمد، فرانك شیرزادی، فرانک فرید، فرح زمانی، فرح طاهری ، فرح کمانگر، فرخ سلطانی، فرخ لقا پرتوی، فرخ محمدپناه، فرخنده جبارزادگان، فرخنده جعفرى دودران، فرزاد صحرائی، فرزانه جعفرزاد راد، فرزانه جلالی، فرزانه حدادزاده،‌ فرزانه خدادادزاده، فرزانه دلاوری، فرزانه رضایی، فرزانه سید سعیدی، فرزانه ضیغمی، فرزانه فرهمند، فرزانه نبی الهی، فرزانه نثاری، فرشاد اعظمی، فرشاد عباسپور، فرشاد قره داغی، فرشته آزاددهقان، فرشته ابراهیمی، فرشته احمدی، فرشته اخلاقی، فرشته امانی، فرشته صحرانورد فرد، فرشته طوسی، فرشته عبدی، فرشته فهیمی، فرشته وزیری نسب، فرشید نظری ، فرشید زمانی، فرشید غضنفرپور، فرناز اسدی، فرناز فرشادنیا، فرنوش ارباب شیرانی ، فرنوش كیوان داریان، فرهاد رجبی پور، فرهاد فرهمند، فرهاد کریمی نژاد، فرهاد محمودی، فرهنگ عمرانی، فروزان یوسفی، فروغ درویش، فروغ سمیع نیا، فروغ عنایتی، فروغ قدس، فروغ قیاسوند، فروغ گرامی پور، فروغ محمدی، فریبا داودی مهاجر، فریبا رمضان زاده، فریبا صهبا، فریبا ظریفی، فریبا غلامرضایی، فریبا مخبر، فریبا مرادی پور، فریبا نوروز زاده، فریبا هاشمی،‌ فرید لطف آبادی،‌ فریده بزرگی،‌ فریده ذاکری، فریده موسوی،‌ فهیمه گودرزى، فهیمه انصاری، فهیمه بهبودی،‌ فهیمه ترابی،‌ فهیمه رمضانی، فهیمه فرزین فر،‌ فهیمه فرشی، فیروزه مهاجر، فیروزه  ده بزرگی، فیروزه پوررمضان،‌ فیروزه فیروز، قربان طاهری،‌ قربانعلی قهرمانی،‌ قمر فلاح،‌ كامیل احمدى، كیانا حسینى، کامرن صباغی، کبری خواجوی سه گنبد،‌ کبری مهدی پور، کبری واعظی، کتی ایرانی،‌ کریم مردانی،‌ کژال صالح پور، کسری راشد، کلثوم امن زاده، کوثر جلال کمالی،‌ کوردستان شاهمرادی، کوشا اثیمی، کیانا ایرانی،‌ کیمیا ذاکری، کیمیا صابری،‌ کیمیا مهدیپور، کیوان عزیزی،‌ گل رخ حضرتی،‌ گل نسا صدری نسب،‌ گلاله ابراهیمی،‌ گلاله وطن دوست، گلاویژ قربانی،‌ گلناز رضایی،‌ گلیتا حسین پور اصفهانی، گیتی عدالتی، گیتی سلیمانی، گیتی شایان،‌ گیسو رهبری، لادن خوش بین، لادن زحمتکش،‌ لادن شفیعی، لاله اسكندری، لاله شمیرانی، لاله كیوانی، لاله گنجی، لعیا شهریوریان،‌ لیلا رحمانی، لیلا شفاعی، لیلا عطایی دادوی، لی‌لی بوکا، لیدا فرهاد، لیلا آشور، لیلا ارشد، لیلا اسدی، لیلا بهرامی،‌ لیلا بهشتی‌فر،‌ لیلا حبیبی، لیلا خانزاده،‌ لیلا سیف اللهی، لیلا شکیبا، لیلا صانع،‌ لیلا طاقونکی، لیلا عنایت زاده، لیلا غجه بیگ، لیلا کرمانی نیا، لیلا ملایی جابری ، لیلا یوسفی، لیلی تقی پور، م. سنماری،‌ مادح جمشیدی،‌ مارال صاره راز،‌ ماری کورانی،‌ ماندانا حسین دوست،‌ ماندانا قنبری، ماندانا نیک بخش، ماهرخ جعفری، ماهرخ فرهمند، ماهرخ همتی، ماهنوش كوهی، ماهنی حجتی، مبین بختیارپور، مبینا صابری، مبینا غلامی، متین شرفی، مجتبی مرتضویان، مجتبی توشه خواه، مجید غفوری، مجید کریمی، محبوب دربانی، محبوبه آقایی، محبوبه باقریان، محبوبه حاجی صادقیان،‌ محبوبه سعادتی،‌ محبوبه مزارعی، محترم صادقی،‌ محدثه جوکار، محدثه قدیمی، محسن رامرودی، محسن رجبی، محسن محولاتی، محسن هاشمی، محسن یحیایی، محمد احمدی، محمد ایوبی، محمد جواد طواف، محمد حاجی حیدری، محمد حسین تدین، محمد خلیلی، محمد خواجه میرزائی، محمد خواجوی، محمد خوانین زاده، محمد خوش بیان، محمد رجبی، محمد رحیمی، محمد زارع، محمد زینالی اناری، محمد سرچمی، محمد شریفی، محمد شفیعی، محمد کامیاران، محمد کریمی، محمد کوراوند، محمد محمدسلیمانی، محمد مفاخری، محمد نجفی، محمد نظامی، محمد نوری خالیچی، محمد هاتفیان،‌ محمدامین صالحی،‌ محمدحسین سمندری،‌ محمدرضا انصاری، محمدرضا رنجبر محمدی، محمدرضا قهرمانی، محمدرضاکیانفر، محمدکریم آسایش، محمود اذری،‌ محمود سلیمانی،‌ محیا فاضلی، مجید نجف پور، محبوبه مجد،‌ مرتضی عبدالهی، مرجان اسدی،‌ مرجان کمالزاده، مرجان وزیری،‌ مرحان نجفی، مرسده صادقی، مرضیه باقری، مرضیه پیراحمدی،‌ مرضیه خواجه میرزائی،‌ مرضیه زیاری، مرضیه سرایی، مرضیه شیرالی،‌ مرضیه صالحی، مرضیه طهماسبی، مرضیه عموزاده،‌ مرضیه قویدل، مرضیه لهراسبی،‌ مرضیه ملک زاده،‌ مرضیه نجفیان، مرمر مشفقی،‌ مریم بوشهری،‌ مریم رحمانی،‌ مریم سالك،‌ مریم شام بیاتی،‌ مریم عطایی،‌ مریم فقیه،‌ مریم كرباسی،‌ مریم احمدی،‌ مریم ارباب،‌ مریم اصفهانی،‌ مریم ایمنی،‌ مریم بالازاده،‌ مریم براتی، مریم بریران،‌ مریم بشیر،‌ مریم بنی‌هاشمی،‌ مریم بهرامی، مریم بهشتی،‌ مریم بهمنی،‌ مریم پاپی،‌ مریم پورنجف، مریم پورنعمت، مریم‌ تخشا،‌ مریم جباری، مریم جعفری، مریم جمشیدی،‌ مریم حاتمی،‌ مریم حبیبی‌، مریم حسینی،‌ مریم حقیقت،‌ مریم خواجه میرزائی، مریم دهقان، مریم راسخ، مریم رجبی،‌ مریم رحیمی،‌ مریم رضوان،‌ مریم زاعیان،‌ مریم زیرک، مریم سادات شمشیری،‌ مریم سالارزایی،‌ مریم سعادت،‌ مریم سلامی، مریم شامخی، مریم شایان، مریم شرفی‌، مریم شمس، مریم شمسی،‌ مریم صابری، مریم صیامی نمین، مریم عابدی، مریم عبدزاده،‌ مریم علوی، مریم علیزاده، مریم قهرمانی،‌ مریم کاشی،‌ مریم کتابچی، مریم کدخدازاده، مریم کلاه کج،‌ مریم کیان ارثی، مریم کیانی،‌ مریم لامعی،‌ مریم لطفیان،‌ مریم محبوب، مریم محمدی، مریم محمدی کیا، مریم مددی، مریم مرادی، مریم منصوری،‌ مریم منفرد، مریم موسوی، مریم موسوی ازغندی، مریم موسی زاد، مریم نژاد، مریم نصری، مریم نیک پور، مریم هرمزان، مریم هنری،‌ مریم واحدی،‌ مریم یاوری،‌ مزدك شریعتى،‌ مژده آقامیرنبی‌پور،‌ مژده بشارتی‌فر، مژده تابش، مژده رجایی،‌ مژده فرزانگان،‌ مژده محمدی،‌ مژگان آذین،‌ مژگان اکبری، مژگان خانزاده، مژگان عطرچیان، مژگان گل کرم،‌ مژگان لطیفی مهر، مسعود آشوری،‌ مسعود امینیان، مسعود حبیبی،‌ مسعود شکوری،‌ مصطفی كشاورز،‌ مصطفی دارائی، مصطفی مهدی‌پور،‌ مصطفی نیلی،‌ مصطفی هوشمند، مطهره فولادی، مطهره كرباسی فر، مطهره نظامی، معصوم سلامت،‌ معصومه اسدی،‌ معصومه بردبار،‌ معصومه توکلی، معصومه جوشن، معصومه چراغی، معصومه حبیبى، معصومه رشیدی، معصومه رمضانی، معصومه سادات موسوی،‌ معصومه ستاری‌،‌ معصومه سلیمانی پور،‌ معصومه شکری، معصومه عابدین پور،‌ معصومه قربانی،‌ معصومه قره باغی،‌ معصومه کشوری، معصومه مفیدی،‌ معصومه موسوی،‌ ملکه ابراهیمی،‌ ملودی تزری، ملیحه ارجمند،‌ ملیحه بیرمی،‌ ملیحه حسینی،‌ ملیحه سعادتی، ملیحه کروندی، ملیحه مرادی، ملیحه وثیق، ملیکا زندفر،‌ ملیکا شفیعی، ملیکا کیایی، ملیکا معروفخانی، منا سادات سیدی، منصوره بهکیش، منصوره خسروشاهی،‌ منصوره شجاعی،‌ منصوره صادقی، منصوره عبدی، منصوره موسوی،‌ منوچهر اکبری،‌ منوچهر سُهی،‌ منور یوسفپور، منیرالسادات رضایی، منیره كاظمى، منیر هاشم، منیره شاهمرادی، منیره قزوینیان، منیره محمدی،‌ منیژه زیرک، منیژه نصیری، مهتا توانگر، مهتاب آسمانی، مهتاب دادارصفت محبوب، مهتاب محمودزاده، مهتاب محمودی، مهتاب مداحی، مهتاب مفیدی، مهدیس زارعی، مهدیه گلرو، مهدی باقری، مهدی حاجی صادقیان، مهدی حق وردی، مهدی خدابخش، مهدی خلیلی، مهدی سعادت، مهدی صفریان، مهدی غلامی، مهدی فلاح، مهدی کاظمی،‌ مهدی میرناصری، مهدیس حسینی،‌ مهدیس رجب بیگی،‌ مهدیس شفیق، مهدیه بیابانی،‌ مهدیه خلج زاده ، مهدیه سهرابیان، مهدیه شرفی،‌ مهدیه قربانپور،‌ مهدیه قره‌شی، مهدیه وثوقی، مهراب امیدی،‌ مهران مطهری شریف، مهرانگیز رضایی، مهرانه ذوالفقار، مهرداد اسماعیل پور، مهرداد عبد،‌ مهرداد فدای‌اصیل، مهرداد فلاحی، مهرشاد فرهادی، مهرناز میرزایی، مهرناز نجابتی، مهرنوش حیدرزاده نمینی، مهرنوش گلدوست، مهرنوش گودرزی، مهرنوش موسوی، مهری جعفری، مهزاد شعبانی، مهسا ایزدی، مهسا حامدی، مهسا حق پناه، مهسا خصم کوب،‌ مهسا راد، مهسا زكایی، مهسا سادات سیدی،‌ مهسا سقایی، مهسا صادق پور، مهسا طیبی نسب،‌ مهسا عابدی، مهسا علی پور چرندابی، مهسا غلامی،‌ مهسا کاوه، مهسا مقدسى، مهسا نظری، مه‌ساسادات میرزای شیرازی، مهستی حقیقی، مهشاد امین پور، مهشاد موسی زاده، مهشید مجیدى،‌ مهشید مهدیزاده، مهشید پگاهی،‌ مهشید رجب پور،‌ مهشید قدسی، مهشید معانی، مهلا اقبال، مهلا بهنام فر، مهلا گمرکچی، مهناز اشرفی، مهناز برخورداری، مهناز حاج احمد، مهناز حیدری، مهناز خواجه پور، مهناز رضایی،‌ مهناز شوقی، مهناز صابری، مهناز غلامی،‌ مهناز قنبری، مهین احدی، مهین اسدی، مهین خدیوی، مهین قدرتی، موژان محمد طاهر، مولود حاجی‌زاده، مولود رضازاده، مونا امیری، مونا خداشناس، مونا درویش، مونا ذاکرجعفری، مونا رئیسی، مونا زارع، مونا شاه‌میری، مونا عقیلی، مونا کریمی‌، مونا مرادی، مونا مردانی، مونا معافی،‌ مونا یونسی،‌ مونس طوسی،‌ میترا مرادى،‌ میر سعید مولویان، مینا اژند،‌ مینا امیری، مینا رشیدی، مینا كشاورز، مینا میرمطهری، مینو مرتاضی لنگرودی، میترا آزرم، میترا ابراهیمی،‌ میترا توانچه، میترا زین‌الدین،‌ میترا شربیانی، میترا صفاری، میترا کاوندی، میترا هاشمی،‌ میترا همایونی، میلاد خوش زبان،‌ میلاد عطار، میلاد کریمی، مینا ابراهیمی، مینا ارشادی،‌ مینا اسماعیلی،‌ مینا خانزاده،‌ مینا خلیلی، مینا دولتی، مینا رجبی،‌ مینا رضایی،‌ مینا زارع،‌ مینا شجاعی، مینا غفرانی اصفهانی، مینا فرجاد، مینا قندچی، مینا کامران، مینا محمدی،‌ مینا مسلمی،‌ مینا مظفری،‌ مینا موسوی، مینا میرمطهری، مینا واحدی،‌ مینو بهزادی، مینو حیدری کایدان (کیامان)، مینوش صدوقیان‌زاده،‌ نادر احسنی، نادر شیخ حسنی، نادیا ذابحی،‌ نازنین بلوری،‌ نازنین سالاری،‌ نازنین فیروزی،‌ نازنین کهالی‌پور،‌ نازنین مدرسیان،‌ نازنین مرادی،‌ نازیلا سعیدزاده، ناهید جعفری،‌ ناهید آذری،‌ ناهید بابایی، ناهید بردبار، ناهید توسلی،‌ ناهید حسینی، ناهید فریزهندی،‌ ناهید میرحاج،‌ نجمه بهدانی،‌ نجمه یاورپور، نجیبه اسدپور،‌ ندا آهنگری، ندا پشاخانلو،‌ ندا توزنده جانی، ندا حبیبی،‌ ندا رضایی،‌ ندا سهیلی،‌ ندا علمدار،‌ ندا کریمی،‌ ندا محمدزاده عربلوی آقاعلی، ندا مصباحی، نرجس شعاعی،‌ نرگس حسینی، نرگس راجی،‌ نرگس صحرانوردفرد،‌ نرگس صفدری،‌ نرگس عمویی،‌ نرگس فرید،‌ نرگس ملوندی، نرگس میرزانژاد،‌ نرگس هادی اعظمی،‌ نسا عسگری،‌ نسترن احمدی، نسترن والی،‌ نسرین حسین پور،‌ نسرین ایوقی،‌ نسرین بهتویی،‌ نسرین دهقان، نسرین رزمی،‌ نسرین سیمرغ،‌ نسرین ششوان،‌ نسرین شهمیری،‌ نسرین صحرانورد فرد،‌ نسرین عربی،‌ نسرین علی پور،‌ نسرین ملاجعفر،‌ نسرین والی،‌ نسیبه موسوی،‌ نسیم دمقانی،‌ نسیم اسکندری،‌ نسیم بنی‌کمالی،‌ نسیم شارقی،‌ نسیم مالمیر،‌ نسیم مقدم،‌ نسیم مقرب (صحرا)،‌ نغمه امین‌الاسلامی،‌ نغمه غلامحسینی،‌ نفیسه طاهری،‌ نفیسه عیوقی،‌ نفیسه فغانی،‌ نفیسه محمدپور،‌ نفیسه محمدپور،‌ نفیسه وزیری،‌ نفیسه یوسف پور،‌ نگار انسان،‌ نگار ایجه‌ای، نگین باقری،‌ نگین توکلی،‌ نگین خراسانی،‌ نگین درخشانی،‌ نگین شایسته،‌ نگین کیانی، نگین نوری، نهال سعیدی،‌ نهال شرف،‌ نهال نیک فرجام،‌ نوشین أمین شهیدى،‌ نوشین احمدی خراسانی،‌ نوشین شوشی،‌ نوشین صفائیان،‌ نوشین ناخدایی،‌ نوگل منشوری،‌ نوید نادری،‌ نوید مرادی،‌ نیلوفر افضلی،‌ نیلوفر عزیزی، نیما شجاعی،‌ نیما عطارزاده، نیر عبدزاده، نیشتمان حسنی،‌ نیکناز غریبان،‌ نیلوفر ایمانیان،‌ نیلوفر بیات،‌ نیلوفر حامدی،‌ نیلوفر دهقان،‌ نیلوفر رحمانیان،‌ نیلوفر صالحی،‌ نیلوفر عاکفیان، نیلوفر عرب،‌ نیلوفر فهیمی، نیلوفر قیصری،‌ نیلوفر متجدد،‌ نیلوفرطلایی،‌ نیما صمدی، نیما عباسپور،‌ نیما مددی، نیما مشعوف،‌ نینا زمان سرایی،‌ نیوشا حسنی،‌ نیوشا مرادی، نیوشا مسعود،‌ نیوشا ناظمی، هاتف ملکیان، هاجرمیرزاباقریان،‌ هادی احمدی، هادی پیام، هادی تقی زاده،‌ هادی ذاقلی، هادی شفیع زاده،‌ هادی صفری،‌ هادی قاسمی، هاله نفیسی، هانا عسگری، هانیه جعفری،‌ هانیه حامدی، هانیه عبدالهی، هانیه عزیزپور،‌ هایده عطار،‌ هدا رضایی روشن،‌ هدا شهیدی،‌ هدی حمیدی،‌ هدی عامری،‌ هدی غفاری، هدی کریمی صدر، هدیه احمدی، هدیه مدنی، هدیه میری مقدم، هستی عابدینی، هستی مرتضوی، هستی یزدانی،‌ هلاله دلسوز، هلن توانا، هلیا علیپور،‌ هما خان محمدی، هما سعادتیان، هما مهدیزاده،‌ هنگامه حیاتی، هنگامه کیان ارثی، هنگامی میرزاحسینی،‌ هودیسه حسینی،‌ هوشنگ جودکی، وحید لعلی پور،‌ وحید ابراهیمی، وحید احدزاده، وحید خدایاری،‌ وحید رحمتی، وحید شفیعی،‌ وحید محبی،‌ وحیده مولوی،‌ ویدا سمیعی، ویدا معماری، یاس دانایی، یاسر اخوان،‌ یاسر مرادی، یاسمن سادات میرمحمد،‌ یاسمن گریوانی، یاسمن محمودی، یاسمن مرادی جورابی، یاسمن مهرالحسنی، یاسمین پوری،‌ یاسمین شمسی، یاسین کمال زیی،‌ یاشار حق وردی،‌ یحیی انصاری، یدالله یاوری،‌ یزدان بهرام نسبت، یسرا ایزدی، یکتا کلانتر،‌ یگانه خویی،‌ یگانه رضوانی کیا، یگانه غیاثی فر، یگانه لطفی نیا، یلدا بلادی،‌ یلدا جوادی،‌ یوسف عبدی،‌

