قوانینی در باب محافظت زنان در برابر خشونت خانوادگی
۳ مرداد ۱۳۹۶
بدون فعال‌سازي جامعه مدنی، انتظار بهبود وضع زنان خطاست/ گفت‌وگو با سعید مدنی قهفرخی
۴ مرداد ۱۳۹۶

انتقاد از عملکرد سازمان بهزیستی در خصوص احداث ۲۲ خانه امن ویژه زنان/ کبری واعظی

بنا به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران «ایسنا»، رئیس سازمان بهزیستی کشور از احداث ۲۲ خانه امن ویژه بانوان در کشور خبر داد که از این تعداد ۱۵ مرکز در اختیار بخش خصوصی و ۷ مرکز در اختیار بخش دولتی قرار گرفته است.

این خبر از چند منظر در جایگاه نقد جدی قرار دارد که در زیر بدان پرداخته می‌شود.

۱- کمیت خانه‌های امن در سراسر کشور تنها ۲۲ خانه است!

این خانه‌ها در کدام استان‌ها یا شهرها تشکیل شده است؟ تعداد کل استان‌های ایران حدود ۳۱ استان است، در حالی که بهزیستی تنها ۲۲ خانه امن آن هم در ۱۸ استان کشور دارد این یعنی حدود ۱۳ استان در کشور از ساخت خانه‌های امن برای زنان محروم مانده است. آیا با توجه به ساختار فعلی جامعه ایران که «مردسالار» است و اندیشه‌های نابرابر و جنسیت‌محور در جای جای روابط بین فردی و اجتماعی در سیلان است، زنان در ۱۳ استان کشور در امنیت کامل زیست می‌کنند و هیچ نوع خشونتی را در هیچ بعدی از زندگی خود تجربه نمی‌کنند؟ پاسخ این سوال بدون تردید و با توجه به شرایط آسیب‌زده ایران منفی است. ۲۲ خانه امن نه تنها کافی نیست بلکه لازم است در تمام استان‌ها و تمام شهرهای ایران مراکز فوق در حمایت از ازنان خشونت‌دیده احداث شود.

۲- اهمیت دسترسی به خانه‌های امن

۲۲ خانه امن اغلب در مراکز استان‌ها احداث شده است و این بدان معنی است که زنان ساکن در شهرستان‌ها از نظر دسترسی به خانه‌های امن و استفاده از خدمات آن با شرایط دشواری روبه‌رو هستند. یکی از مزایای ارائه خدمات اجتماعی به زنان خشونت‌دیده با توجه به میزان فشار و تنش‌هایی که در زندگی خود تجربه می‌کنند، دسترسی قریب‌الوقوع به خدمات است و چه‌بسا در غیر این صورت تحمل درد و رنج خشونت بر پیمودن مسیر طولانی و دسترسی به دریافت خدمات از سوی خانه‌های امن سلطه می‌یابد. در صورتی که زنان به صورت مستقیم و خود مراجع به خانه‌های امن مراجعه نمایند هزینه سفر به مرکز استان، همراهی فرزند/ فرزندان با خود در طول سفر و مشکلات ناشی از آن، ترس و نگرانی از یافتن مراکز امن و پذیرش در آن و بسیاری مسائل دیگر در این مسیر با زنان خشونت‌دیده همراه خواهد بود و مجموعه این موارد دسترسی به خدمات اجتماعی را دشوار خواهد ساخت.

۳- کیفیت ارائه خدمات در خانه‌های امن

حفظ سلامت جسمی و روانی زنان و کودکان در معرض خشونت در خانه‌های امن باید در اولویت قرار گیرد. این زنان اغلب به دلیل خشونت‌های مداوم و پایدار از سلامت جسمانی و روانی مناسبی برخوردار نیستند. درگیری‌های فیزیکی، ضرب‌دیدگی اعضای مختلف بدن، استرس مداوم، احساس یأس و رهاشدگی، افسردگی، وجود افکار خودکشی، قتل و … به‌شدت سلامت جسم و روان آنان را تحت تأثیر قرار داده است؛  این در حالی است که اغلب فرزندان چنین زنانی یا در معرض خشونت قرار گرفته‌اند و یا شاهد صحنه‌های خشونت‌بار بوده‌اند و این نیاز را ایجاد می‌سازد تا به کودکان در معرض خشونت خدمات مددکاری اجتماعی و روانشناسی مناسب ارائه گردد. با توجه به پیامدهایی که خشونت برجای می‌گذارد، تشکیل تیم تخصصی شامل پزشک، روان‌پزشک، روانشناس، مددکار اجتماعی، پزشک اطفال، روان‌پزشک کودکان، روانشناس کودک و نوجوان و وکیل در خانه‌های امن جهت درمان، حمایت روانی- اجتماعی و بهبودیافتگی و بازگشت به اجتماع بیش از پیش ضرورت راسخ می‌یابد.

افزایش تعداد خانه‌های امن، کیفیت خدمات ارائه شده، دسترسی آسان و سریع برای پذیرش زنان در خانه‌های امن و بسیاری موارد دیگر نیازمند شناسایی و توجه خاص است و غفلت از آن ناتوانی در ریشه‌کنی و کنترل پدیده آسیب‌زای خشونت را به همراه خواهد داشت و پیامدهای ناگواری را برای سلامت قشر وسیعی از زنان جامعه به بار می‌آورد. از این رو شایسته است سازمان بهزیستی کشور به‌عنوان متولی سلامت اقشار آسیب‌پذیر به طور عام و در اینجا زنان در معرض خشونت به طور خاص، خدماتی فراگیر و بهینه را به گروه هدف خود ارائه نماید.

کبری واعظی، کارشناس ارشد مددکاری اجتماعی

۴ مردادماه ۱۳۹۶

-->