 

لینک کوتاه بیانیه برای امضا:

 goo.gl/u3BBbf

پخش دفترچه‌های کارزار در رشت

۴ اردیبهشت ۹۷ ما دو نفری از ساعت ۱۱ بطرف سلیماندراب رشت رفتیم و حدود ۴۰ دفترچه راهنمای کارزار بین زنان آن خیابان که بیشتر فروشنده‌های مغازه بودند پخش کردیم.

برخورد زنان که اکثرا جوان بودند خیلی خوب بود. بعضی‌هاشان هم وقتی صحبت از خشونت به زنان می‌کردیم همراهی می‌کردند. بگذریم که خیلی‌هاشان می‌گفتند ما خودمان خشونت در خانواده نداریم اما دوستانی داریم که خشونت دیده‌اند. چند نفر شماره تلفن دادند و گرفتند تا اگر سوالی بود برای دوستانشان بپرسند یا بهشان در مورد کارگاه‌های آموزشی اطلاع بدهیم. یک آقای مغازه‌دار هم خودش درخواست کرد بهش دفترچه بدهیم.

جز دو نفر که امتناع کردند حتی از گرفتن دفترچه و چند مورد که با ناباوری دفترچه را می‌گرفتند، بقیه خیلی برایشان جالب بود.  حتی سه نفر خودشان گفتند چند تا بیشتر بهمان دفترچه بدهید که به بقیه خانم‌های مشتری مغازه بدهیم. چند نفری برایشان سوال بود که از طرف چه گروهی است،‌ چه کسانی این تشکل رو رهبری می‌کنند و چند نفر هم کماکان با شنیدن اهداف کارزار شروع کردند به درد دل در مورد نزدیکانشان. مثلا یک نفر گفت که یکی از نزدیکانش بخاطر اینکه مهریه بهشان تعلق نمی‌گیرد با شوهری که شیشه مصرف می‌کرده همچنان زندگی می‌کند و نمی‌تواند طلاق بگیرد. تا ساعت یک و نیم صحبت‌ها طول کشید.

 

به امید آگاهی بیشتر زنان

مژگان عطرچیان، ‌ماهرخ روستا

 

مردان و کارزار منع خشونت خانوادگی

گفتگو با روزبه علیپور از فعالان کارزار در گیلان/ شمیم شرافت

 

یک سال از فعالیت کارزار منع خشونت خانوادگی می گذرد. در این یک سال فعالین کارزار در حد وسع و توان خود توانسته اند در چند شهر ایران به فعالیت بپردازند از جمله در برخی شهرهای گیلان. علاوه بر آن حضور مردانی که به برابری زنان و مردان معتقدند و خشونت علیه زنان را نکوهش و برای رفع آن تلاش می کنند قابل تقدیر است؛ چرا که مبارزه مردان در این عرضه امری ضروری است. در همین خصوص با روزبه علیپور از کنشگران کارزار منع خشونت خانوادگی، اهل مازندران و ساکن یکی از روستاهای توابع رشت به گفتگو نشسته‌ایم تا تجربه او را در این زمینه جویا شویم.

 

روزبه علیپور

چطور به کارزار پیوستید؟

توسط یکی از دوستان نزدیک که از روزهای اول تشکیل کارزار مشارکت داشت با کارزار و اهداف آن آشنا شدم و با دعوت او در کارگاهی تحت عنوان منع خشونت خانوادگی علیه زنان شرکت کردم.

مطالبی که در کارگاه مطرح شد و بحث و گفتگوهایی که پیرامون مطالب مطروحه شکل گرفت برایم جالب بود. مثل تعریف خشونت و مخصوصا معرفی انواع خشونت‌ها که این قسمت تلنگری بود برای من! چون قبل از شرکت در آن کارگاه، در زندگی شخصی‌ام، اقداماتی انجام می‌دادم یا جملاتی به کار می‌بردم و حتی رفتارهایی داشتم که هرچند عمدی برای رفتار و گفتار و اقدامی خشونت‌آمیز از سوی من در کار نبود، اما در آن کارگاه متوجه شدم که حتی بعضی از شوخی‌های روزمره و گاهی لبخند زدن در مقابل جمله‌ای که مخصوصا زنان را مخاطب قرار می‌دهد و تمسخر می‌کند هم نوعی خشونت محسوب می‌شود و نباید چنین اتفاقی رخ دهد.

علاقه‌مند به همکاری و فعالیت در کنار دیگر دوستان شدم تا در این زمینه فرهنگ‌سازی درستی صورت پذیرد و قسمتی از بار فشارهایی که در جامعه ما روی زنان است،کاسته شود و حتی در جاهایی اعتماد به نفس از دست رفته زنان جامعه ما، تحت همین فشارهای روانی، با مشاهده مردان در کنار خودشان و درواقع با مشاهده حمایت مردان، برگردد. همچنین، زنان با توان بیشتر و روحیه بهتری به سمت تغییر وضعیت موجود و سوق دادن اوضاع به سمت برابری حقوق زنان و مردان حرکت کنند.

بخاطر دلایلی که گفته شد، تصمیم گرفتم که به جمع فعالین کارزار منع خشونت خانوادگی علیه زنان بپیوندم و در این زمینه در حد توان خودم تلاش و همکاری کنم.

 

در منطقه خودتان با چه نوع خشونت هایی علیه زنان  مواجه هستید؟

متاسفانه در جامعه ای زندگی می‌کنیم که به دلیل کم‌کاری و بی‌عملی دولت در قبال مردم و عدم رسیدگی بموقع دولت به مشکلات مختلف مردم، فشارهای مختلفی روی مردم قرار دارد و بنظرم خشونت‌های مختلفی که از سوی افراد جامعه دیده می‌شود، بی‌ارتباط با انواع فشارها و عدم فرهنگ‌سازی درست از سوی دولت‌ها نیست.

مثلا در بسیاری از مواقع دلیل خشونت اقتصادی را می‌توان بخاطر نبود شغلی مناسب، وجود بیکاری در جامعه و عدم توانایی در تامین هزینه‌ها دانست که ایجاد شغل و درآمدزایی در جامعه به عهده دولت است. اگر شغلی نباشد، درآمدی هم وجود ندارد و در نتیجه منجر به محدود شدن یا قطع پرداختی‌ها از سوی سرپرست خانوار به دیگر اعضای خانواده‌ها می‌شود، که این امر نوعی خشونت اقتصادی محسوب می‌شود و در ادامه این روند بصورت طبیعی خشونت روانی را نیز می‌تواند به همراه داشته باشد و در مواقعی به خشونت کلامی و فیزیکی هم تبدیل می‌شود!

اعمال خشونت‌های کلامی، فیزیکی، اقتصادی و جنسی می‌توانند بطور طبیعی خشونت روانی را به همراه داشته باشند. بنابراین بنظرم خشونت روانی بالاترین میزان آمار در بین خشونت‌های خانوادگی دارد.

 

کارزار در شهر شما چه نقشی ایفا کرده و تا چه حد موثر بوده؟

باید بگویم که این کارزار برای گسترش محدوده فعالیت خود که لازمه نتیجه بخش بودن این فعالیت نیز هست، ارتباطات زیادی بین مردم و فعالین شهرها و استان‌های مختلف ایجاد کرده که امید آن می‌رود تا در آینده‌ای نه چندان دور، گستره این ارتباطات وسیعتر شود. باید به این نکته مهم توجه داشت که باید مدیریت و سازماندهی جهت حفظ نیروهایی که به این کارزار پیوستند انجام گیرد و تقویت و توانمندسازی افراد و گروه‌ها در شهرهای مختلف باید توسط افرادی که توانایی انتقال و بیان مطالب را دارند، صورت گیرد تا از پتانسیل‌های موجود و درواقع از منابع موجود، به بهترین شکل استفاده شود؛ جهت ترویج فرهنگ درست و فشار بر دولت با حداکثر توان و جهت تصویب یا لغو قوانینی در راستای منع خشونت خانوادگی علیه زنان.

کارزار منع خشونت خانوادگی ضمن ایجاد ارتباطات بین افراد مختلف شهر رشت و فعالین حاضر در این شهر، در برجسته کردن عدم وجود قوانین حمایتی کارآمد برای خانم‌ها، نقش مهمی ایفا می‌کند و با وجود ایجاد محدودیت‌هایی از سوی دولت جهت برگزاری یا حتی تبلیغ آزادانه برای پیوستن مردم به این کارزار یا حتی برگزاری کارگاه‌ها و کلاس‌هایی برای ترویج فرهنگ درست بین مردم در راستای منع خشونت خانوادگی علیه زنان، تا به این جای کار، تاثیر مثبتی داشته. تا جایی که اکثر مخاطبین در کارگاه‌ها و یا در ارتباطات مختلف در همین راستا، اعلام می‌کنند که این اطلاعات تا کنون از کانال ارتباطی دیگری به آنها منتقل نشده بود و حتی گاهی ابراز خوشحالی و حس رهایی و پاره کردن پوسته کاذب سکوت که آن‌ها را احاطه کرده بود، برایشان معنا می‌شود.

 

خشونت‌های خاصی که در شهر یا روستای خود با آن مواجه شدید؛ چه بوده‌اند؟

من چندین سال در روستاهای مختلف زندگی کرده‌ام و هم اکنون هم در روستا زندگی می‌کنیم. بیشترین خشونتی که در این مناطق وجود دارد، خشونت کلامی و خشونت روانی است.

بنظرم بیشتر بخاطر وجود افکار سنتی و در بعضی مواقع هم تفاوت فاحش بین نگاه روستانشینان نسبت به شهرنشینان یا جامعه‌ای بزرگتر، فشار و قصد کنترل بر زن، در روستا بیشتر است. حتی در بسیاری از موارد، این کنترل توام با فحاشی و تهدید صورت می‌گیرد، که باز هم بصورت طبیعی، خشونت فیزیکی با چنین افکار محدود کننده‌ای دور از انتظار نیست و در ادامه خشونت روانی را نیز به دنبال خواهد داشت.

خشونت فیزیکی و خشونت کلامی در روستاها نسبت به شهرها بیشتر دیده می‌شوند.

زندگی را ادامه می‌دهند…/ مریم رحمانی و سارا صحرانوردفرد

تحلیل محتوای روایتهای رسیده به کارزار منع خشونت خانوادگی

 

کارزار منع خشونت خانوادگی از ۲۵ نوامبر سال گذشته (۱۳۹۵) آغاز به کار کرد و یکی از اهداف آن مستندسازی روایت‌ها و تجارب زیستهٔ زنان در زمینهٔ خشونت خانوادگی، در مناطق مختلف ایران بوده است. از ابتدا قرار شد که این تجارب از طریق مشورت و مواجههٔ چهره‌به‌چهره با قربانیان و شاهدان خشونت خانوادگی و برگزاری کارگاه‌هایی برای آنها صورت گیرد. با توجه به آمار خشونت خانوادگی در ایران، که براساس آن از هر ۳ نفر ۲ نفر پس از ازدواج آن را تجربه می‌کنند، هر زنی که در کارگاه‌های کارزار شرکت می‌کند یا مثلاً در خیابان مخاطب ما واقع می‌شود، بدون شک شاهد این نوع خشونت بوده یا بازماندهٔ آن است؛ ازاین‌رو در کارگاه‌ها مشاهده کردیم که حتی اگر کسانی آمادگی ثبت تجربهٔ خود را ندارند، به طریقی آن را با ما در میان می‌گذارند.

برای انعکاس دادن تجربه‌های خشونت لازم بود که آنها را یک به یک تحلیل کنیم. ما فکر کردیم که تک روایت خوانی به تنهایی دیدی از آنچه بر این زنان رفته در اختیار ما نمی‌گذارد و بهتر است برای پی بردن به ابعاد خشونت‌ها، پیامدهای رخ داده و واکنش‌های زنان در برابر خشونت به تحلیل محتوای کمّی و کیفی این روایت‌ها بپردازیم.

از زمانی که کارزار شروع به کار کرد تا نیمهٔ آبان‌ماه ۱۳۹۶، در مجموع ۱۹۴ روایت به دست ما رسیده است. این روایت‌ها به چند طریق جمع‌آوری شدند: در کارگاه‌های آموزشی، که بخشی از آن مربوط به نوشتن روایت از خشونت است، با گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره با زنان و ارسال روایات از سوی زنانی که به نحوی با کانال کارزار آشنا شده بودند. از میان روایت‌ها، آنهایی که بیانگر تجربه‌ای از خشونت خانوادگی بودند، جدا شدند و پس از الک کردن تجربه‌ها،‌ ۱۸۴ روایت برای بررسی نهایی انتخاب شد.

اینفوگرافی تحلیل کمّی روایت‌های بررسی شده

روایت‌ها از این چند استان به دست ما رسیده است: گیلان (۵۶ روایت از رشت، انزلی، املش و لاهیجانالبرز (۵۳ روایت از کرج و ملارد)،‌ تهران (۴۴ روایت از تهران و ورامین)،‌ کردستان (۹ روایت)،‌ آذربایجان شرقی (۴ روایت از تبریز و اهر)،‌ مازندران (۳ روایت)، هرمزگان (۲ روایت از بندرعباس)،‌ مرکزی (۲ روایت از ساوهآذربایجان غربی (۱ روایت از بوکاناصفهان (۱ روایت از نجفآبادخراسان رضوی (۱ روایت از مشهد)،‌ خوزستان (۱ روایت)،‌ زنجان (۱ روایت)، فارس (۱ روایت)،‌ کاشان (۱ روایت از قمصر)،‌ لرستان (۱ روایت)،‌ همدان (۱ روایت) و مکان نامشخص (۱۲ روایت). ۸۲.۲ درصد روایت‌ها متعلق به تابعیت ایرانی و ۱۷.۵ درصد آنها مربوط به تابعیت افغانستانی (ساکن شهر کرج) است. ۸۱.۱ درصد افراد در ازدواج اول دچار خشونت بوده‌اند که ۲.۸ درصد آنها در ازدواج دوم نیز با خشونت مواجه‌اند. ۱۵.۴ درصد افراد ازدواج نکرده‌اند و تحت خشونت پدر، برادر یا مادر خود هستند.

 

انواع خشونت

برای دسته‌بندی انواع خشونت تا حد زیادی از تعریف «طرح ملی بررسی پدیده خشونت خانگی علیه زنان در ۲۸ مرکز استان کشور»[۱] استفاده کردیم که در سال ۱۳۸۳ وزارت کشور آن را ارائه کرد.

 

خشونت روانی-کلامی: بیشترین نوع خشونت تجربه شده در این بررسی نیز خشونت روانی-کلامی است، به‌طوری‌که از هر ۴ روایت ۳ روایت حاوی این نوع خشونت است (۷۴.۵ درصد). آسیب‌های ناشی از خشونت روانی-کلامی بر سلامت زن خشونت‌دیده و کودکان او، که در روایت‌ها به آن اشاره شده است، طیفی گسترده دارد، از جمله: اضطراب، احساس درماندگی، احساس ناامنی، اختلالات روانی، ترس، افسردگی، حس حقارت، از بین رفتن اعتمادبه‌نفس،‌ احساس طردشدگی، ناامنی فضای خانه برای بچه‌ها، فکر یا اقدام به خودکشی و موارد دیگر.

خشونت جسمی:‌ در روایت‌های ارسال شده به انواع آسیب‌های ناشی از خشونت جسمی‌ اشاره شده است، از جراحت‌های موقت و طولانی‌مدت گرفته تا آسیب‌های روانی اعم از حس ناامنی. براساس نتایج به دست آمده، تقریباً از هر ۵ روایت در ۲ روایت (۴۲.۴ درصد) خشونت جسمی تجربه شده است.

خشونت اجتماعی: ۳۴.۸ درصد از روایت‌های رسیده به کارزار حاوی این نوع خشونت بوده‌اند که انزوا، عقب‌ماندگی، محرومیت از تحصیل، عدم استقلال مالی، مهارت نداشتن در کار، از دست رفتن اعتمادبه‌نفس زنان و کاهش سلامت روانی آنان، مهم‌ترین پیامدهای این خشونت‌ها بوده است.

خشونت جنسی: این نوع خشونت پنهان‌ترین نوع خشونت خانوادگی است؛ چراکه تابوی صحبت دربارهٔ آن باعث سکوت خشونت‌دیدگان می‌شود. از همین رو، در این روایت‌ها ۱۱.۴ درصد (کمترین درصد) در میان انواع خشونت را داراست (حدوداً از هر ۱۰ روایت یک روایت). مصادیق خشونت جنسی در روایت‌ها شامل این موارد است: هم‌بستری اجباری، دادن شمارهٔ همسر سابق به مردان جهت ایجاد مزاحمت، زنای با محارم، تجاوز و رابطه جنسی نامتعارف و مضر برای سلامت زن. خشونت جنسی مانند خشونت جسمی بر سلامت جسمی و به‌خصوص سلامت روان خشونت‌دیده تأثیر می‌گذارد و بارداری ناخواسته یکی از عوارض این خشونت است.

خشونت اقتصادی: حدود ۲۲ درصد از روایت‌ها حاوی خشونت اقتصادی بود که در روایت‌های زنان از شهرهای مختلف به چشم می‌خورد. هم در بین خانواده‌هایی که از طبقهٔ متوسط بودند هم در طبقات فرودست این خشونت به اشکال مختلف وجود داشت؛ ندادن خرجی به زن و فرزندان و خرج کردن برای دوست و آشنا، محروم کردن دختران از ارث، در دست گرفتن حقوق زن، اجبار زن به کار کردن برای تأمین پول مواد مخدر یا تأمین معاش زندگی مشترک از جمله مواردی بود که در این روایات به چشم می‌خورد.

خشونت حقوقی-قانونی:‌ در حدود ۱۷ درصد روایت‌ها نیز مواردی از ازدواج مجدد، امتناع از طلاق، ازدواج زودهنگام و اجباری مشاهده می‌شود. این نوع خشونت نه تنها خشونت‌های دیگر را می‌تواند در پی داشته باشد (همچون ازدواج زودهنگام)، بلکه می‌تواند آثار روانی بسیاری بر خشونت‌دیده داشته باشد.

خشونت های چندگانه: در ۳۴.۲ درصد روایت‌ها یک نوع خشونت عنوان شده است؛ اما در باقی روایت‌ها به ترکیبی از چند نوع خشونت اشاره شده است، به‌طوری‌که ۴۳.۵ درصد روایت‌ها دو نوع خشونت و ۲۲.۳ درصد روایت‌ها بین ۳ تا ۵ نوع خشونت را بازگو کرده‌اند.

برای نمونه در روایتی از بوکان (آذربایجان شرقی) خشونت روانی و جسمی با هم همراه است:

«… متأسفانه مادر من هم از خشونت کلامی بسیار بدی استفاده میکرد هم بسیار بد کتکم میزد. غالب اوقات هم این کتک و ناسزاها را به خاطر بازی کردن میخوردم و یا کمک نکردنش در کارهای خانه و خلاصه به خاطر اقتضای سنم کتک میخوردم. وقتی ازدواج کردم همسرم هم کتکم میزد و ناسزا میگفت و با کمترین مشکلی ناسزاگویی و کتکش آماده بود. در خانهٔ پدری آزادی نسبی داشتم ولی همین آزادی را هم در خانهٔ شوهرم نداشتم و به معنای واقعی کلمه به مدت ده سال در حصر خانگی بودم. اعتمادبهنفس ندارم و بهعنوان کسی که به خاطر آبروداری تمام عمر سکوت کرده، پشیمانم.»

یا در روایتی از تهران که خشونت اجتماعی، روانی و جسمی همراه هم هستند، دختر خانواده به عدم اختیار خود در انتخاب رشته و اجبار پدرش اشاره می‌کند:

«اول دبیرستان که بودم از طرف دبیرستان به اردوی دانشآموزی رفتیم، به یه دبیرستان فنیوحرفهای یا کارودانش. بعد از اردو نزدیک به ۵۰ درصد بچهها به کارهای فنی علاقهمند شده بودند و تو مدرسه تمام مدت حرف از انتخاب رشته و رفتن به همون دبیرستان فنی بود. من هم دوست داشتم مخصوصاً اینکه همهٔ دوستام رشتههای فنی رو انتخاب کرده بودند، ولی پدرم اجازه نداد و به نظرش رشتههای فنی درس خوندنی نبودن!… البته بعد از اینکه سیر کتک خوردم، رفتم ریاضی. مقاومت ادامه داشت، سال بعدش اجازه داد تغییر رشته بدم و برم علوم انسانی! به هر حال حرف حرف پدرم بود، علوم انسانی که فنی نبود. تا سالهای بعدش که رفتم دانشگاه هرکی میپرسید رشتهات چیه قبل از من بابام میگفت حیوانی!»

معمولاً فرد خشونت‌دیده، به‌ویژه اگر با خشونت‌های چندگانه مواجه باشد، هم سلامت روانی و جسمی‌اش در خطر است و هم توانمندی‌هایش، احساس مفید بودن، سرزندگی و تشخصش از بین می‌رود. از سوی دیگر، خانواده‌ای که در آن خشونت از هر نوعش نهادینه شده است، خانواده‌ای از درون پاشیده است. مشاهدهٔ صحنه‌های درگیری زن و مرد در خانه و خیابان و انفعال شهروندان از سوی کودکان منجر به خشونت‌گری فرزندان پسر و روانزخم کودکانی می‌شود که در خانه و خیابان شاهد صحنه‌های این چنینی هستند. همچنین این امر سبب نهادینه شدن خشونت می‌شود.

 

خشونتگر و خشونتدیده کیستند و دلایل اعمال خشونت چیست؟

اعمال خشونت در حدود ۷۶ درصد روایت‌ها از سوی همسر است که در ۱۵.۸ درصد موارد با مشارکت دیگر اعضای خانواده صورت می‌گیرد و در ۱۰.۹ درصد موارد علاوه بر زن بر کودکان نیز اعمال می‌شود. بعد از آن خشونت‌گران پدر (۱۸ درصد)، خانوادهٔ زن (شامل مادر، برادر، خواهر و دایی) و خانوادهٔ همسر هستند. خشونت‌دیده هم در بیشتر مواقع همسر است (۷۳.۹ درصد) و بعد از آن همسر و فرزندان در معرض خشونت مرد خانواده هستند.

برخی از عوامل رخ دادن خشونت در روایت‌ها سلطه‌گری مردان[۲]، دخالت‌های خانوادهٔ مرد، عصبی بودن مردان، بیماری روانی آنان، زن‌بارگی مردان، اعتیاد و یا نگاه تبعیض‌آمیز بین فرزندان، نداشتن مهارت کنترل خشم و استرس است که منجر به خشونت‌های فیزیکی، روانی-کلامی، اجتماعی، حقوقی-قانونی، جنسی و مالی علیه زنان می‌شود. در برخی از روایت‌ها زن هم در خانوادهٔ پدری دچار خشونت‌های مختلف بوده است و هم در خانوادهٔ همسر و این مسأله بسیار قابل تأمل است. برخی از این دختران برای خروج از خشونت ازدواج کرده‌اند که این ازدواج‌ها هم چون فاقد معیارهای منطقی بوده است، زنان را در چرخهٔ خشونت دیگری انداخته است. همچنین عدم حمایت خانوادهٔ زنان سبب شده که همسرانشان بتوانند به خشونت علیه آنان ادامه دهند. از سوی دیگر، می‌توان دید دخترانی که مادران خشونت‌دیده داشته‌اند، دخترانی وابسته و منفعل بار آمده‌اند و آنان نیز در ازدواج با اشکال مختلف خشونت مواجه هستند.

 

 

استراتژیهای زنان، جامعه و مسئولان قضایی در مواجهه با خشونت

زنان در مواجهه با خشونت خانوادگی رفتارهای متفاوتی را در پیش گرفته‌اند. برخی به دلیل عدم همراهی خانواده یا نداشتن حمایت‌های قانونی و اجتماعی رفتار منفعلانه‌تری دارند. در این پژوهش، ۴۳.۸ درصد آنها به زندگی در شرایط خشونت‌آمیز ادامه داده‌اند و ۱۴.۶ درصد آنها سکوت و پنهان‌کاری را پیشه کرده‌اند. برخی نیز اقداماتی برای رهایی انجام داده‌اند که از جملهٔ آنها ۱۳ درصد طلاق گرفته‌اند، ۳ درصد به مشاوره مراجعه کرده‌اند، ۵.۳ درصد نیز شکایت کرده‌اند. فرار از خانه، ازدواج در دختران و کمک خواستن از خانواده برای میانجیگری و دور زدن محدودیت‌ها از دیگر واکنش‌های زنان در مواجهه با خشونت خانوادگی است.

 

همان‌طور که اشاره شد، زنان سکوت و پذیرش خشونت را به خروج از خشونت ترجیح می‌دهند که چرایی آن ذهن خود آنها را نیز بسیار درگیر می‌کند؛ اما زنانی هم که سعی می‌کنند اقدامی انجام دهند بیشتر با عدم حمایت خانواده و اجتماع مواجه می‌شوند. در بین روایت‌هایی که به واکنش خانواده اشاره کرده‌اند، در ۴۰.۷ درصد آنها خانواده خود خشونت‌گر بوده، در ۳۳.۳ درصد خانواده حمایت نکرده، در ۹.۲ درصد خانواده نمی‌دانسته یا امکان حمایت نداشته، در ۹.۱ درصد برای بازگشت خشونت‌دیده به زندگی خشونت‌بار میانجی شده و درنهایت تنها در ۱۳.۹ درصد آنها خانواده از فرد خشونت‌دیده حمایت کرده است.

برخورد اجتماع نیز مشابه است، به‌طوری‌که در ۴۳.۸ درصد روایت‌ها حمایت صورت نگرفته، در ۱۶.۷ درصد نمی‌دانسته‌اند چه کنند، در ۸.۷ درصد انگ (طلاق) زده‌اند، در ۴.۲ درصد خود به آزار جنسی فرد خشونت‌دیده پرداخته‌اند و در ۲۷.۱ درصد نیز از فرد خشونت‌دیده حمایت کرده‌اند. در مواردی، کارفرمایان زنانی که با مانع‌تراشی همسران خود برای اشتغال مواجه شدند، معمولاً عذر زن را خواسته بودند. در کل، واکنش جامعه در قبال خشونت خانوادگی از نوع ضرب‌و‌شتم در خیابان یا خشونت‌های اجتماعی در محل کار، سکوت و مداخله نکردن بوده است.

اما برخورد مسئولان قضایی از همه قابل‌توجه‌تر است؛ چون مراجعی هستند که زن خشونت‌دیده می‌بایست به آنها پناه ببرد. نبود قانون حمایت از قربانی خشونت در کنار قوانین خشونت‌زا علیه زنان به‌علاوه وجود مسئولان قضایی با ذهنیت کاملاً مردسالار و آگاهی پایین، تأثیری بسیار ژرف دارد در ماندن زن در وضعیت خشونت‌بار یا تحمل آسیب‌های بیشتر. در روایت‌هایی که مراجعه به مسئولان قضایی صورت گرفته، ۵۹ درصد هیچ حمایتی نکرده‌اند، ۱۰.۳ درصد روند طلاق را دشوار کرده‌اند و ۵.۱ درصد درخواست رابطهٔ نامشروع با خشونت‌دیده داشته‌اند. تنها ۲۰.۵ درصد آنها از قربانی حمایت کرده‌اند.

نتیجهگیری

با توجه به روایت‌های رسیده و تنگناهای زنان برای خروج از آن به نظر می‌رسید باید قبل از هر چیز به پیشگیری توجه کرد. آموزش بهترین راهکار پیشگیرانه برای مقابله با خشونت خانوادگی است. بسیاری از مردان ممکن است ندانند رفتاری که در قبال فرزندان و همسر خود در پیش گرفته‌اند تا چه حد به نقض حقوق شخصی و آسیب‌های روحی و روانی آنها منجر می‌شود. فرهنگ مردسالار الگویی برای زیست به مردان داده است که آنان نیز به‌نوعی قربانی آن هستند. خشونت خانوادگی به مردان نیز آسیب می‌رساند. نداشتن کانون گرم خانوادگی سلامت روان آنها را نیز به خطر می‌اندازد. فرار فرزندان یا اعتیاد آنان بدون شک به پدران آسیب می‌زند. از این‌رو، آموزش آنچه خشونت محسوب می‌شود و تأثیرات بدی که بر خانواده و جامعه می‌گذارد ضروری به نظر می‌رسد. آموزشِ رابطه سالم به زنان، حساس‌سازی آنها در برابر خشونت و حساس‌سازی جامعه در برابر خشونت خانوادگی نیز به کاهش خشونت یاری می‌رساند.

راهکار مهم دیگر داشتن قانونی جامع و کامل برای حمایت از خشونت‌دیده و کمک به او برای بیرون آمدن از چرخهٔ خشونت، توانمندسازی او و کاهش روانزخم حاصل از زیست در شرایط خشونت‌بار است؛ قانونی که رویهٔ ترمیمی به‌جای تنبیهی داشته باشد. کسی که دست به خشونت می‌زند معمولاً خود قربانی خشونت بوده است. از این‌رو، او نیاز به درمان و مشاوره برای رهایی از خشمی دارد که علاوه‌بر دیگری به خودش نیز ضربه می‌زند. قانون خوب می‌تواند به کاهش خشونت علیه زنان منجر شود. وقتی خشونت‌گر بداند در صورت اعمال خشونت با مجازات روبرو می‌شود، مسلماً کمتر دست به خشونت می‌زند.

مطلب کامل را می توانید در نسخه پی دی اف مقاله مطالعه کنید: تحلیل محتوای روایت‌های ارسال شده به کارزار

 


 

پانوشت‌ها:

 

[۱] – قاضی طباطبایی، محمود؛ محسنی تبریزی، علیرضا؛ مرجایی، سیدهادی (۱۳۸۳)، طرح ملی بررسی پدیده خشونت خانگی علیه زنان در ۲۸ مرکز استان کشور.

[۲]– در این پژوهش سلطه‌گری مردانه به معنی قدرتی تعریف شده که عرف و قانون به مردان خانواده برای تعیین سرنوشت زنان داده است.

گزارش مراسم سالروز کارزار منع خشونت خانوادگی

روز یکشنبه، همزمان با بیست و پنج نوامبر، روز جهانی منع خشونت علیه زنان، مراسمی در شهر رشت به بهانه یکسالگی کارزار منع خشونت خانوادگی برگزار شد.

این برنامه با با تیزری از فعالیت‌های کارزار آغاز شد. سپس مجری برنامه ضمن اشاره به علت نامگذاری ۲۵ نوامبر به عنوان روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان، گزارش کوتاهی از فعالیت‌های کارزار منع خشونت خانگی ارایه کرد.

به گفته وی طی یک سال گذشته، فعالین کارزار توانستند ۲۵ کارگاه آموزشی-ترویجیِ مربوط به اهداف کارزار را در شهرهای رشت، انزلی، کرج و تهران برگزار کنند که مخاطبان ۲۲ کارگاه زنان و ۲ کارگاه مردان و ۵ کارگاه مادران و پدران افغانستانی‌های مهاجر در ایران بودند. آنها توانسته‌اند علاوه بر برگزاری کارگاه، از طریق گفتگوی چهره به چهره با مردم و معرفی در شبکه های مجازی، ۲۰۲ روایت خشونت از استان‌های گیلان، البرز،‌ تهران،‌ کردستان و ۱۳ استان دیگر جمع‌آوری کنند. به علاوه در بخش رسانه، بیش از ۴۰ فیلم کوتاه دوبله و فیلم‌هایی از روایت‌ها ساخته شد.

صحرانوردفرد:  ۵۹ درصد راویان خشونت، از طرف مسئولین حمایت نشدند

پس از ارایه گزارش توسط مجری برنامه، اولین سخنران مراسم سارا سارا صحرانوردفرد، از اعضای کارزار منع خشونت خانوادگی در کرج، خلاصه‌ای از نتایج «تحلیل محتوای روایت‌های رسیده به کارزار منع خشونت خانوادگی» که تحقیق مشترک وی با مریم رحمانی بود را ارایه داد. صحرانوردفرد یکی از اهداف کارزار را مستندسازی تجربه‌های زیسته زنان از خشونت‌های خانگی از طریق برگزاری کارگاه برشمرد و افزود: روش تحلیل محتوای کمی و کیفی روایت‌ها انجام شد تا ابعاد خشونت‌ها و پیامدهای آن مورد بررسی قرار گیرد. روایت‌های دریافت شده از شهرها و استان‌های مختلف از جمله، گیلان، کرج، تهران، کردستان، آذربیایجان و … به دست آمده است.

این فعال حقوق زنان در ادامه سخنان خود به ارائه نتایج به دست آمده از تحلیل روایت‌ها پرداخت و اظهار داشت: براساس تحلیل‌های انجام شده ۸۲ درصد از افراد در روایت‌های دریافتی در ازدواج اول خود تحت خشونت بوده‌اند. بیشترین میزان خشونت‌ها مربوط به خشونت کلامی و روانی بوده است. به طوری که از هر ۴ روایت ۳ روایت حاوی این نوع خشونت است (۷۴.۵ درصد).

صحرانورد در خصوص آمار سایر خشونت‌های به دست آمده گفت: از هر ۵ روایت ۲ روایت مربوط به خشونت جسمی بوده است. ۳۴ درصد از افراد خشونت اجتماعی، ۲۲ درصد خشونت اقتصادی و ۱۱.۴ درصد خشونت جنسی پنهان‌ترین نوع خشونت را تجربه کرده‌اند. ۳۴.۲ درصد روایت‌ها تنها شامل یک نوع خشونت بوده‌اند اما ۴۳.۵ درصد روایت‌ها دو نوع خشونت و ۲۲.۳ درصد روایت‌ها بین ۳ تا ۵ نوع خشونت را بازگو کرده‌اند.

این عضو کارزار منع خشونت خانوادگی ۷۶ درصد از خشونت‌گران را همسر افراد خشونت دیده برشمرد و گفت: در بررسی روایت‌های رسیده به کارزار منع خشونت خانوادگی ۷۳ درصد از خشونت دیده‌ها همسران و در رتبه بعدی کودکان قرار داشتند. در برخی از روایت‌ها زن هم در خانواده پدری دچار خشونت‌های مختلف بوده و هم در خانواده همسر. برخی از دختران برای خروج از خشونت ازدواج کرده‌اند که این ازدواج‌ها هم آنها را در چرخه خشونت دیگری انداخته است. همچنین عدم حمایت خانواده زنان سبب شده که همسرانشان بتوانند به خشونت علیه آنان ادامه دهند.

به گفته وی زنانی که در بین روایت‌ها،‌ ۴۳.۸ درصد از خشونت‌دیدگان به زندگی در شرایط خشونت‌آمیز ادامه داده‌اند و ۱۴٫۶ درصدشان سکوت کرده‌اند. برخی اقدامات دیگر طلاق، رفتن به مشاوره،‌ شکایت، فرار از خانه و … بوده است.  صحرانورد در خصوص آمار به دست آمده از چگونگی حمایت خانواده و مسئولین قضایی اظهار داشت تنها ۱۳.۹ درصد توسط خانواده حمایت شده‌اند و در روایت‌هایی که مراجعه به مسئولان قضایی صورت گرفته، ۵۹ درصد هیچ حمایتی نشده‌اند.

رئیسیان: هزینه‌های مالیاتی بدون واسطه‌ی دولت برای خود زنان صرف شود

سخنران بعدی امیر رئیسیان وکیل دادگستری بود که به بررسی فرصت‌های حقوقی در چگونگی منع خشونت خانگی پرداخت. رئیسیان با مهم دانستن اصلاح قوانین مربوط به خانواده گفت: در ارتباط با حقوق خانواده بحث‌های زیادی وجود دارد که عمدتاً ریشه در اصلاح قوانین دارند. قوانینی که پیش از ازدواج، زمان ازدواج و بعد از ازدواج را شامل می‌شوند.

این وکیل دادگستری در ادامه با بررسی پیش‌نویس قانون منع خشونت خانگی که از سوی تعدادی حقوقدان ارائه شده است گفت: در پیش‌نویس قانون ارائه شده بسیاری از خشونت‌ها که در حال حاضر خشونت محسوب نمی‌شوند جرم‌انگاری شدند. همچنین تمهیداتی اندیشیده شده است که سرعت عمل شیوه دادرسی به پرونده‌های مربوط به خشونت را بیشتر کند.

رئیسیان در ادامه سخنان خود افزود: در پیش‌نویس قانون منع خشونت خانگی مجازات‌های خشونت‌های اعمال‌شده در محیط خانواده که باید رویکرد ترمیمی و اصلاحی داشته باشند لحاظ شده‌اند. همچنین در این پیش‌نویس بر لزوم تأسیس خانه‌های امن در تمامی شهرها تأکید شده است.

 

وی با اشاره به نیاز حداقل به ۱۱۵۰ خانه امن (هر شهر حداقل یک خانه) به مسئله چگونگی تامین هزینه برای این خانه‌ها پرداخت. به گفته وی تجهیز و احداث خانه‌های امن علاوه بر زمین،‌ نیاز به هزینه‌هایی دارد که با وضعیتی که در بودجه کشور، کسر درآمدها و امکانات اختصاص یافته به موارد مشابه مشاهده می‌کنیم، شانس وقوع این اتفاق بسیار پایین است.

این حقوقدان با مهم دانستن عزم عمومی در بالفعل کردن فرصت‌های حقوقی پیشنهاد داد: زنان به‌عنوان بخش عمده مالیات‌دهندگان در کشور این حق را دارند که خواهان صرف درصدی از مالیاتی که می‌پردازند در حوزه مسائل مرتبط با خود از جمله تأسیس خانه‌های امن برای زنان خشونت دیده باشند. البته این بدان معنا نیست که مردان نمی باید در این زمینه مشارکت داشته باشند. به گفته وی گرچه تحقق این امر چیزی شبیه به یک رؤیاست اما مهم‌ترین شیوه‌ی دموکراسی مستقیم است و نشان می‌دهد که مردم تمایل دارند در چه موقعیت‌هایی هزینه کنند و در چه موقعیت‌هایی هزینه نکنند.

هویدا: مهم‌ترین موانع طلاق، خلأ قوانین حمایتی و عدم حمایت‌های اقتصادی از زنان

سخنران بعدی شهلا هویدا عضو کارزار منع خشونت خانوادگی در گیلان بود که به ارائه پژوهشی در خصوص تجربه‌های موفق زنان بعد از طلاق عقلانی پرداخت و گفت: هدف این مطالعه بررسی موقعیت زنان بعد از طلاق عقلانی و پیامدهای آن بود.

هویدا با ارائه شرح کوتاهی از زندگی زنانی که موفق به جدایی شده‌اند و بعد از جدایی به فعالیت‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی پرداخته‌اند گفت: نبود قوانین حمایتی از زنان در هنگام جدایی و پس از آن باعث می‌شود زنان به خانواده‌های خود پناه ببرند و در صورت عدم حمایت خانواده این زنان چاره‌ای جز باقی ماندن در چرخه خشونت ندارند.

وی به طور نمونه به تجربه موفق زنی ۵۰ ساله بعد از طلاق اشاره کرد که در ۱۷ سالگی با مردی چندین سال بزرگ‌تر از خود برای فرار از خانه‌ای که مادری سختگیر داشت، ازدواج کرد. اما به دلیل اختلافات شدید جدا شد و پس از جدایی کارش را که خیاطی بوده گسترش داد و امروز ۸ نفر با او کار می‌کنند.

به گفته وی،‌ مصاحبه‌شوندگان کاملاً فاعلانه تمایل به درخواست طلاق داشتند و طلاق را کنشی عقلانی و روبه‌جلو می‌دانستند. به همین دلیل طلاق با سهولت بیشتری برایشان رخ داده بود.

این فعال حقوق زنان در آخر، خلأ قوانین حمایتی و عدم حمایت‌های اقتصادی از زنان پس از جدایی را از جمله مهم‌ترین موانع جدایی زنان در روابط پرخشونت دانست.

مداحی: ایجاد فضایی با کارآمدی بالا جهت توانمندسازی زنان خشونت‌دیده

سخنران آخر ملاحت مداحی یکی دیگر از اعضای کارزار منع خشونت خانوادگی در گیلان بود که به بررسی معماری خانه‌های امن پرداخت و گفت: در ایران به دلیل آمار بالای خشونت خانگی در سال‌های اخیر بهزیستی اقدام به تأسیس خانه‌های امن کرده است.

این فعال حقوق زنان مکان‌یابی، طراحی و نفوذپذیری فضا را از جمله عوامل تأثیرگذار کالبدی در طراحی خانه‌های امن دانست و گفت: مکان‌یابیِ مجموعه به‌گونه‌ای باید دور از ازدحام و محلات شلوغ شهری با تراکم پایین اما نزدیک به مراکزی مانند بیمارستان و درمانگاه‌ها پلیس و… باشد و همچنین نزدیک به ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی در نظر گرفته شود. این ویژگی‌ها کمک می‌کند به ایجاد فضایی با کارآمدی بالا جهت توانمندسازی زنان خشونت‌دیده که منجر به پویش و فعالیت بیشترشان شود.

وی در نهایت به این نکته اشاره کرد که خانه امن یک فضای موقتی است از دو ماه تا هر وقت که نیاز به حضور افراد در مجموعه است و هدفش کمک به این قشر از زنان در راستای درمان و توان‌بخشی‌شان تا یک زندگی جدید را شروع کنند و این عوامل معماری کمک‌کننده هستند که این روند بهتر طی شود.

در طول برنامه دو فیلم کوتاه از روایت‌های کارزار و پرفرمونسی توسط ستاره لعل از فعالان کارزار درباره خشونت علیه زنان به نمایش درآمد. در این پرفورمنس وی در آکواریومی پر از مفتول که رنگ قرمز پاشیده بر آن نماینگر خشونت بود گرفتار بود تا در نهایت فردی او را از آن فضا بیرون کشید. یکی از فیلم‌ها بازگوکننده روایت خودکشی یک دختر روستایی به زبان گیلکی و فیلم دیگر با عنوان «روایت بیتا» ساخته فروغ عزیزی، گفتگویی بود با یکی از نجات‌یافتگان خشونت خانگی که هم اکنون خود به زنان خشونت‌دیده مشاوره می‌دهد و در کارزار منع خشونت خانوادگی نیز فعالیت دارد.

 

متن کامل مطالب ارایه شده در مراسم طی روزهای آتی در سایت و کانال کارزار منعکس خواهد شد.

 

تدوین گزارش: بنفشه جمالی

عکس: فریبرز فرزاد

و باز ادامه می‌دهیم راه را…

گزارش سالانه کارزار منع خشونت خانوادگی

 

کارزار منع خشونت خانوادگی برای اولین بار در روز ۵ آذر ۹۵ طی مراسمی در تهران اعلامِ آغاز به کار کرد. همچنین بیانیه‌ای با امضای جمعی از فعالین حقوق زنان شروع به کار کارزار را تکمیل کرد.

کارزار ابتدا در استان‌های گیلان، البرز، تهران، فارس، کردستان و آذربایجان مورد توجه قرار گرفت اما پس از اعلام حضور عمدتاً در استان گیلان، و شهرهای کرج و تهران فعالیت داشته است.

در این فاصلۀ زمانی فعالین کارزار توانستند ۲۵ کارگاه آموزشی-ترویجی مربوط به اهداف کارزار را برگزار کنند که ۱۵ کارگاه در سه شهر رشت، انزلی و املش در استان گیلان، ۷ کارگاه در شهر کرج و ۲۳کارگاه در شهر تهران برگزار شدند. مخاطبان ۲۳ کارگاه زنان و ۲ کارگاه مردان بودند. همچنین مخاطبان ۴ کارگاه در کرج مادران کودکان افغانستانی و یک کارگاه نیز پدرانشان بودند.

فعالین کارزار همچنین دفترچه‌های راهنمای کارزار را در خیابان‌های برخی شهرها پخش و با گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره با مردم (عموماً زنان)، کارزار را معرفی کردند و با آگاه‌سازی مردم، روایت‌های آنان را به‌صورت مکتوب جمع‌آوری کردند.

طی کارگاه‌های کارزار و پخش دفترچه‌ها در خیابان و از طریق تبلیغ در شبکه‌های مجازی، فعالین کارزار منع خشونت تا کنون ۲۰۲ روایت خشونت از استان‌های گیلان (۵۶ روایت)، البرز (۵۳ روایت)،‌ تهران (۵۲ روایت)،‌ کردستان (۹ روایت) و ۱۳ استان دیگر (آذربایجان شرقی،‌ مازندران، هرمزگان،‌ مرکزی، آذربایجان غربی، اصفهان، خراسان رضوی،‌ خوزستان،‌ زنجان، فارس،‌ کاشان، لرستان و همدان) جمع‌آوری کرده‌اند.

علاوه‌بر این آن‌ها توانستند با فعالیت‌های رسانه‌ای خود در صحبت با فعالین دیگر عرصه‌های اجتماعی و وکلا، حمایت برخی از آنها را نیز نسبت به کارزار جلب کنند.

از دیگر فعالیت‌های رسانه‌ای کارزار، تهیۀ زیرنویس یا/و دوبله فارسی برای بیش از۴۰ فیلم کوتاه و تهیۀ فیلم کوتاه از ۶ روایت رسیده به کارزار است.

اگرچه فعالین کارزار نتوانستند در اولین سال فعالیتشان، جمعی متشکل را در مناطق مختلف کشور به وجود  آورند؛ اما هم‌اکنون در حال گفت‌وگو با فعالین در شهرهای دیگر کشور هستند و امیدواریم در سال آینده بتوانند این امر را محقق کنند.

این حرکت جمعی که ابتدا در مرکز کشور شکل گرفت، توانسته است در استان گیلان و البرز رشد کند و جزء معدود دفعاتی است که مرکززدایی صورت گرفته است و نقطه ثقل یک حرکت جمعی در تهران نیست. این نقطه قوت می‌تواند بسیار امیدبخش باشد و الگویی برای حرکت‌های جمعی دیگر.

در طرح اولیۀ کارزار مدت فعالیت آن تا یک سال در نظر گرفته شده اما فعالین تصمیم گرفتند با توجه به شرایط موجود فعالیت خود را یک سال دیگر نیز ادامه دهند تا بتوانند به پیش‌نویس درست‌تری از قانون منع خشونت دست یابند و نظر زنان بیشتری در سطح کشور را دربارۀ پیش‌نویس قانون جمع‌آوری کنند. امید که در سال دوم فعالیت کارزار طیف گسترده‌تری از مردم نسبت به‌ضرورت تصویب قانون منع خشونت خانوادگی آگاه شوند و کارزار بتواند به اهداف خود نزدیک شود.

 

 


 

 

کارزار منع خشونت خانوادگی یک حرکت جمعی و مستقل است که توسط جمعی از مدافعان حقوق زنان در ایران به‌منظور ترویج مطالبه‌ی «تصویب قانون منع خشونت خانگی علیه زنان» از طریق «آگاهی رسانی عمومی» راه‌اندازی شده است. کنشگران این کارزار معتقدند هر چیزی که در «چهاردیواری‌ها» اتفاق میافتد نباید «اختیاری» باشد و به عنوان امر خصوصی از نظرها پنهان بماند.

??طرح کارزار منع خشونت خانوادگی https://t.me/pdvcir/16

??دفترچه راهنمای کارزار   https://t.me/pdvcir/149

 

فعالان کارزار دو اقدام عمده را برای رسیدن به اهداف کارزار در دستور کار خود دارند:

 

? جمع‌آوری روایت‌های زنان خشونت‌دیده و شاهدان خشونت خانوادگی

?? این روایت‌ها گواهی است بر ضرورت سازماندهی همه جانبه برای پیشگیری از آن. شما می توانید:

  • اتفاقی را که برایتان افتاده است، به ساده‌ترین شکل بنویسید و نگران نوع نوشتنتان نباشید.
  • می‌توانید صدای دیگرانی باشید که خشونت دیده‌اند و روایت آنها را با اجازه خودشان ضبط کنید.
  • رنج زنان خشونت‌دیده را با نقاشی، عکس یا فیلم به تصویر بکشید.

?جمع آوری نظرات افراد به ویژه زنان خشونت دیده برای پیش‌نویس قانونی جهت منع خشونت خانگی علیه زنان

تلاش برای  وضع قانون منع خشونت خانوادگی ترویج خشونت از راه دامن زدن به انتقام یا تشویق زنان به مقابله به مثل نیست؛ هدف آن است که خشونت هرچه سریع‌تر متوقف شود و خشونت دیده در امنیت قرار بگیرد و در صورت لزوم خشونت‌گر درمان شود.

?? متن پیش‌نویس قانون منع خشونت خانگی علیه زنان را از این پست بخوانید:  https://t.me/pdvcir/123

?? ?? چنانچه می‌خواهید نظر خود را درباره این قانون پیشنهادی بنویسید این فرم را پر کنید یا نظر خود را درباره بندهای آن به کانال‌های ارتباطی کارزار بفرستید: https://t.me/pdvcir/675

 

قوانین مدنی مربوط به خانواده به زنان امنیت خاطر نمی‌دهند

خشونت‌های خانگی و اجتماعی علیه زنان، همچنان در صدر معضلات مرتبط با حوزه زنان است. با ارائه «لایحه پیشنهادی منع خشونت خانگی علیه زنان» توسط تنی چند از حقوقدانان، امیدهای بسیاری برای تحقق این مطالبه به وجود آمد. در این رابطه نشریه دانشجویی زنبق گفتگویی را با مینو مرتاضی لنگرودی، فعال حقوق زنان انجام داده است که قسمت‌هایی از آن را در ادامه می‌خوانید.

 شما مسیر پیشروی این لایحه پیشنهادی را تا تبدیل شدن به یک قانون جامع و مانع، چطور می‌بینید؟

بدون شک حقوقدانان درد آشنایی که این لایحه را تدوین کردند به‌واسطه مراجعان متعددی که از زنان ستمدیده و مورد خشونت قرار گرفته داشتند با مصائب و مشکلات و اسب‌های ناشی از خشونت‌های خانوادگی زنان بسیار آشنا بودند و وجدان اخلاقی انسانی‌شان آن‌ها را واداشته تا به تدوین لایحه منع خشونت خانگی علیه زنان بپردازند. وقتی از قانون منع خشونت خانگی حرف می‌زنیم ناچاریم به مبانی فرهنگی خشونت‌آفرین که به‌صورت عرف در ساختار خانواده نهادینه و پنهان شده نیز توجه کنیم. فرهنگی که روزگاری ایمنی‌بخش و ضامن بقای جامعه بوده و توانسته در تار و پود نهاد خانواده ریشه بدواند. امروز در ادامه ایستایی خود تبدیل به ابزار خشونت می‌تواند شود. از این رو عامل زمان و عامل تغییر دوران و عامل تحولات اجتماعی عموما در بازتولید و بازتعریف خشونت و ابزار خشونت سهیم‌اند. مثلا حمایت برادر از خواهر به نام دفاع از ناموس و غیرت روزگاری سبب احساس آرامش و امنیت زنان در جامعه می‌شد و تهدیدات محیطی موجود علیه زنان را کاهش می‌داد و برادری را مطلوب‌ترین نوع حمایتگری بی چشمداشت مردانه قلمداد می‌نمود امروز مداخله در امور شخصی خواهر و محدود کردن او و نهایتا خشونت علیه زن محسوب می‌گردد. فلذا با توجه به درهم‌تنیدگی همه ارکان و اجزای جامعه و فرهنگ که عرف و روابط عرفی جامعه را می‌سازد جت منع خشونت علیه زنان نمی‌توان صرفا روی لوایح و حقوق متمرکز شد. زیرا با توجه به دگرگونی‌ها و شتاب تحولات و تغییرات اجتماعی و نو شوندگی فزاینده خواسته‌ها و مطالبات هیچ قانون جامع و مانعی در خصوص منع خشونت علیه زنان نمی‌توان نوشت. و تا کنون هم نوشته نشده. آنچه اصل ثابت است برقراری قانون جهت احساس امنیت، عدالت؛ و توسعه و پیشرفت جامعه است. مهم‌ترین هدف حقوق تامین شرایط عادلانه جت زندگی ایمن انسان‌ها در اجتماع است. منتهی باید پذیرفت که عدالت از نظر لغوی در قانون پیگیری می‌شود اما از نظر مصادیق در اخلاق پایگاه دارد. در عین حال برقراری عدالت صرفا با بخشنامه‌ها و مصوبات قانونی و در انفصال از حوزه‌های اقتصاد و فرهنگ و سیاست میسر و ممکن نمی‌شود. حق حیات و حق برخورداری از منابع زمین و اسمان برای تامین نیازهای اولیه حقوق طبیعی انسان‌هاست. اما عدالت از جمله حقوق ثانویه است که خود را در انطباق با شرایط اقتصادی و فرهنگی و سیاست و اجتماع دوران تعریف می‌کند.

 جامعه مدنی و فعالین این حوزه، چه گام‌هایی را می‌توانند، در هموار کردن این مسیر بردارند؟

کنشگران مدنی با تمرکز بر موضوعات و آسیب‌های خاص اجتماعی فرهنگی و اقتصادی، توانمندی‌ها و معرفت خاص در نهادی که در آن فعالیت دارند پیدا می‌کنند و می‌توانند به‌عنوان متخصص در حوزه خشونت‌ها و آسیب‌های وارده با توجه به ارتباط و نسبت هر نهاد اجتماعی با زنان راهکارهای عملی و قابل اجرا در جهت منع خشونت علیه زنان ارایه دهند.

 دولت و نهادهای مرتبط چه نقشی در تسهیل این روند ایفا می‌کنند؟

دولت به‌منزله بزرگ‌ترین کارفرما و ارباب در ایران با پرهیز از ایجاد فرصت‌های برابر بهره‌مندی زن و مرد از منابع و فرصت‌های شغلی و مشارکت‌های سیاسی اجتماعی و با صدور بخشنامه‌ها و لوایح در عمل و در حوزه کار و اشتغال و آموزش و اوقات فراغت به تبعیض و نابرابری و در یک کلام خشونت علیه زنان دامن زده است. بدیهی است دولت با نقد و اصلاح روش‌هایی که تا کنون در مورد زنان بکار گرفته و با انطباق خود به تحولات و تغییرات به وقوع پیوسته در حیات جامعه و در سبک زندگی زن‌ها می‌تواند جریان بر قاری عدالت جنسیتی و برابری حقوقی را تسهیل و هموار کند.

این لایحه پیشنهادی گام‌های مترقی در مسیر تعریف و جرم‌انگاری «خشونت خانگی» برداشته است، چه میزان از این جزئیات، تعاریف را سازگار بابا قوانین موجود کنونی و قابل تحقق میدانید؟

بیشترین خشونت‌های نمادین علیه زنان در قوانین مدنی و خانواده بچشم می‌خورد. قوانین مدنی و خانواده در ایران از طریق احکام شرعی نهفته در شروط ضمن عقد به نفع مصالح زنان می‌توانند کنترل شوند مشروط به اینکه زن از حقوق شرعی خود آگاه باشد. اما قوانین مدنی مربوط به خانواده در ایران قوانینی کهنه هستند که نه تنها کارآمدی لازم و کافی برای اجرای عدالت در خانواده را ندارند و به زن احساس امنیت خاطر نمی‌دهند که با فشارهای غیرمنطقی اما قانونی که بر زنان وارد ساخته‌اند سبب سوق دادن زنان به‌سوی جرم و جنایت شده‌اند. قوانین نو مندرج در لایحه که بر اساس دوران نو و با تعریف جدید از زن و زنانگی نوشته شده به‌رغم تازگی به‌طور اصولی با منابع صدور احکام که قران و شرع و عقل هستند منافاتی ندارند فلذا می‌توان قوانین کهنه را به‌راحتی از طریق بخشنامه‌ها و اصلاحیه‌ها و متمم‌های قانونی به نفع سلامت و امنیت خانواده و حقوق مدنی برابر زن و مرد در خانواده ترمیم و اصلاح کرد.

 نقاط قوت و ضعف این لایحه را چه مواردی میدانید؟

مهم‌ترین نقطه قوت این لایحه این است که نشان داده نگرش به همسری و مادری و آنچه در خانه اتفاق می‌افتد به‌عنوان امری خصوصی خاتمه یافته است نقطه قوت دیگر این لایحه ادبیات صریح روشن و شفاف آن است. و نقطه ضعف آن نادیده گرفتن روانکاوی خشونت‌هایی است که به‌واسطه خشم فروخورده سالیان دراز در نهاد زنان جا خوش کرده و به‌نوعی روحیه ضعیف‌کشی را در آن‌ها تقویت کرده است. بسیاری از مادران و یا مادرخوانده‌ها آوار خشم خود از همسر و یا پدر را بر سر فرزند یا شوهر ضعیف خالی می‌کنند و خشونت‌های خانگی وحشتناکی مرتکب می‌شوند که در هر حال جزو خشونت‌های خانگی دسته‌بندی می‌شوند. که در این لایحه دیده نشده‌اند. و در عین حال این طرح ضمانت‌های قانونی و اجرایی محکمی جهت ترمیم و جبران خسارت‌های ناشی از خشونت خانگی بر زنان تدارک ندیده است.

 * این متن بخشی از مصاحبه نشریه دانشجویی زنبق با مینو مرتاضی است.

همه زخم‌ها دیده نمی‌شوند…/ بنفشه جمالی

کارزار منع خشونت خانوادگی: سی اردیبهشت نود و شش. روحانی با اکثریت آرا پیروز دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری شده است. خیابان‌های شهر پُر شده است از پیر و جوان. زنان و مردانی که با دستبندهای سبز و بنفش به خیابان آمده‌اند تا این پیروزی را جشن بگیرند. تا دوباره شعارهای جنبش سبز  در خیابان‌های شهر طنین‌انداز شود. تا دوباره از مطالباتشان بگویند. از اینکه منتظرند تا روحانی به وعده‌های انتخاباتی‌اش عمل کند. رفع حصر، آزادی زندانیان سیاسی،  شعارهای غالبی است که از گوشه و کنار شنیده می‌شوند. خبری از طرح مطالبات زنان اما نیست. نیروهای امنیتی گوشه گوشه شهر را پر کرده‌اند اما گویا دستور رسیده است که این شب را به مردم شهر واگذار کنند.

دستبند سبزم را که از بیست و پنج خرداد هشتاد و هشت همچنان در کیف دارم به مچ دست می‌بندم. دفترچه‌های کارزار منع خشونت خانوادگی را درون کیف می‌گذارم و به خیل جمعیتی که به سطح شهر آمده‌اند می‌پیوندم. دست‌ها دوباره به علامت پیروزی با نشان‌های سبز به سمت آسمان بلند شده‌اند. سرود یار دبستانی شهر را پر کرده است. دفترچه‌های کارزار منع خشونت خانوادگی را به دست زنان و مردانی که دوشادوش هم بی‌هیچ تفکیک جنسیتی و هیچ محدودیتی کنار هم راه می‌روند می‌دهم. با تعجب به تصویر زن روی جلد دفترچه نگاه می‌کنند. می‌پرسم آیا در رابطه با کارزار منع خشونت خانوادگی شنیده‌اند؟ زن و مردی که دفترچه را با کنجکاوی ورق می‌زنند، سرشان را به علامت نه تکان می‌دهند.

برایشان از خشونت خانوادگی می‌گویم. از اینکه خشونت خانوادگی در ایران آماری بیش از آمارهای جهانی دارد. از انواع خشونت می‌گویم که لزوما جسمی نیست، می‌تواند کلامی و روانی باشد. جنسی یا اقتصادی و اجتماعی باشد. از ضرورت تصویب قانونی بازدارنده و حمایت‌گرانه از زنان خشونت دیده می‌گویم. اینکه هیچ قانون بازدارنده و حمایت‌گرانه‌ای برای زنان خشونت دیده وجود ندارد و هیچ مجازاتی برای فرد خشونت‌گر در محیط خانه که باید برای تک‌تک افرادش محیطی امن باشد در نظر گرفته نشده است. زن از ضرورت ایجاد خانه‌های امن می‌گوید. مرد از ضرورت آموزش به مردان که باید از سطوح پایین آموزشی شروع شود. زن دیگری که به جمع اضافه شده است از نقش پلیس و دستگاه‌های قضایی برای بازدارندگی خشونت خانوادگی می‌گوید. اینکه قانون امروزمان، خود به خشونت علیه زنان دامن میزند و مدام می‌خواهد به طرق مختلف زنان را در چهاردیواری خانه‌ها حبس کند.

خیابان ولیعصر را به سمت میدان ونک بالا می‌روم و هر جا جمعی را می‌بینم کنارشان می‌ایستم و دفترچه‌ها را به دستشان می‌دهم و همان‌طور بحث شکل می‌گیرد. از ضرورت روایت تجربیات خشونتمان می‌گویم. اینکه ما در طبقات مختلف اجتماعی و اقتصادی و بنا به شرایط زندگی‌مان ممکن است خشونت‌های متفاوتی را تجربه کنیم که در بسیاری از موارد آن‌ها را پنهان می‌کنیم و نمی‌خواهیم از این خشونت‌ها در جمع دوستان و آشنایان حرفی بزنیم. زن جوانی که کنارم ایستاده آهی می‌کشد و می‌گوید: خشونت کلامی را در رابطه عاطفی که داشته است بارها تجربه کرده است. تحقیر شده است. توهین شنیده است اما در اکثر مواقع سکوت کرده است و نهایتا از رابطه بیرون آمده است. رابطه‌ای که هنوز زخم‌هایش التیام نیافته است و با هر تلنگری دوباره سر باز می‌کنند. به زن می‌گویم که نوشتن و روایت کردن را همین امشب و بعد از رفتن به خانه شروع کند. کارت روایت کارزار را به دستش می‌دهم و می‌گویم بنویس و برایمان بفرست. می‌گویم: تو تنها نیستی، من هم مثل تو خشونت کلامی و روانی را تجربه کرده‌ام و میدانم چه دردی دارد تحقیر شدن و نادیده گرفته شدن.

زن به جمله اول نوشته شده روی کارت نگاه می‌کند. آنجا که نوشته شده است: همه زخم‌ها دیده نمی‌شوند. زن سری به نشانه تائید تکان می‌دهد و می‌گوید: می‌نویسم. همین امشب نوشتن را شروع می‌کنم.

تقویم دیواری ۱۳۹۶

 

بیانیه در حمایت از کارزار منع خشونت خانوادگی

امضاکنندگان این بیانیه با حمایت از کارزار «منع خشونت خانوادگی»، خواهان تصویب قوانین پیشگیرانه و ترمیمی در این حوزه هستند.

بیانیه کارزار منع خشونت خانوادگی

خشونت خانوادگی علیه زنان شایع‌ترین نوع خشونت مبتنی بر جنسیت است؛ به‌طوری‌که ۶۶ درصد زنان ایرانی، از ابتدای زندگی مشترک‌شان حداقل یک‌بار مورد همسرآزاری قرار گرفته‌اند. دامنه و پیامدهای منفی این مسئله اجتماعی نه تنها فرد خشونت دیده بلکه همه افراد خانواده و جامعه را در برمی‌گیرد. افسردگی،‌ انزوای اجتماعی، ترس، بی‌قراری و بی‌خوابی، سقط جنین، فرار دختران، خودکشی، خودسوزی، همسرکشی و بسیاری دیگر از آسیب‌ها و مسائل اجتماعی از جمله پیامدهای این نوع خشونت است. در این میان، زنانی که به لحاظ طبقه اجتماعی، ملیت/قومیت و مذهب در موقعیت فرودست‌تری قرار دارند با اشکال پیچیده‌تری از خشونت‌ مواجه‌اند و به دلیل دسترسی کمتر به منابع قدرت، برون‌رفت از موقعیت خشونت‌آمیز برایشان دشوارتر است.
آثار مخرب خشونت خانوادگی علیه زنان به‌روشنی نشان می‌دهد تا چه حد نهادهای مسئول و سازمان‌های مدنی باید اقداماتی مستقیم و همه‌جانبه را برای پیشگیری و منع این پدیده ناخوشایند در همه‌ی ابعاد آن سازمان‌دهی کنند. یکی از این اقدامات، جرم انگاریِ خشونت خانوادگی جهت حمایت از نجات یافتگان آن است. در این راستا اراده‌ای جمعی از سوی جامعه مدنی نیاز است تا نهادهای رسمی را بر آن دارد که ضمن به رسمیت شناختن تلاش‌های آنان برای کاهش خشونت خانوادگی علیه زنان، تصویب قانونی برای منع آن را در دستور کار فوری قرار دهند. هم‌اکنون در کشورهایی نظیر پاکستان (۲۰۰۵)، لبنان (۲۰۱۰) و کشورهای دیگری در آسیا نظیر مالزی (۱۹۹۴)، بنگلادش (۲۰۰۰)، فیلیپین و اندونزی (۲۰۰۴)، هند و کامبوج (۲۰۰۵) و تایلند (۲۰۰۷)، قوانینی برای مقابله با خشونت خانوادگی علیه زنان به تصویب رسیده است. بی‌شک زمان آن فرا رسیده است که قانونی برای مقابله با این آسیب اجتماعی در ایران نیز وضع شود. قانونی که بتواند از اعمال آن پیشگیری و از زنان خشونت دیده پشتیبانی کند.
بنا به ضرورت‌های یادشده، جمعی از حقوقدانان در ایران پیش‌نویسی برای «قانون منع خشونت خانگی علیه زنان» تهیه کرده‌اند. کارزار منع خشونت خانوادگی، ضمن تلاش برای تکمیل و به‌روزرسانی این قانون بر اساس نظرات و جلب حمایت جامعه مدنی برای تصویب آن، خواستار آن است چنانچه قانون دیگری هم ارائه شد دربرگیرنده حمایت همه‌جانبه ارگان‌های دولتی مسئول باشد، رویکردی ترویجی،‌ پیشگیرانه،‌ ترمیمی و حمایت گر داشته باشد، و منافع همه زنان خشونت دیده (از جمله مهاجران) را به‌ویژه در زمینه‌ی ابعاد پنهان خشونت در نظر بگیرد. ثبت روایت‌ها و تجارب زیسته زنان در زمینه‌ی خشونت خانوادگی از طریق گفت‌و‌گوی چهره به چهره و به‌کارگیری آن در اصلاح قانون پیشنهادی از اهداف دیگر این کارزار است.
ما امضاکنندگان این بیانیه حمایت خود را از کارزار «منع خشونت خانوادگی» اعلام می‌کنیم و با اصرار به تصویب قوانین پیشگیرانه و ترمیمی در حوزه خشونت خانوادگی، بر ضرورت تامین سلامت جسمی، روانی و اجتماعی سرمایه‌های انسانی کشور تاکید می‌کنیم.
لینک امضای بیانیه حمایت از کارزار منع خشونت خانوادگی:

www.goo.gl/dRnDzm

حامیان کارزار:

آرزو امامی

آرزو پاک مهر

آرزو ترابیان

آرزو خشایار

آرزو شعبانی

آرزو ظاهری

آرزو عیلامی

آرزو کاشی

آرش امیرخانی

آرش سالار

آرمان استپانیان

آرمین محمدی اصل

آرنیکا ایزدی

آزاده باباشاهي

آزاده خرازی

آزاده دواچی

آزاده شعبانی

آزاده صفاري پور

آزاده طاهری

آزاده فرجی

آزاده فریدون پور

آزیتا طاهری

آمنه شيرافكن

آمنه عیلامی

آمنه قره ویسی

آمنه موسایی

آناهیتا علینژاد

آناهيتا مشكبار

آنیتا صدیقی

آيدا ابروفراخ

آیدا حیدری

آیدا سعادت

آیدین مرندی

ابراهیم تجر

ابراهیم یارعلی

آتوسا ممبني

احترام جندقی

احترام شادفر

احمد پور ابراهیم

احمد زاهدی

احمد طهماسبی

احمد میمنت آبادی

ادریس عیلامی

اسدالله جوادپور

اسماعیل تجر

آسیه صادقی

آسیه مازیانی

اشرف باقری

اشرف علی اکبری

اعظم حقیقی

اعظم خاتم

اعظم زرفشانی

اعظم میرزایی

افراز مهدوی

افروز مغزی

افسانه بهشتی زاده

افسانه خانمحمدي

افسانه صالحی

افسر موموندی کاظمی

افشین کیانی

افشین هامون

اقدس مومنی

اکبر زرفشانی

اکرم نعمتی

الناز سردارنیا

الناز شهبازی

الناز عزیزی

الهام اسماعیل

الهام حسین زاده

الهام ساعدي

الهام عابدی

الهام کرمی

الهام ماهر

الهام ملک

الهام هومین فر

الهه امانی

الهه باقری

الهه بسطامی

الهه ملک

ام.تی. هدایت

امجد قره ویسی

امیر هاتفی نیا

امین شمس زاده

امین کریمی

امین مهدوی

اندیشه جعفری

اندیشه راوش

انسيه لشگرى

ائتلاف بين المللي عليه خشونت در ايران-ايكاوي

ایراندخت کیانفر

ایلناز بهادری

ایمان ناصری

ایوب عیلامی

بابک نیستانکی

بامداد شاهرخ

بتول مولائی

بصیره فلاحی

بنفشه رنجی

بهار سالاري

بهار صحراييان

بهار عیلامی

بهارداعي

بهاره شکر

بهاره فلاحی

بهاره مزاری

بهجت مهرآور

بهرام امینی

بهرام عیلامی

بهرام محمدی

بهروز علوي

بهزاد اشرفی

بهمن عیلامی

بهناز صفری

بهنام روغنی

بهنام کمالی

بی تا کردی

بیان یارعلی

بيتا الهيان

پانیذ نوربخش

پدرام خوشبخت

پدرام یارعلی

پردیس عامری

پرستو دوکوهکی

پرستو ظاهری

پرستو قربانی

پرنیان ملکی

پرهام میثاقیان

پروانه اسانلو

پروانه حسینی

پروانه قره ویسی

پروانه مومن زاده

پروانه نادری

پروانه نژادسبزی

پروین بختیارنژاد

پروین پناهی

پروین تشکری

پروين صمدزاده

پروین ضرابی

پري لياقي

پري نشاط

پريا رحيمي

پریا نصرتی

پریسا ابوتراب

پریسا بوربور

پریسا پرویزی

پریسا زرقانی شیراز

پریسا کریمی

پریوش اجاق

پگاه زرگر

پوران شهرکی

پویا رفیعی

پویان شعله ور

پیمانه شعله ور

تانیا سادات مهام

ترانه بیگلری

ترانه محمدی

تکتم بهرامی

تهماسب سهرابی

تیبا بنیاد

تینا لطفی

ثریا طوسی

ثمره روشن زاده

جعفر بسطامی

جلیل الیاسی

چیمن جوانرودی

حامد درخشانی

حامد فرمند

حامد نجابت

حانیه مقدم

حدیث کریمی

حسام حسين زاده

حسن رفیعی

حسن محمدی

حسن نایب هاشم

حسین رضایی

حسین رئیسی

حسین صادقی

حسین عیلامی

حسین قربانی

حسين محبوبي فر

حسین نجفی

حمید حمیدی

حمید طالبی

حمید نظری

حمیدرضا سلطانعلی زاده

حمیدرضا فرجی

حمیدرضا قاضی زاهدی

حمیدرضا واشقانی فراهانی

حمیده قلندری

حمیراغفرانی

خاطره شیرزادی

خاطره عیلامی

خانم کیومرثی شجاعی

خدیجه الوندی

خدیجه پاک ضمیر

خدیجه حمزه لویی

خدیجه مهرآور

خلیل صادقی

خلیل عباسی

دانیال ایرجی

درنا شیخی

دريا نور

دلارام فلاحی

دلبر میهمی

دنیا دبیری

دیبا احسانی

راحله براری

رازی فیروزی

راضیه بسطامی

راضیه بهبهانی

راضیه دهداری

راضیه رئیسی

رباب خمیس

ربابه اسدزاده واسکسی

ربابه بهشتی

رضا خباز

رضا عادلی

رضا یوسف وند

رضوان سرمد

رضوان مقدم

رعنا طایفی

رکسان ابوتراب

رمضان محمدی

روحي شفيعي

رودابه راوش

روز به دبیری

روزبه محقق‌زاده

روزبه نخعی

روژا روشن

روژین قادرمرزی

روژين محمدى

روژین محمودزاده

روژین مومن

روژین نعمتی

روژينا رستگار

روناك جعفري

روناک محمدی

رویا آقابنی

رويا رحيمى دهبان

رویا سالاروند

رویا کاشفی

ریحانه اسدزاده

زکیه بسی خواسته

زهرا ابراهیمی

زهرا استادی

زهرا برهان

زهرا بسطامی

زهرا حاصلی

زهرا روشن

زهرا عبداللهی

زهرا عطاشنه

زهرا فرجی

زهرا فیاض

زهرا قدیریان

زهرا کاری نژاد

زهرا کاظمی

زهرا کمالی دهقان

زهرا مافی

زهرا مرادی

زهرا نعمتی

زهرا ولیزاده

زهراسلیمانی

زهراعطاشنه

زهره الوفی

زهره تهرانی

زهره نجفی

زینب بسطامی

زینب پیغمبرزاده

زینب حسن نژاد

زینب حمیدی راوری

زینب حیدری

زینب رمضانی

زیور زارعی

ژاله شعبانی

ژیانا اسکندری

ژیلا دلوری

ژیلا ناصری

ساجده درویش

ساحل اسماعیلی

سارا آرا

سارا آرين مهر

سارا اصغری

سارا حسینی

سارا خیامیم

سارا سودانی

سارا سیاهپور

سارا شهابی

سارا کاویانی

سارا مردای

سارا نخعی

سارا نظری

ساره ابراهیمی

ساره ویس

ساسان امینی

ساسان یارعلی

سامان امینی

سامان غفاری

ساناز صمدی

ساناز مهدي راد

سانازرضایی

سپهر نخعی

سپیده افراشته

سپیده امانی

سپیده جدیری

سپیده فرهان

سپینودناجیان

ستار رحمانى

ستاره افشون

ستاره تناور

ستاره سیاحی

ستوده بیک محمدی

ستیا اصغری

سجاد بختیاری

سحر دیناوند

سحر رضایی

سحر سلیمانی

سحر عباسی

سحر فراهانی

سحر قریشی

سحر نعمتی

سعادت پيرانى

سعدی بلاغی

سعید آرامز

سعید آرامی

سعیده اسدزاده

سعیده تجر

سعیده سید قوامی

سعیده علیپور چرندابی

سعیده مختارزاده

سلما اسكندري

سلماز آزاد

سلیم شهبازی

سماء اورياد

سمانه جعفرپور

سمانه حسینی

سمانه رهبری

سمانه سنجري

سمانه لشگری

سمانه محبی

سمیرا امیری

سمیرا خادم

سمیرا روشن

سمیرا عیلامی

سمیرا قنبرپور

سمیرا میهمی

سمیه احمدوند

سمیه آریاخواه

سمیه اسدزاده

سمیه امینی

سمیه براری

سمیه بسی خواسته

سمیه تجر

سمیه رشیدی

سمیه سجادی

سمیه سنجری

سمیه شهریسوند

سمیه قدوسی

سمیه وکیلی

سمیه ویسمرادی

سنا سنایی

سهیلا عیلامی

سوتلانا ابراهیم زاد

سودابه اسدزاده

سودابه امینی

سودابه ایزدی

سودابه تقي زاده زنوز

سودابه حسین نیا

سوده منصوری

سوسن امینی

سوگند حقیقت

سولماز حسن پور

سوما اکبری

سونیا بسطامی

سونیا سنجری

سید مجیب آزاد

سید موسی مرتضوی

سید هاشمی

سیده سارا حسینی

سیده سعادت سید قوامی

سیده معصومه سجادی

سیران احمدی

سیران عیلامی

سیروان خشایار

سیروس محمدی

سیما دیدار

سیما سلمانی

سیما فروهر

سيمين فروهر

سینانوری

شاداب علی بلندی

شادان محمدپور

شادی خوشکار

شادی مکی

شاهین میمنت آبادی

شایسته عیلامی

شبنم تکزارع

شبنم کلیجی

شبنم نعمتی

شبنم یعقوب زاده

شراره صادقی

شراره میمنت آبادی

شراره وحیدی

شرافت عیلامی

شرافت میمنت آبادی

شعله زمینی

شقایق جلیلی

شقايق شريف

شکوفه قنبری

شکوفه یعقوب زاده

شمیم کرمانی پور

شمیم گل محمدی

شمیم گلمحمدی

شمیم نعمتی

شهاب سعدی پور

شهاب عیلامی

شهبانو نعمتی

شهرام حیدری سنگلجی

شهرام عیلامی

شهرام یارعلی

شهربانو شعبانی

شهربانو فریزهندی

شهرزاد طراحی

شهرزاد فتح اله طالقانى

شهره علی اکبری

شهروز پاپی

شهلا یداللهی

شهناز سعدي

شهناز نعمتی

شهنازاکبری

شهین خشایار

شهین غلامی

شهين كابلي

شهین مقامی

شونم داوودی

شیدا حسین نژاد

شیرین معصوم زاده

شیرین نورعلیان

شیرین نیک سیرت

شیلا الیاسی

شیما السادات کسائی

شيما تدريسي

شیما سهرابی

شیما صادقی

شیوا ابراهیمی

شیوا الیاسی

شیوا رستگار

شیوا صادقی

شیوا عابدین نیا

شیوا عیلامی

شیوا محمدی

صادق موسوی

صبا سيداحمديان

صبا منصوری

صبا مولوی شیرازی

صفورا چریکی

صنوبر قاسمی

صنوبر محمدی

صهیب محمدپور

طاهره رسولی

طاهره فیضی

طاهره قهرمانی

طهورا احسنی مرغزار

طوبی محمدی

طیبه عباسلو

طیبه عزیزی

عادله چراغی

عارف استادی

عارفه قدسی

عاطفه امیری

عاطفه فرجی

عاطفه نخعی

عالیه شکربیگی

عبدالله عبداللهی

عبدالله محمدی

عذرا عاصمی

عزت الله عیلامی

عزیز عیلامی

عزیزه نیکخواه

عسگری حسن زاده

عسل زمانی

عطاءالله نصرالهی

عطیه فاطمی

عطیه هوشمند

عفت احمدزاده

علی اصغر زارع

علی پا پلی

علی شکوری

علي طايفي

علی طیرانی ( شهدیار )

علی ظاهری

علی فتوتی

علی کلائی

علی محمدی

علی موسوی شیرازی

علی یارعلی

علیرضا خالقوردی

عنایت یوسف پور

عهدیه شکوهی

غفور خشایار

غلامرضا توسى

غنچه قوامی

فاطمه استوار

فاطمه اسدزاده

فاطمه امیری

فاطمه بحرینی

فاطمه بسطامی

فاطمه تاران

فاطمه تقی پو ر

فاطمه خادم

فاطمه دهقانی

فاطمه رزمی

فاطمه رستمی

فاطمه رضوی

فاطمه شفیعی

فاطمه ظریف

فاطمه عبدلی

فاطمه عرفانی آرا

فاطمه عليزاده

فاطمه عیلامی

فاطمه غلامی

فاطمه فرهودی

فاطمه قره ویسی

فاطمه کریمی

فاطمه لطفعلی

فاطمه مرادی

فاطمه مسجدی

فاطمه موسوی

فاطمه میرباقری

فاطمه همدانیان

فائزه الماسی

فائزه درخشانی

فائزه طالبی

فائزه کثیر

فائزه منقش

فائقه فرخی

فتانه بهرامی کشکولی

فتانه عبدالحسینی

فخری حسینی نامی

فراست ناصری

فرانك آذري

فرحناز علی نژاد

فرحناز مهدي راد

فردین میهمی

فرزاد دزفولی

فرزانه ترابی

فرزانه خاتمي

فرزانه شادپور

فرزانه قارلقی

فرزانه قربانی

فرزانه كريمى

فرزانه محمدی

فرزانه مسلمی

فرزانه مهرآور

فرزانه نمازی

فرشاد میهمی

فرشته خشایار

فرشته شاهین

فرشته صادقی

فرشته طوسی

فرشته کلوندی

فرشته میهمی

فرناز پورصفوی

فرنوش تهرانی

فرهاد میهمی

فروغ شهابی

فریال سجادی

فریبا بوربور

فریبا محمدی

فریبا مخبر

فریبامطلب زاده

فریده خادم حسینی

فریما اسدی

فريماه معبودي

فهیمه حسینی

فهیمه رفیعی

فهیمه رمضانی

فهیمه قره ویسی

فهیمه میانجی

فیروزه صادقی

فیروزه مهاجر

كبري سعدي

كبوتر ارشدي

كتايون استوار

كيانا حسيني

کاوه کرمانشاهی

کاوه مظاهری

کبری ظاهری

کبری محمدپور

کبری نورعلیان

کتایون خطیر

کسری مطلق زاده

کوثر بسطامی

کوثر کاری نژاد

کوثر نعمتی

کی نیک

کیانا حسینی

کیاووش نخعی

کیوان شکرانی

گلاله امینی

گلاویژ رستمی

گلچهر حمیدی منش

گلرخ بروجردی

گلناز شاوردی

گلیتا حسین پور اصفهانی

گوهر بیات

گیتا مافی

گینا محمودی

لادن ظريف

لسا حسن زاده

لیدا یارعلی

لیزا نعمتی

لیلا اسدی

لیلا بهرامی

لیلا بهشتی فر

ليلا بيانگر

لیلا جعفری

لیلا راوند

ليلا سعيدي

لیلا سلیمی

لیلا صادقی

لیلا عباسپور

لیلا عیلامی

لیلا کریمی

ليلا کيوانمهر

لیلا مهرآور

لیلا مهربان

ليلا يعقوبي

لیلا یعقوبی کیاسه

لیلی دستور

مارال پردلی بهروز

مارال حسین زاده

مارال زارع گاریزی

مارال گشتی فرد

ماریا طاهری

ماندانا پاك سرشت

ماندانا کنت

ماهرخ زارعی

مائده آریاخواه

مائده مهدی پور

مجتبی پارسا

مجید بیگی

مجید رمضانی

مجید صادقی

مجید عرفانی

محبوبه فرح زادی

محتبی الیاسی

محدثه واضحی

محسن اصفهانی زاده

محسن هموردپور

محسن هموردپور

محسن ویسی

محمد ابراهیمیان

محمد آریاخواه

محمد بیات

محمد حبیبی

محمد حسن جنیدی

محمد حسن محقق معین

محمد حسن محقق معین

محمد حسینی

محمد خشایار

محمد سعیدی

محمد شاه عباسی

محمد صادق ذاکری

محمد فلاحی

محمد قاسمي

محمد محمد پور

محمد معین اسلام

محمد نصیری

محمدامین عاشوری

محمدرضا نیک نژاد

محمدکاظم شریف پور

محمود بهشتی

محمود تجلی مهر

محمود عبدى دزفولى

محمود لهراسبی

محمود مژده

محمود مسیح نژاد

مراد روحی

مرتضا هدايى

مرتضی سلطانی

مرسده برکاتی

مرضبه براری

مرضیه افشارزاده

مرضیه سادات جهرودی

مرضیه غلامی

مرضیه لهراسبی

مرضیه نوری

مرضیه.مرکباتی لنگرودی

مرواردی اتابکی

مریلا زارعی

مریم اکبری

مریم بخت

مریم بسطامی

مریم تجر

مریم جمشیدی

مریم حقی

مریم خوش اقبال

مریم رجب زاده

مریم رضوی روحانی

مریم رمضانی

مریم شهامت منش

مریم شهبازی

مریم شیخی

مریم عطاریه

مريم عطاشنه

مریم عظیمی

مریم غریقی

مریم غریقی

مریم غنی

مریم فقیه

مریم کسایی

مریم کیومرثی

مریم محمدی

مريم محمودي

مریم مختاری

مریم میهمی

مریم نخعی مقدم

مریم نشاط

مریم نعمتی

مریم نوروزنیا

مزدک نصیری

مژده قره ویسی

مژده نورمحمدى

مژگان جلیلیان

مژگان عطرچیان

مژگان مجاهدنیا

مسلم عیلامی

مشکات اسدی

مصطفی آریاخواه

مصطفی هوشمند قره‎باغ

معصومه جعفری

معصومه دهقان

معصومه صیدی

معصومه طالبی

ملوک صفاییان

ملوک عزیززاده

ملیحه نظری

ملیحه وظیفه خواه

ملیکا افروزی

ملیکا دهقان

من موافق هستم

منا کریمی

منصور کاتوزیان

منصوره اصلان بيگي

منصوره شجاعی

منیژه خانگلدی

منیژه شکوهی

مهتاب راستگو

مهتاب کریمی

مهتاب مقدس

مهتاب ملکی

مهدی حمیدی

مهدی رازقی

مهدی گنجی

مهدیه جلیلی

مهديه غلامي

مهر نجفی

مهراسا فتاح پور

مهرافرين صوفي

مهرانگیز ارشادی

مهرانگیز زارعی

مهربانو مهدوی

مهرداد براری

مهردخت نجفی

مهرک کمالی

مهرگان کمالی

مهرنوش جوشنی املشی

مهرنوش محمدیان

مهري رضايي

مهری قاسمی

مهسا اسدالله نژاد

مهسا پورمقرری

مهسا جلالی

مهسا رویین تن

مهسا طاهری

مهسا نوری

مهشید شهیدی

مهشید فتاحی

مهنا عبدالملکی

مهناز اعتمادی فر

مهناز نعمتی

مهوش تديني

مونا سلیمی توتشامی

میترا آزرم

میترا جوشنی املشی

میترا شعبانی

میترا غفاریان

میترا کاوندی

میترا میمنت آبادی

ميسا عطاشنه

میلاد بسطامی

میلاد ربیعی

میلاد ظاهری

مینا آقابنی

مینا سخامهر

مینا شجاعی

مینا صفایی

مینا عزیزی

مینا معین

مینا نعمتی

مینا وکیلی

مینو حیدری کایدان( کیامان)

نادره مظاهر

ناديا ذابحي

نادیه رضایی

نازنين سالاري

نازنین فیروزی

نازنین محمدزاده

نازنین نیکو

ناشا مشكبار

ناصرنجفی

نانا تاران

ناهید آهنگری

ناهيد جعفري

ناهید روشن

ناهيد سالاري

ناهید کیان

نجف طايفه

نجمه گرامی

ندا جهرودی

ندا حقيقى صابر

ندا حیری

ندا زندی

ندا ظاهری

ندا کریمی

ندا ناجی

ندا یارعلی

نرگس منشی

نرگس منصوری

نرگس میهمی

نرمین قدیمی

نسرین الماسی

نسرين بهتويي

نسرین حسین پور

نسرین شجاعی

نسرین شیرزادی

نسرین مقددم

نسرین ملکی

نسیم بنی‌کمالی

نسیم حقیقت

نسیم روشنایی

نسیم ریگی

نسیم شارقی

نسیم مقرب

نصرت عطاشنه

نفیسه موسوی

نگین استادی

نگين سالاري

نگین محمدی

نوشین قربانی

نوشین نیلی

نونا پيروزيان

نیلوفر بهین

نیلوفر شیدمهر

نیلوفر صابری

نیلوفر محمدزاده

نيما محبوبي فر

نیما نخعی

هاجر آتش سودا

هاجر ایاز

هادی مجتبوی

هانا تاران

هدا نعمت اللهی

هدی صادقی

هدی عمید

هدی ناجی

هدی هاشمی

هدیه کریمی

هستی بیک محمدی

هما شهابی

همایون حاجی‌خانی

هميلا مؤيد

هومن باقری

هویدا خیری

هەتاو سقز

وحید رمضانی

وحید صالحی قمی

وحید فیضی پور

وحید نعمتی

وحیده محمدی

وحیده مولوی

ولی الله شاکر

ویدا حسینی

یاسر اخوان

ياسمن خالقيان

ياسمين سعيدي

یاسمین شهابی

یدالله عیلامی

يعقوب كشاورز

يگانه منش